Danıştay 8. Daire 2024/1808 E. 2025/10101 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2024/1808 Karar No : 2025/10101

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVACI) ... VEKİLİ : Av. ...

2-(DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Dava dışı ... adına kayıtlı ... plakalı aracın, ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığında kullanıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacıya 9.474-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 60 gün trafikten men işlemi yönünden; araç sürücüsü sıfatıyla açılan davada davacının araç sahibinin çalışanı olduğu yönünde tespit de bulunmadığından anılan işlem nedeniyle kişisel ve güncel bir menfaat ihlali söz konusu olmadığı, davacının trafikten men işlemi bakımından öznel (sübjektif) dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın bu kısmının ehliyet yönünden reddine, idari para cezası verilmesine yönelik kısmı yönünden ise; davacı tarafından, dava konusu araçla belediye sınırları içinde yolcu taşımacılığı yapılabilmesi için yetkili belediyeden izin veya ruhsat alınmadığının ve dava konusu araçla belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapıldığının sabit olduğu, davacının iddialarının idari yaptırımdan kurtulmaya yönelik olduğu, video görüntülerinden, tescil belgesinde 14 olan araç koltuk kapasitesinin artırıldığı ve fazla yolcu bulundurulduğunun anlaşıldığı, araçta yapılan değişikliğin tescil belgesine işletildiğinin veya kapasite üzerinde yolcu taşınmadığının ve dolayısıyla idarece yapılan tespitin aksinin iddia ve ispat edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; ... plakalı aracın 60 gün trafikten menine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemine ilişkin kısmının; ilk derece mahkemesinin verdiği davanın ehliyet yönünden reddi kararı hukuka uygun bulunduğundan ve başvuru dilekçesinde ileri sürülen iddialar da söz konusu kararın bu kısmının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine, idari para cezası verilmesine ilişkin kısım yönünden ise; dava konusu idari para cezasına ilişkin kamera kaydı dışında dava konusu işleme esas alınan ayrıntılı bir tespit tutanağının düzenlenmediği, araçta yapılan değişikliğin tescil belgesine işletildiğinin veya kapasite üzerinde yolcu taşınmadığının belirlenmesine ilişkin başkaca bir yazılı belgenin de bulunmadığı, yalnızca kamera kaydı alınması yoluna gidildiği, salt kamera kaydı ile tescil belgesinde 14 olan araç koltuk kapasitesinin artırıldığı ve fazla yolcu bulundurulduğunun anlaşıldığı, araçta yapılan değişikliğin tescil belgesine işletildiğinin veya kapasite üzerinde yolcu taşınmadığının belirlenmesine olanak bulunmadığı görülmekle usulüne uygun olarak denetim tespit tutanağı düzenlenmeksizin idari para cezası verilmesinin hukuken kabul edilebilir somut belge ve bilgilerle ortaya konulamadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun bu kısım yönünden kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına bu kısım yönünden dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca izin/ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı taşımacılık yapıldığından bahisle tesis edilen uyuşmazlık konusu aracın 60 gün trafikten men işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının istinaf başvurusunun kabulüne yönelik kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. Davacı tarafından, ... plakalı aracın arızalanması üzerine zorunluluk hali doğduğundan okul çıkışına yetişene kadar öğrencilerin can güvenliği amacıyla ... plakalı araca yerleştirildiği, söz konusu aracın taşıma faaliyetinde kullanılmadığı, aracın çalışmadığı ve araç içerisinde şoför bulunmadığı, idari para cezası verme yetkisinin mülki idare amirine ait olduğu belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının istinaf başvurusunun reddine yönelik kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının onanmasına, dava konusu işlemin iptali yönünden ise; bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava dışı ... adına kayıtlı ... plakalı aracın, ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığında kullanıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacıya 9.474-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) (Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir. İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır. Yine aynı kanunun "Araçlar üzerindeki değişiklikleri bildirme" başlıklı 32/1. maddesinde "Araçlar üzerinde mevzuata uygun şekilde yapılan her türlü değişikliğin işleten tarafından otuz gün içinde araç tescil belgesine işletilmesi zorunludur. Bu fıkra hükmüne uymayan işletenlere 108 Türk lirası idari para cezası verilir." hükmü; "Araçların yüklenmesi" başlıklı 65/1. maddesinde "Araçların yüklenmesinde, yönetmeliklerle belirlenen ölçü ve esaslara aykırı olarak; a) Taşıma sınırı üstünde yolcu alınması,(...)yasaktır. Birinci fıkranın (a) bendi hükümlerine uymayanlara, (…) (1) 50 Türk Lirası; (d), (h), (i), (j) ve (k) bentleri hükümlerine uymayanlara 125 Türk Lirası; (e) ve (f) bentlerindeki hükümlere uymayanlara 250 Türk Lirası; (c) ve (g) bentleri hükümlerine uymayan işletenlere 500 Türk Lirası, (g) bendine aykırı yük gönderenlere 1.