Danıştay · 8. Daire

Danıştay 8. Daire 2025/6312 E. 2026/1250 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
8. Daire
Esas No
2025/6312
Karar No
2026/1250
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/6312 Karar No : 2026/1250

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR (DAVALILAR): 1- ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

2- ... Kaymakamlığı

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Genç Kaymakamlığına bağlı güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, görevine son verilmesine dair Genç Kaymakamlığının... tarih ve ...sayılı işlemi ile bildirilen Bingöl Valiliği'nin 14/06/2023 tarihli olur işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının, terör propagandası yapmak, kasten silahla yaralama, mala zarar verme gibi suçlardan 1 yıldan fazla süreyle hapis cezaları ile tecziye edilmesine dair cezalarının kesinleşerek tamamen infaz edildiği tarihten itibaren bu ceza nedeniyle mahrum kaldığı hak yoksunluklarını 5237 sayılı Kanun'un 53/2. maddesi uyarınca tekrardan kazanacağı kabul edilse de, memuriyete alınmada genel koşulların öngörüldüğü 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesinde yer alan Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile, anılan maddede sayılan suçlardan herhangi birinden mahkum olmamak gerektiği hükmü dikkate alındığında, davacının memuriyete alınmasına ve devam etmesine yönelik hak yoksunluğunun devam ettiğinin açık olduğu, memnu hakların iadesi kararı alınmasının da, anılan maddede yer alan "Türk Ceza Kanununun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile" ifadesi nedeniyle davacı lehine bir hak vermeyeceği ve davacının hukuki durumunda olumlu bir değişiklik yaratmayacağı, bu aşamada idarenin bir takdir yetkisinin de bulunmadığı anlaşılmış olup davacının bu yöndeki iddiaları yerinde görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda; davada iptali istenilen davacının görevinden çıkarılmasına ilişkin Bingöl Valiliği'nin 14/06/2023 tarihli olur işleminin belirlilik ilkesi açısından hukuka uygun olmayan bir işlem olduğu, dava konusu işlem incelendiğinde; dava konusu işlemin hem Köy Kanunu'nun disiplin hükümlerine hem de Devlet Memurları Kanununun göreve alınmada aranan şartların kaybedilmesine ilişkin hükümlerine dayanılarak tesis edildiği, bir kişinin disiplin suçu işlemesi sebebiyle disiplin cezası verilmek suretiyle görevine son verilmesiyle, göreve alınmada aranan şartları kaybetmesi sebebiyle görevine son verilmesi birbirinden farlı durumlar olup, tesis edilen bir işlemin bu durumlardan hangisi kapsamında tesis edildiğinin açık ve net olması gerektiği, davacı hakkındaki görevden çıkarma işleminin hangi mevzuat kapsamında tesis edildiği, davacının disiplin cezasıyla mı cezalandırıldığı yoksa göreve girmede aranan şartları kaybettiği için mi görevine son veren idari bir işlem tesis edildiği anlaşılamadığından ve bu sebeple de belirlilik ilkesine uygun olmadığından dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yönündeki Mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne,... İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Valilik tarafından, davacının terör propagandası yapmak, kasten silahla yaralama, mala zarar verme gibi güvenlik koruculuğu görevinin niteliğine ve ruhuna aykırı eylemler içine girmiş olduğundan davacının iyi huylu tanınmış olma halinin bulunmadığı, söz konusu eylemler önce işlenmiş dahi olsa idareleri tarafından sonradan öğrenildiği, usulüne uygun soruşturma ve işlem yapıldığı, davacının işlemiş olduğu eylemlerle yaptığı göreve devam etmesinin uygun olmayacağı ileri sürülmektedir. Davalı Kaymakamlık tarafından, davacının eylemlerinin iki ayrı yasal hükme aykırılık teşkil etmesinin belirlilik ilkesine aykırılık olmayacağının malum olduğu, davacının kasten işlediği bir suçtan 1 yıldan fazla ceza alması, terör propagandası yapmasının mahkeme kararı ile sabit olması, güvenlik korucusu olma şartlarının kaybı neticesini doğuran olayların idarece öğrenilmesi üzerine işlem tesis edildiği, işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Genç Kaymakamlığına bağlı güvenlik korucusu olarak görev yapan davacı tarafından, terör propagandası yapmak, kasten silahla yaralama, mala zarar verme gibi suçlardan 1 yıldan fazla süreyle hapis cezaları ile tecziye edildiği ve verilen