Danıştay · Danıştay
Danıştay 2024/1726 E. 2025/902 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- Danıştay
- Esas No
- 2024/1726
- Karar No
- 2025/902
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/1726 Karar No : 2025/902
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...
DİĞER DAVALI : ... Birliği VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 13/02/2024 tarih ve E:2021/2153, K:2024/569 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin 3/11/2014 tarih ve 75 sayılı Genelgesi'nin (E) maddesinin 1. fıkrasında yer alan "ikamet ettiği köy/mahallelerin (seçim çevresinin) sandığında delege seçimine aday veya seçmen olarak katılabilir" hükmü ile bu hüküm uyarınca Sivas Şehir Merkezindeki 62 mahallede yapılan delege seçimlerine yapılan itirazın reddine dair Sivas İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün ...arih ve ...sayılı işlemi ile Sivas merkez 62 mahallede yapılan delege seçimlerinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 13/02/2024 tarih ve E:2021/2153, K:2024/569 sayılı kararıyla; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 21/10/2020 tarih ve E:2019/2890, K:2020/1916 sayılı kararıyla, Danıştay Sekizinci Dairesinin 28/03/2019 tarih ve E:2016/2179, K:2019/2345 sayılı kararının Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin 03/11/2014 tarih ve 75 sayılı Genelgesi'nin (E) maddesinin 1. fıkrasında yer alan "ikamet ettiği köy/mahallelerin (seçim çevresinin) sandığında delege seçimine aday veya seçmen olarak katılabilir" ibaresi yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin hüküm fıkrası ile Sivas şehir merkezindeki 62 mahallede yapılan delege seçimlerine yapılan itirazın reddine ilişkin Sivas İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline ilişkin kısmının onanmasına; Sivas şehir merkezindeki 62 mahallede yapılan delege seçimlerinin iptali istemine yönelik davanın reddine ilişkin kısmı yönünden, seçmenlerin tarımsal faaliyette bulundukları yer dışında seçime katılıp katılmadıkları durumunun açıklığa kavuşturulması sağlandıktan sonra karar verilmesi gerekirken, bu yönde yapılmış açık ve somut bir tespit olmaksızın verilen Daire kararının dava konusu delege seçimlerinin iptali istemi yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasında hukuki isabet bulunmadığından kararın bu kısmının bozulmasına karar verildiği; Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin 03/11/2014 tarih ve 75 sayılı Genelgesi'nin (E) maddesinin 1. fıkrasında; "Bir ziraat odasının birden fazla seçim çevresinde çiftçilik faaliyeti bulunan veya ikametgahı ile çiftçilik faaliyetinin bulunduğu seçim çevresi farklı olan üye: ikamet ettiği köy/mahallelerin (seçim çevresinin) sandığında veya çiftçilik yaptığı köy/mahallelerden (seçim çevrelerinden) herhangi birinin sandığında delege seçimine (aday veya seçmen olarak) katılabilir." düzenlemesine yer verildiği; Dairelerince verilen 28/03/2019 tarih ve E:2016/2179, K:2019/2345 sayılı karar ile, davaya konu Genelge'nin Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin 26/10/2018 tarih ve 59 sayılı Genelgesi ile yürürlükten kaldırılması nedeniyle, karar tarihinde yürürlükte bulunmayan Genelge hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ise de "...6964 sayılı Kanun ve Nizamname hükümlerinde çiftçilik faaliyetinde bulunan ve çiftçilik belgesine sahip olan kimselerin ziraat odası delege seçimlerinde oy kullanacakları "seçim çevreleri"nin belirlenmesinde ikamet adresinin mi yoksa tarımsal faaliyette bulunulan yerin mi esas alınacağı yönünde açık bir düzenleme bulunmadığı; bu nedenle, delege adayının bir tercih yaparak sadece yerleşim yeri veya sadece zirai faaliyette bulunduğu yerde seçime girmesine yönelik bir engel bulunmadığı; ancak, çiftçilik mesleği ve çiftçilik mesleğinin nitelikleri göz önünde bulundurulduğunda tarımsal faaliyetlerin