Danıştay 2023/335 E. 2023/2559 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2023/335 Karar No : 2023/2559 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Vakfı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 17/10/2022 tarih ve E:2021/9920, K:2022/8679 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığıca onaylanarak 10/10/2012 tarihinde askıya çıkarılan Yozgat - Sivas - Kayseri Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 17/10/2022 tarih ve E:2021/9920, K:2022/8679 sayılı kararıyla; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 31/03/2021 tarih ve E:2019/1450, K:2021/659 sayılı kısmen bozma kararına uyularak; İşlem tarihinde yürürlükte bulunan Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmelik'in 4. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendindeki "çevre düzeni planı açıklama raporu", (d) bendindeki "çevre düzeni planı araştırma raporu", (j) bendindeki "havza", (k) bendindeki "bölge" tanımları, 5. maddesi (e) bendi ve 6. maddesinin 1.fıkrasının (a) bendine yer verilerek, Dava konusu Çevre Düzeni Planının, İtiraz 17- 8.18.5.1. sayılı plan uygulama hükmüne ilişkin kısmı yönünden incelenmesi; 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının Plan Uygulama Hükümlerinin 8.18.5.1 sayılı maddesinde, "Enerji üretim alanlarında ilgili kurum ve kuruluşlardan alınan izinler ve/veya enerji piyasası düzenleme kurumunca verilecek lisans kapsamında, bu planda değişikliğe gerek kalmaksızın, imar planlarının ilgili kurum ve kuruluş görüşleri doğrultusunda ilgili idaresince onaylanmasını müteakip uygulamaya geçilir. Onaylı imar planları, sayısal ortamda, bilgi için Bakanlığa gönderilir." hükmüne yer verildiği, Davacının iddiaları, davalı idarenin savunması ve bilirkişi raporundaki değerlendirmeler özetlendikten sonra, Ölçeği gereği leke plan niteliğinde bulunan dava konusu Yozgat - Sivas - Kayseri Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının, koruma-kullanma dengesinin sağlanması için alt ölçekli plan kararlarına esas olacak yapılaşma şartlarını ortaya koyan, genel arazi kullanım kararlarının üretildiği bir plan olduğu, bilirkişi raporundaki tespitler de göz önünde bulundurulduğunda, bölgesel ya da bazı durumlarda ülke düzeyinde etkileri olan enerji üretim alanlarının üst ölçekli çevre düzeni planı kapsamında değerlendirilmesi ve planda bu hususlara yönelik alt ölçekli planları yönlendirecek temel ilke ve politikaları içeren hükümlerin bulunması gerektiğinin açık olduğu, Uyuşmazlık konusu plan hükmünde ise, enerji üretim alanlarının dava konusu çevre düzeni planı kapsamı dışında bırakılarak, bu kullanımların, ilgili kurum ve kuruluşlardan alınan izinler ve/veya Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca verilecek lisans kapsamında, Bakanlığın uygun görüşünün alınması kaydı ile alt ölçekli planlar ile belirlenmesi ve bu doğrultuda uygulamaya geçilmesinin öngörüldüğü, Bu durumda, bölgesel, hatta ülkesel düzeyde etkileri olan enerji üretim alanlarına ilişkin kararların, koruma-kullanma dengesinin sağlanması amacıyla korunması gereken alanlara ilişkin politika ve stratejileri belirleyen üst ölçekli plan niteliğindeki çevre düzeni planı kapsamında değerlendirilmeksizin, alt ölçekli planlara bırakılmasını öngören dava konusu plan hükmünde, şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uyarlık bulunmadığı, Dava konusu Çevre Düzeni Planının, İtiraz 25- Suşehri'nin doğusundaki ve Kangal'ın batısındaki gelişme alanlarına ilişkin kısmı yönünden incelenmesi; Davacının iddiaları, davalı idarenin savunması ve bilirkişi raporundaki değerlendirmeler özetlendikten sonra, Dava konusu planın onay tarihinde yürürlükte bulunan Çevre Düzeni Planlarına Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasında, çevre düzeni planlarının niteliklerine yer verildiği, Yukarıda yerilen mevzuat hükmü uyarınca, plan çerçevesindeki yerleşmeleri, sürdürülebilir kalkınma da göz önünde bulundurularak, çarpık kentsel gelişme