Danıştay 2024/1220 E. 2024/2580 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/1220 Karar No : 2024/2580

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Petrol Ürünleri Elektrik Üretim Taşımacılık ve İnşaat AŞ VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onüçüncü Dairesinin 11/12/2023 tarih ve E:2017/551, K:2023/5425 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 02/11/2013 tarih ve 28809 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 27. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarının, 45. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinin, Geçici 15. maddesinin birinci fıkrasının, aynı maddenin ikinci fıkrasında yer alan "bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren" ve üçüncü fıkrasında yer alan "ikinci fıkrada belirtilen tarihler itibarıyla" ibarelerinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onüçüncü Dairesinin 11/12/2023 tarih ve E:2017/551, K:2023/5425 sayılı kararıyla; Davalının usûle ilişkin itirazları yerinde görülmemiş, Dava konusu Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 27. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarının incelenmesinden; 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 7. fıkrası uyarınca, mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi hâllerinde lisansın iptal edileceğinin belirtildiği, 8. fıkrasında da, lisansı iptal edilen tüzel kişinin, bu tüzel kişilikte yüzde on veya daha fazla paya sahip ortaklar ile lisans iptal tarihinden önceki bir yıl içerisinde görevden ayrılmış olanlar dâhil, yönetim kurulu başkan ve üyelerinin, lisans iptalini takip eden üç yıl süreyle lisans alamayacağı, lisans başvurusunda bulunamayacağı, lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olamayacağı ve yönetim kurullarında görev alamayacağının düzenlendiği, Dava konusu Yönetmeliğin yaptırımlar ve lisans iptalini düzenleyen 27. maddesinin 3. fıkrasının dayanak Kanun maddesi ile aynı doğrultuda düzenlemeler içerdiği, Kanun maddesi ile ortaya konulan hükmün uygulanmasına ve Kanun'un çizdiği çerçeve dahilinde uygulamanın somut ve belirli bir şekilde yürütülmesine yönelik olarak ihdas edilen dava konusu Yönetmelik maddesinde üst hukuk kurallarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı, Yaptırımlar ve yaptırımların uygulanmasında izlenecek usulü düzenleyen 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesinde, mevzuat hükümlerine aykırılık durumunda uygulanacak para cezası ve ihtar yaptırımı ile lisans verilmesine esas şartların ortadan kalkması veya yanıltıcı bilgi ve belge verilmesi gibi bazı durumlarda lisansın iptal edileceğine dair kurallara yer verildiği, dava konusu Yönetmeliğin 27. maddesinin 4. fıkrasında ise mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağı tespit edilerek lisansı iptal edilen şirket ve ortaklarına 3. fıkra uyarınca piyasa yasağı öngörüldüğü, bunun dışındaki lisans iptalleri konusunda Kanun'un 16. maddesinin uygulanacağı anlaşılmakta olup, bu kuralın Kanun amacını ve uygulamasını aşar nitelikte olmadığı, lisans iptaline ilişkin diğer hükümlerin yer aldığı 16. maddeyi gösterdiği, bu hâliyle hukuka aykırılık taşımadığının anlaşıldığı, Dava konusu Yönetmeliğin 45. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinin incelenmesinden; 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 7. fıkrasında, üretim lisansı başvurusunda bulunan tüzel kişiden, önlisans yükümlülüklerinin yerine getirilmesini müteakiben üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması hâlinde irat kaydedilmek üzere, kurulmak istenen üretim tesisinin niteliğine ve büyüklüğüne göre yatırım tutarının yüzde onunu geçmemek üzere teminat mektubu alınacağı, mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi hâllerinde lisansın iptal edilmesi durumunda ise bu teminat mektubunun irat kaydedileceğinin kurala bağlandığı, Dava konusu Yönetmeliğin teminat mektubunun iadesi ve irat kaydedilmesini düzenleyen 45. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde ise, üretim lisansları ile ilgili olarak Kuruma sunulan teminatın, mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında, lisansın, üretim tesisinin geçici kabulü yapılmadan önce herhangi bir nedenle iptal edilmesi halinde irat kaydedileceğinin belirtilmiştildiği, teminat mektubunun irat kaydedilmesine ilişkin kuralın dayanak Kanun maddesi ile aynı doğrultuda olduğu, kanun maddesi ile ortaya konulan hükmün uygulanmasına ve kanunun çizdiği çerçeve dahilinde uygulamanın somut ve belirli bir şekilde yürütülmesine yönelik olarak ihdas edilen bu Yönetmelik maddesinde üst hukuk kurallarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı, Dava konusu Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinin birinci fıkrasının, aynı maddenin ikinci fıkrasında yer alan "bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren" ve üçüncü fıkrasında yer alan "ikinci fıkrada belirtilen tarihler itibarıyla" ibarelerinin incelenmesinden; Davacı tarafından, Kanun’da Geçici 9. maddede 6 aylık süre içerisinde tamamlanacak yükümlülüklerin neler olduğunun gösterilmediği, bu konunun ise yönetmelikle düzenleneceğine ilişkin herhangi bir yetkilendirmenin yapılmadığı, Kanunla verilmeyen bir yetkinin kullanıldığının iddia edildiği, Düzenleyici kurumların, ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlendiği, bu kuruluşların temel işlevinin, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlarındaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini, birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemek olduğu, elektrik piyasası ile ilgili olarak düzenlemeler yapma yetkisine sahip olan davalı