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ayrıca, bütün sorumluluk ve giderler araç işletenine ait olmak üzere, fazla yolcular en yakın yerleşim biriminde indirilir, birinci fıkranın (e) ve (f) bentlerindeki şartlara uymayan yük taşımasında kullanılan taşıtlar, gerekli izinler sağlanıncaya kadar trafikten men edilir." hükmü getirilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacının Temyiz İsteminin İncelenmesi: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir. Davalı İdarenin Temyiz İsteminin İncelenmesi: Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir. Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır. Dosyada yer alan tutanaklar, bilgi, belgeler ve CD kaydının incelenmesinden; denetim tarihinde ... plakalı araç hakkında izinsiz olarak okul servisi taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Kanun Ek 2/3-a maddesi uyarınca idari para cezası karar tutanağı ile trafikten men/ muhafaza altına alma tutanağının düzenlendiği, düzenlenen men tutanağında kapasite üzerinde taşımacılım yapıldığının belirtildiği, dava dosyasında denetim anına ilişkin CD kaydında video görüntülerinin yer aldığı, söz konusu CD'de yer alan video kayıtlarında ... plakalı araçta öğrencilerin bulunuğu, denetim yapmakla yükümlü kolluk görevlileri tarafından dava konusu aracın izin belgesinin araç sürücüsünden istenildiği, ancak izin belgesinin araç sürücüsü tarafından söz konusu görevlilere sunulmadığı, araç içerisinde aracın kapasitesinden fazla olarak taşımacılık yapıldığı anlaşılmaktadır. Uyuşmazlıkta, dava konusu taşımacılık yapılan araçta 14 kişi olan yolcu sayısının artırılmak suretiyle kapasiteden fazla yolcu bulunduğu ve kapasite artışının bildirilmediği gerekçesiyle ilk derece mahkemesi tarafından davanın idari para cezası verilmesi işlemine ilişkin kısmı yönünden reddine karar verildiği, davalı idare tarafından yapılan istinaf başvuru üzerine bölge idare mahkemesi tarafından söz konusu video kayıtlarındaki hususlar açık olmasına rağmen denetim anına dair denetim tutanağının tanzim edilmediği gerekçesiyle dava konusu idari para cezası verilmesi yönünden ilk derece mahkemesinin davanın reddine yönelik kararın kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, dava dosyasında yer alan CD içerisinde yer alan video kayıtlarında herhangi bir izin belgesi bulunmaksızın öğrencilerin taşındığı, yapılan taşımacılığa dair izin belgesinin kolluk görevlilerine ibraz edilmediği, dava dosyasında izin belgesinin sunulmadığı, tescil belgesinde 14 olan araç koltuk kapasitesinin artırıldığı ve fazla yolcu bulundurulduğu, araçta yapılan değişikliğin tescil belgesine işletildiğinin veya kapasite üzerinde yolcu taşınmadığının ve dolayısıyla idarece yapılan tespitin aksinin iddia ve ispat edilmediği görüldüğünden, yalnızca denetim tutanağının düzenlenmemiş olmasının dava konusu idari para cezası verilmesine dair işlemin hukuka aykırı olması sonucunu doğurmayacağı kanaatine varılmıştır. Bu durumda, dava konusu araçla, yetkili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın, belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yapıldığının, araç üzerinde yapılan değişikliğin bildirilmediğinin ve fazla yolcu taşındığının hukuki delil niteliğine haiz anılan tespitlerle sabit olduğu anlaşıldığından, davacı hakkında idari para cezası uygulanmasına dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık, bu kısmın kaldırılması talebiyle yapılan istinaf başvurusunun kabulüne yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz istemlerinin kısmen reddine, kısmen kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, A) Araç sürücüsü davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA, B) Uyuşmazlık konusu aracın 60 gün trafikten men edilmesine dair işleme ilişkin kısmının ise ONANMASINA, 3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 19/12/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY : (X)- Dava, dava dışı ... adına kayıtlı ... plakalı aracın, ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığında kullanıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacıya 9.474-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır. Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; uyuşmazlık konusu taşımacılığın gerçekleştirildiği ... plakalı araç sahibinin dava dışı ... olduğu, dava konusu 60 gün trafikten men işlemi yönünden iptal istemiyle davacı araç sürücüsü tarafından işbu davanın açıldığı, ilk derece mahkemesi tarafından davacı araç sürücüsünün kişisel, meşru ve güncel menfaatinin etkilenmediği gerekçesiyle davanın bu kısmına ilişkin ehliyet yönünden reddine karar verildiği, bu karara ilişkin yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi tarafından reddine karar verilmişse de, anılan işlem sebebiyle öğrenci taşımacılığı yapılan aracın sürücüsünün de davalı idarece tesis edilen 60 günlük trafikten men işleminden dolayı menfaatinin etkilenmesi söz konusu olmaktadır. Açıklanan nedenlerle, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmı yönünden verilen istinaf başvurusunun reddi kararının bozulması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.