ve nüfus artışı baskısından korumaya yönelik ilke ve stratejilerin geliştirilmesi ile plan kararları açısından ekosistem bütünlüğü ile arazi kullanım sürekliliğininin sağlanmasının, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının temel hedeflerinden birisi olması gerektiği, Uyuşmazlıkta, dava konusu çevre düzeni planının H40 sayılı paftasında Suşehri'nin doğusunda ve J38 paftasında Kangal'ın batısında yerleşimlerin ihtiyacına yönelik olarak dava konusu gelişme alanlarının belirlendiğinin anlaşıldığı, Dava konusu çevre düzeni planı açıklama raporunda (syf. 2), bölgede, “koruma-kullanma dengesini” sağlayacak genel arazi kullanım kararlarının üretilmesinin planın hedefleri arasında sayıldığı, planın genel yaklaşımı olarak kalkınma sürecinde büyük öneme sahip olan tarım arazileri, sulama alanları ve arazi toplulaştırma alanlarının sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla ilgili kanun ve yönetmelikler çerçevesinde değerlendirilmesi ve korunması ilkesi ile sürdürülebilir ekonomik kalkınmada tarım sektörünün bölge için oynadığı tartışmasız rolün devamlılığını sağlayacak, tarım ve tarıma dayalı sanayiinin eşgüdüm halinde desteklenmesi başta olmak üzere, istihdam yaratacak tüm kullanım alanlarına yönelik kararların, bölge planlarındaki stratejiler ile örtüşmesi ilkesinin benimsendiğinin belirtildiği, (syf .7) Bilirkişi raporunda yer verilen tespitler, dava konusu planın açıklama raporundaki belirlemeler göz önünde bulundurulduğunda, gelişme alanı belirlenen söz konusu bölgelerin, verimli tarım arazileri olduğunun anlaşıldığı, Dava konusu planda, bir yerleşim için tarım sektörünün, öncül sektör olarak öngörülmesi ve alanda tarım arazilerinin bulunmasının, bu yerleşim için gelişme alanları düzenlenmemesi anlamına gelmediği kabul edilebilir ise de, çevre düzeni planlarının yukarıda yer verilen niteliği göz önünde bulundurulduğunda, ölçeği itibarıyla bu planda, kentlerin büyüme taleplerinin ne şekilde karşılanabileceğine dair kapsamlı incelemeler yapılması ve bu incelemeler doğrultusunda alt ölçekli plan çalışmalarını yönlendirecek strateji ve politikaların belirlenmesi gerektiğinin açık olduğu, Bu doğrultuda, çevre düzeni planının yukarıda belirtilen amacı ve genel yaklaşımı da göz önünde bulundurulduğunda, verimli tarım topraklarının yer aldığı bölgelerde, gelişme alanlarının belirlenme gerekçelerinin dava konusu planda somut olarak ortaya konulması gerektiği, Uyuşmazlıkta, söz konusu verimli tarım arazilerine getirilen gelişme alanı kullanımlarının gerekliliği ve bu kullanıma yönelik stratejinin belirlenmesine esas analiz ve araştırmaların, planın ne araştırma raporu ne de açıklama raporunda yer aldığı, plan notlarıyla, alt ölçekli planları yönlendirecek nitelikte, bu alanların denetim altına alınmasını sağlayacak kararların getirilmediğinin anlaşıldığı, Bu durumda, niteliği gereği plan kararları açısından ekosistem bütünlüğü, arazi kullanım sürekliliğini sağlaması gereken, dava konusu çevre düzeni planının kapsamlı inceleme ve analizlere dayanmadığı anlaşılan yukarıda yer verilen gelişme alanı kararlarında şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uyarlık görülmediği, Öte yandan, davalı idarece söz konusu kentsel gelişme alanlarının, adı geçen yerleşmeler için planla belirlenen fonksiyonlar ve bu fonksiyonlar doğrultusunda hesaplanan plan kabul nüfusları doğrultusunda belirlendiği belirtilmekte ise de, TÜİK verileri uyarınca, Suşehri ilçesinin 2020 yılı nüfusunun 25.392 kişi, nüfus artış hızının binde -6.13, plan açıklama raporu uyarınca 2040 yılı plan nüfus kabülünün 33.000 kişi olduğu, Kangal ilçesinin ise 2020 yılı nüfusunun 20.760 kişi, nüfus artış hızının binde -19.78, plan açıklama raporu uyarınca 2040 yılı plan nüfus kabülünün ise 31.000 kişi olduğunun görüldüğünden ve açıklama raporunda, söz konusu bölgelere yönelik nüfus kabulünün dayanağı bölgesel bir yatırım kararı ya da göç v.b gibi herhangi bir gerekçeye de yer verilmediği anlaşıldığından, bu