Danıştay 2023/229 E. 2023/3006 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2023/229 Karar No : 2023/3006 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayii A.Ş. VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 06/10/2022 tarih ve E:2019/5188, K:2022/5437 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün internet sitesinde 04/04/2019 tarihinde yayımlanan duyurusu ile "IV - A Grubu Madenler 2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları'' başlığı altında ilan edilen kaya tuzuna (halit) ilişkin ocak başı satış fiyatının 45,00 TL/Ton olarak belirlenmesine ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 06/10/2022 tarih ve E:2019/5188, K:2022/5437 sayılı kararıyla; Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiş, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madenler" başlıklı 2., 3. ve 14. maddelerine, 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 87. maddesine yer verildikten sonra, Aktarılan Yasa ve Yönetmelik hükümlerinden, madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatının bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edileceği; Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatının tespitinde, davalı idarenin dayanaklarını somut olarak ortaya koyması gerektiğinde kuşku bulunmadığı, Davalı idarece, IV-A Grubu madenlerden olan kaya tuzu (halit) madeninin 2017 yılı ocak başı satış fiyatı 12,50 TL olarak, 2018 yılı ocak başı satış fiyatı ise 45,00 TL olarak ilan edildiği, davacı tarafından bu artışın fahiş olduğu, makul ve öngörülebilir bir artış olmadığı ve hukuki güvenlik ilkesine aykırı olduğunun iddia edildiği, Davalı idarenin savunma dilekçesinde; IV-A Grubu madenlerden olan kaya tuzunun ocak başı satış fiyatının, III. Grup madenlerden olan kaynak tuzu, göl tuzu ve deniz tuzunun piyasa fiyatları göz önünde bulundurmak suretiyle tespit edildiğinin belirtildiği, savunma dilekçesi ekinde Şereflikoçhisar Ticaret Odası'nın 2018 yılı için göl tuzu fiyatının tespitine ilişkin 05/02/2019 tarihli yazısının dava dosyasına sunulduğu, kaya tuzunun piyasa fiyatı ile ilgili bir araştırma yapıldığına ilişkin herhangi bir belgenin dava dosyasına sunulmadığı, Dairelerinin dava konusu işleme dayanak bilgi belgenin istenilmesine yönelik 13/09/2019 tarihli ara kararına cevaben davalı idarece gönderilen belgelerde; savunma ekinde de sunulan ... Ticaret Odası'nın 2018 yılı için göl tuzu fiyatının tespitine ilişkin 05/02/2019 tarihli yazıya yer verilmiş ise de, IV-A Grubu kaya tuzu madeni emsal ocak başı satış fiyatının tespitinde III. Grup maden olan göl tuzuna ilişkin fiyat araştırmasının dayanak alınmasının hukuka uygun bulunmadığı, Öte yandan, davalı idarece verilen ara karar cevabında, geçmiş yıllara ilişkin sistem kayıtlarından alınmak suretiyle biri Erzurum ili, Tortum ilçesi sınırları dahilinde diğeri ise Konya ili, Cihanbeyli ilçesi sınırları dahilinde bulunan IV-A Grubu kaya tuzu maden işletme ruhsatlı sahalara ilişkin satış bilgi formlarının eklendiği görülmüş ise de, gerek sadece iki şirket tarafından beyan edilen ocak başı satış tutarının piyasa fiyatını yansıtmasının olanaksız olması gerekse de davalı idare bünyesinde oluşturulan 2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatı Belirleme Komisyonunca idarenin ara karar cevabında sunulan satış bilgi formlarını esas alarak bir fiyat belirlemesi yapmadığının açık olduğu, Bu durumda, kaya tuzu(halit) madeninin piyasa fiyatı araştırılmaksızın III. Grup madenlerin piyasa fiyatları göz önünde bulundurulmak suretiyle ocak başı satış fiyatının tespit ve ilan edildiğinden, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu duyuru bir idari işlem olarak nitelendirilmişse de devlet hakkı oranlarına ilişkin olan bu duyuruların mevzuat değişikliği kapsamında bir bilgilendirme olduğu; Kanunun ilgili maddesi gereği, kaya tuzu için piyasadaki rafine tuz, ham tuz, göl tuzu, deniz tuzlarının piyasa satış fiyatları dikkate alınarak ocak başı satış fiyatlarının belirlendiği; davaya konu olan kaya tuzu ile genel anlamda benzer özellikler gösteren diğer tuz çeşitleri için belirlenen ocak başı fiyatları da dikkate alınarak belirlenen kaya tuzu ocak başı fiyatının piyasa koşullarını yansıttığı; yapılan kanun değişikliklerinin yürürlüğü tarihinden itibaren geçerli olduğu, doktrinde ve yargı kararlarında; düzenleyici tasarrufların kazanılmış hak yaratmayacağı ve kazanılmış hakkın ancak