yürütüldüğü yerde oy kullanılması gerektiği sonucuna ulaşılmakta olup, dava konusu Genelge ile bu konuda seçimlik hak verilmesinde hukuka uygunluk görülmemekle birlikte, (...)" şeklindeki gerekçeye yer verilmek suretiyle dava konusu düzenlemenin hukuka uygun olmadığı belirtilerek, çiftçilik mesleği ve çiftçilik mesleğinin nitelikleri göz önünde bulundurulduğunda tarımsal faaliyetlerin yürütüldüğü yerde oy kullanılması gerektiğinin ifade edildiği; Uyuşmazlıkta, Sivas şehir merkezindeki 62 mahallede yapılan delege seçimlerinin iptali istemine yönelik yargısal incelemenin ilgililerin tarımsal faaliyetlerini yürüttükleri yerde oy kullanıp kullanmadıklarıyla ilgili olarak yapılması gerekmekte olup, bu kapsamda, 28/05/2021 tarihli ara kararı ile taraflardan, Sivas şehir merkezindeki 62 mahallede yapılan dava konusu 2014 yılı Sivas Ziraat Odası delege seçimlerinde seçmenlerin veya adayların, tarımsal faaliyette bulundukları yer dışındaki herhangi bir seçim çevresinde (tarımsal faaliyette bulundukları yer dışındaki ikamet adreslerinin bulunduğu seçim çevresi vb.) seçime katılıp katılmadıklarının sorulmasına, bu hususa ilişkin tüm bilgi ve belgelerin onaylı ve okunaklı birer örneğinin gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği, yine 25/03/2022 tarihli ara kararı ile taraflardan, "1- Sivas şehir merkezindeki 62 mahallede yapılan dava konusu 2014 yılı Sivas Ziraat Odası delege seçimlerinde seçmenlerin veya adayların, tarımsal faaliyette bulundukları yer dışındaki herhangi bir seçim çevresinde (tarımsal faaliyette bulundukları yer dışındaki ikamet adreslerinin bulunduğu seçim çevresi vb.) seçime katılıp katılmadıklarının her bir mahalle için ayrı ayrı belirtilerek bildirilmesinin, 2- Seçmen listesi oluşturulan 62 mahalle bakımından kullanılan oylar içerisinde tarımsal faaliyette bulunulan mahalden başka herhangi bir seçim çevresinde oy kullananların geçerli oylar içerindeki sayısının her bir mahalle için ayrı ayrı bildirilmesinin, 3- 62 mahallede yapılan seçimler sonucu seçilen asil ve yedek delegelerin ad ve soyadları ile geçerli oylar içerisinden aldıkları oy sayılarının bildirilmesinin, 4- Sivas şehir merkezindeki 62 mahallede yapılan dava konusu 2014 yılı Sivas Ziraat Odası delege seçimlerine ilişkin mevzuat gereği tutulması ve oluşturulması gerekli Seçim Mazbatası ve Seçim Tutanakları ile bu hususa ilişkin tüm bilgi ve belgelerin onaylı ve okunaklı birer örneğinin" gönderilmesinin istenildiği; Ara kararı üzerine gönderilen bilgi ve belgeler ile "2014 yılı delege seçmen listesi oy kullananlar" tablosuna bakıldığında, oy kullananların bazılarının tarımsal faaliyette bulundukları mahal dışında ikametgahlarının bulunduğu seçim bölgesinde oy kullandıklarının anlaşıldığı; Bu durumda, tarımsal faaliyetlerin yürütüldüğü yerde oy kullanılması gerekmesine rağmen, ikametgahlarının bulunduğu seçim bölgesinde oy kullanılmasının anılan seçimleri hukuka aykırı hale getireceği gerekçesiyle Sivas şehir merkezindeki 62 mahallede yapılan delege seçimlerinin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idarelerden Sivas Valiliği tarafından; tarımsal faaliyette bulunulan yerde oy kullanılmasını zorunlu kılan bir yasal düzenlemenin bulunmadığı, böyle bir zorunluluk getirilmesinin uygulama açısından da anlamlı olmadığı, "seçim çevresi dışında birden fazla yerde oy kullanılıp kullanılmadığının" tespiti ile hukuka uygunluk değerlendirmesi yapılması gerekirken, yürürlükten kaldırılan Genelge kapsamında "ikametgahında oy kullanılıp kullanılmadığı" değerlendirmesi yapılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmesinin mevzuata aykırı olduğu, seçim çevresi dışında veya birden çok oy kullanıldığına dair bir itiraz veya şikayet bulunmadığı, seçim çevresi dışından delege seçilmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarelerden Sivas Valiliğinin temyiz