cezaların da kesinleştiğinin tespiti üzerine 442 sayılı Köy Kanunu'nun 71. maddesi, Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin 6/1-f.k. maddesi, 442 sayılı Köy Kanunu'nun 74/C maddesi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48/5 ve 98.b maddeleri belirtilerek tesis edilen 14/06/2023 tarihli Valilik olurlu göreve son verme işlemi ile bu işlemin bildirimine dair Genç Kaymakamlığının ...tarih ve E-... sayılı işlemi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 129. maddesinde; memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Dava konusu işlem tarihinde yürürlükteki mevzuat aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde; geçici köy korucuları ile korucu başlarının; görevlendirme şekilleri, göreve alınmalarında aranacak şartlar, görevleri, uygulanacak disiplin cezaları ve görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usûl ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile bu Kanunda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamaların Milli Savunma Bakanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca hazırlanacak ve bu maddenin yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Bu madde hükmü uyarınca 09/01/2008 tarih ve 2018/13105 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe giren Geçici Köy Korucuları Yönetmeliği'nde yapılan 11/10/2018 tarih ve 182 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile değiştirilen Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Göreve Alınmada Aranacak Şartlar" başlıklı 6. maddesinde; '(1) Güvenlik korucusu olarak görevlendirilebilmek için aşağıdaki şartlar aranır: ... f)Taksirli suçlar ve aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, bir yıldan fazla hapis veyahut affa uğramış olsa bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık, uyuşturucu almak ve satmak, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurmak suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak. ...k)Terör örgütleri ile bu örgütlerin yasadışı uzantılarının eylemlerine, toplantılarına, yürüyüş ve mitinglerine katılmamış olmak, terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde bulunmamış olmak, örgüt propagandası yapmamış olmak. ...' hükmü, "Savunma Hakkı" başlıklı 20/A. maddesinde; '(1) Güvenlik Korucusu hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. (2) Soruşturmayı yapanın veya komisyonun yedi günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan güvenlik korucusu savunma hakkından vazgeçmiş sayılır.' hükümlerine yer verilmiştir. 24/03/2022 tarihli 31788 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesi'nin 24/02/2022 tarihli E:2021/2, K:2022/20 sayılı kararı ile 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "...uygulanacak disiplin cezaları..." ibaresinin iptaline, iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesi tarafından iptal kararının yürürlüğünün 9 ay ertelenmesine ilişkin süre dolmadan, 30/11/2022 tarih ve 32029 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7422 sayılı Kanun ile 442 sayılı Köy Kanunu'na "Güvenlik korucularına verilecek disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller" başlıklı 74/A, "Ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler" başlıklı 74/B, "Uygulanacak hükümler" başlıklı 74/C maddelerinin eklendiği görülmüştür. 442 sayılı Köy Kanunu'nun 71. maddesinde; "Korucuların 22 yaşından küçük ve altmış yaşından büyük olmaması ve bir cürüm ile cezalandırılmamış ve iyi huylu tanınmış bulunması ve herkesle kavga çıkarmak, serhoşluk gibi huysuzlukları olmaması şarttır." hükmü, aynı Kanun'un "Uygulanacak Hükümler" başlıklı 74/C maddesinde; 'Güvenlik korucularının disiplin işlemlerine ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun hükümleri uygulanır." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda belirtilen mevzuat uyarınca; güvenlik korucularının görevlendirilme şekilleri, göreve alınmada aranacak şartlar, görevleri, görevlerine son verilmesini gerektiren haller, disiplin amirleri, yararlanacakları giyim eşyaları ile bunların şekli ve verilme zamanları, eğitim ve denetim usul ve esasları, sicil ve izinleri, ilk müracaatlarında sahip olmaları gereken sağlık şartları, başka bir işte çalışma hakları ile Köy Kanununda yer alan diğer hususlara ilişkin uygulamalar Güvenlik Korucuları Yönetmeliği ile düzenlenmekte idi. Anayasa Mahkemesinin Köy Kanunu'nun Ek 18. maddesinde yer alan "uygulanacak disiplin cezaları" ibaresini iptali kararına kadar, güvenlik korucularının disiplin cezaları da Güvenlik Korucuları Yönetmeliğine bağlı olarak tesis edilmekteydi ve disiplin cezası olarak düzenlendiği için gerek işlem tesis edilirken gerekse işlemin yargısal denetimi yapılırken soruşturma ve savunma gibi disiplin hukukuna özgü ilke, usul ve prensiplerinin gözetilmesi zorunlu idi. Anayasa Mahkemesinin iptal kararından sonra Güvenlik Korucuları Yönetmeliğinde düzenlenen disiplin cezalarına ilişkin hükümler yeniden düzenlenerek Köy Kanunu'na eklenmiştir. Ancak Yönetmeliğin koruculara ilişkin yukarıda belirtilen diğer düzenlemeleri halen ayakta ve uygulanmaya devam etmektedir. Dosyanın incelenmesinden; davacının 2008 yılında koruculuk görevine başladığı, dosyada yer alan 26/10/2022 tarihli Adli Sicil Belgesine göre: "... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih, E:... K:1... sayılı kararıyla 'Silahla Yaralamak ve 6136 sayılı Kanuna Muhalefet' suçlarından 16 ay 20 gün hapis, 133,333 TL adli para cezası aldığı, ...Nolu Devlet Güvenlik Mahkemesinin... tarih, E:... K:... sayılı kararıyla 'Terör örgütü propagandası yapmak' suçundan 10 ay hapis ve 458,333 TL para cezası aldığı, söz konusu cezaların kesinleştiği ve infazlarının gerçekleştiği, hali hazırda mevcut adli sicil kaydında görünen ... ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih E:... K:... sayılı 'Basit Yaralama - Mala Zarar Verme' suçlarından 11 ay 7 gün hapis, 2.240,00 TL para cezası aldığı, hapis cezası hakkında Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararı verildiği, davacının söz konusu cezalarının 13/03/2023 tarihli Güvenlik Korucusu İdari Soruşturma Raporuna göre 20/01/2023 tarihli Çaytepe J.Krk. Komutanlığı tutanağı ile öğrenilmesi üzerine davacı hakkında işlem başlatıldığı, 14/06/2023 tarihinde dava konusu işlem ile görevine son verildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, yukarıda yer alan Köy Kanunu'nun 71. maddesi ile Güvenlik Korucuları Yönetmeliği'nin "Göreve alınmada Aranacak Şartlar" başlıklı 6. maddesi gereği; güvenlik korucusunun göreve alınmasında koruculuk görevi için başvuruda bulunanların taşıması gereken nitelik ve şartların bulunduğu, bu nitelik ve şartların bulunmaması halinde kişilerin güvenlik koruculuğu görevine kabul edilmeyeceği, göreve alınmada aranan şartların baştan beri mevcut olmadığının sonradan tespiti halinde ise; idarenin güvenlik korucusunu göreve alması işleminin açık hata olduğu ve süre kaydı aranmaksızın söz konusu işlemin her zaman geri alınabileceği, 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararının da bu yönde olduğu görülmektedir. İdarenin bir idari işlemi açık hata sebebiyle geri alması yönünde tesis edilen idari işlem için soruşturma, savunma, zamanaşımı gibi göreve son verme usul ve esaslarının dikkate alınmayacağı da tabiidir. Davacının, 'Silahla Yaralamak ve 6136 sayılı Kanuna Muhalefet' suçlarından 16 ay 20 gün hapis, 133,333 TL adli para cezası aldığı, 'Terör örgütü propagandası yapmak' suçundan 10 ay hapis ve 458,333 TL para cezası aldığı, bu cezaların kesinleştiği ve infaz edildiği, 2008 yılında güvenlik korucusu olan davacının bu cezaları aldığının idare tarafından bilinmesi halinde göreve alınmayacağının mevzuat gereği olduğu anlaşıldığından, bu durumun sonradan öğrenilmesi halinde idarenin davacının görevine idari işlemle son vermesinde hukuka aykırılık görülmemiştir. Her ne kadar, dava konusu işlemde idare tarafından Köy Kanunu 74/C maddesi atfı ile Devlet Memurları Kanunu'nun 45. ve 98. maddeleri de belirtilmiş ise de; Köy Kanunu'nun 74/C maddesi ile disiplin işlemlerine ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Devlet Memurları Kanunu'nun uygulanacağı düzenlemesinin bulunduğu, dava konusu işlemin idarenin açık hatası sebebiyle göreve alma işleminin geri alınması yönündeki bir idari işlem olduğu, bu nedenle söz konusu maddelerin nazara alınamayacağı, bu hususun dava konusu işlemi kusurlandırmayacağı açıktır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 03/03/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Atıf: Danıştay 8. Daire, E. 2025/6312, K. 2026/1250, T. 03.03.2026, www.arakarar.com/karar/danistay-8-daire-2025-6312-e-2026-1250-k-1167c05a08c2