haliyle davalı idarenin savunmasına itibar edilmesinin mümkün görülmediği gerekçesiyle, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 07/09/2012 tarihinde onaylanan Yozgat - Sivas - Kayseri Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının İtiraz 17- 8.18.5.1. sayılı plan uygulama hükmü ile İtiraz 25- Suşehri'nin doğusundaki ve Kangal'ın batısındaki gelişme alanlarına ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, Dairece dava konusu çevre düzeni planındaki yenilenebilir kaynaklara dayalı enerji üretim alanlarındaki uygulamaların düzenlendiği, 8.18.5.1 sayılı plan uygulama hükmünün iptaline karar verildiği, Bakanlığın 18/01/2023 tarih ve 5576047 sayılı Oluru ile söz konusu plan uygulama hükmünün yeniden düzenlendiği, diğer taraftan Dairece dava konusu çevre düzeni planının Suşehri'nin doğusundaki ve Kangal'ın batısındaki gelişme alanlarına ilişkin kısmının iptaline karar verildiği, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde çevre düzeni planının tanımına yer verildiği, bu tanım kapsamında çevre düzeni planının yerleşmelerin genel arazi kullanım kararlarını, projeksiyon dönemi nüfuslarını, stratejileri ortaya koyan ve üzerinde ölçü alınmaması gereken bir plan olduğu, uygulamaya esas imar planlarının ise çevre düzeni planında gösterilen esaslara uygun olarak kullanım kararlarının yeri ve sınırlarının kesin olarak belirlendiği planlar olduğu, çevre düzeni planına ait ilgili plan uygulama hükümlerinde de ifade edildiği üzere bir alanın bu planda kentsel gelişme alanı olarak gösterilmesinin bu alanın tamamen yapılaşmaya açılması anlamına gelmediği, çevre düzeni planında kentsel gelişme alanı olarak düzenlenmiş olsa bile alt ölçekli planlama aşamasında ilgili kurum ve kuruluşlarca yerleşime uygun olmayan alanların tespit edilebileceği, çevre düzeni planlarında ölçek gereği tarımsal arazi kullanım kararları oluşturulurken parsel bazında olmayan kurum verilerinin kullanıldığı, söz konusu kurum verileri üzerinden uygulamaya esas tespit ve değerlendirme yapılması teknik açıdan nümkün olmamakla birlikte uygulamaya esas planlar yapılırken plan ölçeğinin gerektirdiği detaylarda parsel ölçeğinde kurum ve kuruluş verilerinin kullanılması gerektiği, bununla birlikte çevre düzeni planı açıklama raporunda iptale konu kentsel çalışma alanlarına yönelik nüfus kabullerinin dayanağı bölgesel bir yatırım kararı ya da göç v.b gibi herhangi bir gerekçeye yer verilmediği iddiasının dayanaksız olduğu, şu halde dava konusu çevre düzeni planında kanunlara ve diğer mevzuata, şehircilik ve planlama ilkeleri ile hizmetin gerekleri ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin ikinci fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulmasının; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkün olduğu belirtilmiş; dördüncü fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır." denilmiş; 50. maddesinin dördüncü fıkrasında ise Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükme bağlanmıştır. Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu kararı; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 31/03/2021 tarih ve E:2019/1450, K:2021/659 sayılı kısmen bozma kararında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak verilmiş bir karar olduğundan, usul ve hukuka uygun bulunmakta ve bozulmasını gerektirecek bir hukuka aykırılık taşımamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2.Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 07/09/2012 tarihinde onaylanan Yozgat-Sivas-Kayseri Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının İtiraz 17- 8.18.5.1. sayılı plan uygulama hükmü ile İtiraz 25- Suşehri'nin doğusundaki ve Kangal'ın batısındaki gelişme alanlarına ilişkin kısmının yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Altıncı Dairesinin temyize konu 17/10/2022 tarih ve E:2021/9920, K:2022/8679 sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, 06/11/2023 tarihinde oybirliği ile karar verildi.