isteminin reddine, 2. Sivas şehir merkezindeki 62 mahallede yapılan delege seçimlerinin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 13/02/2024 tarih ve E:2021/2153, K:2024/569 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 24/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- Dava konusu edilen Sivas şehir merkezindeki 62 mahallede yapılan delege seçimlerine ilişkin hukuka uygunluk denetiminin, "ikametgahında oy kullanılıp kullanılmadığı" yönünden değil, "seçim çevresi dışında birden fazla yerde oy kullanılıp kullanılmadığı" yönünden yapılması gerekmektedir. 6964 sayılı Kanun uyarınca yürürlüğe konulan 04/09/1959 tarih ve 10297 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ziraat Odaları ve Ziraat Odaları Birliği Nizamnamesi'nin 8. maddesinde, azalık karnesine azanın adı, soyadı, babasının adı, doğum yeri ve tarihi, işi ve hangi seçim çevresinde rey vereceğinin yazılacağı ve ayrıca seçim hanelerinin de bulunacağı belirtilmiş; Nizamname'nin 17. maddesinde ise, reylerin sayımı ve neticelerin sayım cetvellerine geçirilmesi biter bitmez, sandık kurulu başkanının neticeleri yüksek sesle ilan edeceği, bundan sonra bir tutanak tanzim edileceği, bu tutanakta ise listede adları bulunmadığı halde azalık karneleri mevcut olduğu için listeye ilave edilenlerin sayısının yer alacağı düzenlenmiştir. Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin 03/11/2014 tarih ve 75 sayılı Genelgesi'nin (E) maddesinin 1. fıkrasında, "Bir ziraat odasının birden fazla seçim çevresinde çiftçilik faaliyeti bulunan veya ikametgahı ile çiftçilik faaliyetinin bulunduğu seçim çevresi farklı olan üye: ikamet ettiği köy/mahallelerin (seçim çevresinin) sandığında veya çiftçilik yaptığı köy/mahallelerden (seçim çevrelerinden) herhangi birinin sandığında delege seçimine (aday veya seçmen olarak) katılabilir." düzenlemesine yer verilmiştir. Bahse konu düzenlemelere göre, 2014 yılı Sivas Ziraat Odası delege seçimlerinde azalık belgesinde belirtilen seçim çevresi dışında oy kullanılıp kullanılmadığı, kullanılmış ise buna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesi ve azalık belgesinde belirtilen seçim çevresi dışında oy kullanılmasının seçim sonucunu etkileyip etkilemediğinin bildirilmesinin istenilmesine ilişkin 18/12/2018 tarih ve E:2016/2179 sayılı ara kararı üzerine; Ziraat Odaları Birliği tarafından, gelişen koşullarda Kanun'un değişik tarihlerde hemen hemen tüm maddeleri değişikliğe uğrarken, bu değişikliklere paralel olarak Nizamname'de gerekli değişiklikler yapılmadığı, bu şekilde Kanun'da azalık karnesi uygulamasının kaldırıldığı, ancak Nizamname'den kaldırılmadığı, bu nedenle halihazırda fiili olarak azalık karnesi uygulamasının sürdürülmediği, azalık karnesi uygulaması sürdürülmemekle birlikte 2014 yılı Aralık ayında yapılan seçimlerde seçim çevresinin dışında oy kullanılmadığı, seçim çevresi dışında kullanılan oy olmadığından seçim sonucunun etkilenmesinin de söz konusu olmayacağının belirtildiği, Sivas Valiliği tarafından ise, yapılan incelemelerde kesinleşen azalık cetvelleri ile kullanılan oylar kapsamında seçim çevresi dışında oy kullanıldığına dair komisyonca bir tespit yapılmadığı, yine seçim evrakları üzerinden Valilikçe yapılan incelemede Kanun ve Nizamnameye aykırı seçim çevresi dışında oy kullanıldığına dair sandık kurulu başkanlıkları veya alakalılarca bir itiraz ve şikayet olduğuna dair herhangi bir tutanak ya da bilgiye rastlanmadığı bilgisinin verildiği görülmektedir. Bu durumda, dosyada bulunan bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının iddia ettiği hususlarla ilgili olarak seçim sonucunu etkileyen somut delil bulunmadığından, seçimin iptali istemi yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekmektedir. Açıklanan nedenle, davalı idarelerden Sivas Valiliğinin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.