birel işlemin tesisiyle, dolayısıyla objektif hukuksal durumun kişiselleşmesiyle oluşabileceği görüşünün genellikle kabul görmekte olduğu, birel işlemin tesisiyle kişiselleşmenin gerçekleşmediği durumlarda kazanılmış hakkın oluşmadığı ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu 06/10/2022 tarih ve E:2019/5188, K:2022/5437 sayılı kararının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 07/12/2023 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi. KARŞI OY X- 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Madenler" başlıklı 2. maddesinde madenlerin maddede sıralanan gruplara göre ruhsatlandırılacağı hüküm altına alınmış olup, kaya tuzu (halit) IV-A Grubu madenler arasında, göl suyundan elde edilen tuz ise III. Grup madenler arasında sayılmaktadır. Aynı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde devlet hakkı, maden istihracı ile sağlanacak gelirden Devlet payına düşen ve ödeme yükümlülüğü ruhsat sahibine ait olan kısım olarak tanımlanmakta olup, "Devlet hakkı" başlıklı 14. maddesinde ise; "Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır. Üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatıdır. Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir. Ruhsat sahipleri tarafından Devlet haklarının beyanında kullanılan ocak başı satış fiyatı, Genel Müdürlükçe ilan edilen ocak başı satış fiyatından daha düşük olamaz. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almıştır. 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin "Devlet hakkına ilişkin genel hükümler" başlıklı 87. maddesinde ise, "(1) Devlet hakkı, ocaktan çıkarılan madenin ocak başındaki fiyatından alınır. (2) Üretilen madenin hammadde olarak kullanılması veya satılması hâlinde, aynı pazar ortamında madenin işletmelerdeki tüvenan olarak ocak başı satışında uygulanan fiyat, ocak başı satış fiyatıdır. Madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatı, bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek Genel Müdürlükçe ilan edilir. Ocak başı satış fiyatı, ilan edilen emsal fiyattan daha düşük olamaz." düzenlemesi yer almaktadır. Yukarıda yer verilen Yasa ve Yönetmelik hükümlerinden, madenlerden alınan Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatının bölgeler de dikkate alınarak her madene ait ayrı ayrı ve uygulandığı yıl için belirlenerek davalı Genel Müdürlükçe ilan edileceği açık olup, Devlet hakkına esas olan emsal ocak başı satış fiyatının tespitinde davalı idarenin dayanaklarını somut olarak ortaya koyması gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır. Bu kapsamda, temyize konu dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davalı idarenin, 2018 yılı İşletme Faaliyet Raporu beyanlarında devlet hakkı hesabına esas emsal ocakbaşı satış fiyatlarının tespiti amacıyla, İl Ticaret Odaları, ... Derneği, ...Derneği, ... Odası, TÜİK, ... Birliği, ... Birliği vs. kurumlardan "2018 yılı ortalama satış fiyatı bilgilerine ihtiyaç duyulmuştur." denilerek Kaya Tuzu (Halit) dahil tüm madenler için il bazında, maden türü ve özellikleri de dikkate alınarak tüm maden satışları sonucu piyasada oluşan reel ortalama satış fiyatlarının, her bir maden için ayrı ayrı olmak üzere bir yazı ekinde ve tablo halinde Genel Müdürlüğe gönderilmesinin istenildiği; dört adet Ticaret Odasından olumlu dönüş yapılarak Kaya Tuzu (Halit) için fiyat belirtilmiş olup, diğer muhataplardan bilgi-belge-veri olmadığı, tespit yapılmadığı, üyelerden dönüş yapılmadığı belirtilerek olumsuz cevap verildiği; ayrıca, en yüksek katılımı sağlayacak şekilde paydaşlarla gerekli yazışmaların yapıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca, davalı idarenin savunmasında ve ara karar cevabında, geçmiş yıllara ilişkin sistem kayıtlarından biri Erzurum ili, Tortum ilçesi sınırları dahilinde diğeri ise Konya ili, Cihanbeyli ilçesi sınırları dahilinde bulunan IV-A Grubu kaya tuzu maden işletme ruhsatlı sahalara ilişkin satış bilgi formlarının eklendiği görülmüştür. Bu itibarla, davalı idare bünyesinde oluşturulan 2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatı Belirleme Komisyonunca, "IV - A Grubu Madenler 2018 Yılı Ocak Başı Satış Fiyatları'' başlığı altında ilan edilen kaya tuzuna (halit) ilişkin ocak başı satış fiyatının, gerekli özen ve dikkat gösterilerek; ayrıca, piyasa araştırması sonuçları da dikkate alınarak belirlendiği sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.