Kurum'un, 6446 sayılı Kanun ile kendisine tanınan bu yetkiyi dava konusu kuralları yürürlüğe koymak suretiyle kullandığı, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesinde 04/02/2015 tarihinde yapılan değişiklikle; maddenin 1. fıkrasında yer alan yükümlülüklerin azaltıldığı, 2. fıkrada herhangi bir değişikliğe gidilmediği ve maddeye 3. ve 4. fıkra olmak üzere, iki yeni fıkra eklendiği, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesinde, üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde, üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini ikmal edememiş tüzel kişilere, varsa kalan inşaat öncesi sürelerine ek olarak, yoksa sadece altı ay süre verileceğinin kurala bağlandığı, Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinde de, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi çerçevesinde yükümlülüklerin tamamlanmasını teminen mevcut lisans sahiplerine 6 aylık süre verilmesi hususunun düzenlendiği, dayanağı Kanun uyarınca üretim lisansı sahiplerine inşaat öncesi dönem için verilen bu sürenin, daha önce kullanılmış sürelerine ekleneceği şeklinde Kanun'a paralel nitelikte düzenlemelere yer verildiği, Yönetmelik hükmünde 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki tüzel kişilerin tamamlaması gereken yükümlülüklerin sayısının düşürüldüğü, bu hususların zaten üretim lisansı başvurusunda bulunanların öncelikle üretim tesisi inşaatına başlayabilmesi için yürürlükteki mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerine ilişkin olduğu, her türlü izin, ruhsat, onay ve benzeri belgeleri kapsadığı, elektrik üretim tesisi inşaatına başlamadan önce yatırımın yapılacağı alana ilişkin mülkiyet ve kullanım haklarına yönelik bulunduğunun görüldüğü, Değişiklik sonrasında Geçici 15. maddenin 2. fıkrasında aynen yer alan, "yönetmeliğin yürürlük tarihi" ibaresi ile kastedilen tarihin, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Resmî Gazete'de yayımlandığı 02/11/2013 tarihi olduğu ve Geçici 15. maddeye 04/02/2015 tarihli değişiklikle eklenen 3. fıkrada yer alan "ikinci fıkrada belirtilen tarih" ibaresi ile kastedilen tarihin de bu doğrultuda 02/11/2013 tarihi olduğunun açık olduğu, Nitekim, anılan maddenin değiştirilme amacı ve biçiminden de anlaşılacağı üzere, söz konusu geçici madde ile tüzel kişilerin, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin yürürlüğe girdiği 02/11/2013 tarihi itibarıyla altı ay ek süre verilmek suretiyle yükümlülüklerini tamamlamalarının öngörüldüğü ve yapılan değişiklik ile geçmişe etkili olarak 02/11/2013 tarihi itibarıyla Yönetmelik'te öngörülen sürelerde inşaat ruhsatını alan veya inşaat ruhsatı yerine geçen belge temin eden ya da inşaat ruhsatına gerek olmadığına dair belge alan lisans sahibi tüzel kişilerin haklarının korunması yoluna gidildiği, Bu nedenle, iptali istenen Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 04/02/2015 tarih ve 29257 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Geçici 15. maddesinin 1. fıkrasının tamamında, 2. fıkrasındaki “bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren” ve 3. fıkrasındaki “ikinci fıkrada belirtilen tarihler itibarıyla” ibarelerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, üretim lisansının alındığı tarihte yürürlükte olan 4628 sayılı Kanun ve 30/03/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6446 sayılı Kanun'da dava konusu Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinin birinci fıkrasındaki kısıtlama ve yükümlülüklere yer verilmediği, düzenlemenin üst hukuk kurallarına aykırılık oluşturduğu, 6446 sayılı Kanun ile yeni bir sisteme geçilerek eskisinden farklı olarak lisans öncesinde tamamlanacak işlemleri gösterir önlisans düzenlemesine yer verildiği, geçiş dönemine ilişkin kurallara ise 6446 sayılı Kanun’un Geçici 9. maddesinde yer verildiği, ancak bu Kanun'da mevcut üretim lisanslarının önlisansa dönüştürülmesine ilişkin bir kurala yer verilmediği, Kanun'un Geçici 9. maddesinde 6 aylık süre içerisinde tamamlanacak yükümlülüklerin neler olduğunun gösterilmediği, bu konunun ise yönetmelikle düzenleneceğine ilişkin herhangi bir yetkilendirmenin yapılmadığı, yatırımcıların durumunu ağırlaştıran ve yasal dayanağı olmayan Yönetmelik maddesinin hukuka aykırı olduğu,Kanunla verilmeyen bir yetkinin kullanıldığı, yatırımcıların durumunu ağırlaştıran ve yasal dayanağı olmayan Yönetmelik maddesinin hukuka aykırı olduğu, 6 aylık sürenin çok kısa olduğu, sürenin hak düşürücü süre olarak nitelendirilmesi hukuka aykırı olup düzenleyici süre olarak kabul edilmesi gerektiği, davalı idarenin dava konusu kuralı yeniden düzenleyerek yerine getirilecek yükümlülük sayısını azalttığı ve yükümlülüklerin kapsamını daralttığı, dava konusu 27. maddenin 3. fıkrasındaki yaptırımın aynı maddenin 2. fıkrası uyarınca lisansı iptal edilenlere uygulanması gerektiği, başka nedenle lisansı iptal edilenlere 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 8. fıkrasında düzenlenen yaptırımın uygulanmasına yol açan kuralın yasal dayanaktan yoksun olduğu, 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesinde lisans iptali ile birlikte uygulanması gereken başka bir yaptırım düzenlenmediği için 27. maddenin 4. fıkrasının da hukuka aykırı olduğu, yasal dayanak olmadan yaptırım uygulanmayacağı için teminatın irat kaydına ilişkin Yönetmelik maddesinin de hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu 11/12/2023 tarih ve E:2017/551, K:2023/5425 sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kullanılmayan ...TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine, 4.Kesin olarak, 23/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.