Danıştay 6. Daire 2023/5818 E. 2024/4638 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2023/5818 Karar No : 2024/4638 TEMYİZ EDEN (DAVACI) :... Odası (... Şubesi) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN ÖZETİ : Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ve ... sayılı kararı ile onaylanan Ankara İli, Çankaya İlçesi, Dikmen Vadisi KDGPA (Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı) Son Etap II. Kısım 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliği ile dayanağı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... ayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir. SAVUNMANIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden oyçokluğuyla, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliği yönünden oybirliğiyle 10/07/2024 tarihinde kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY :Dava, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli ve ... sayılı kararı ile onaylanan Ankara İli, Çankaya İlçesi, Dikmen Vadisi KDGPA (Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı) Son Etap II. Kısım 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliği ile dayanağı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... ayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılmıştır. İdare Mahkemesince; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliğinin kullanım kararı değişikliği değil, parsel içinde yer alacak binaların/yapıların yüksekliğini belirlemeye yönelik bir değişiklik olduğu, üst ölçekli 1/5000 nazım imar planı değişikliğini gerektirmediği, bu nedenle planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca uygun olduğu, 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda değişiklik yapılması Hakkında Kanun ile 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen 8/b ve geçici 20. maddede yer alan imar planlarında bina yüksekliklerinin Yençok: Serbest olarak belirlenemeyeceği ve bu plan değişikliklerin 1/7/2020 ve 1/7/2021 tarihleri arasında 1 yıl içinde hazırlanması gerektiği hükümleri çerçevesinde dava konusu edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliği hazırlandığı, anılan plan notunun şehircilik ilkelerine, plan yapım yöntemlerine, bilimsel, nesnel ve kentsel gerekliliğe uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliği yönünden; mevcutta alanda verilmiş 39 ve 30 katlı ruhsatların bulunduğu hususları ile bilirkişi raporundaki değerlendirmeler birlikte değerlendirildiğinde planlama konusu alanda konut, konut+ticaret ve ticaret ada/parsellerinde yüksekliğin en çok 49 kat, eğitim, sosyal tesis ve kültürel tesis alanlarında en çok 5 kat olacak şekilde belirlenmesinin alandaki mevcut yapılaşma koşullarına uygun ve çevreyle uyumlu nitelikte olduğu sonucuna ulaşıldığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden ise davacı tarafından, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliği uygulama işlemi kabul edilmek suretiyle 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptalinin talep edildiği, ancak 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliğinin yalnızca planlama alanında kat yüksekliklerinin belirlenmesine ilişkin bir karardan ibaret olduğu, söz konusu kararın 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği gerektirmediği, bu haliyle kat yüksekliklerine yönelik yapılan uygulama imar planı değişikliğinin, 1/5000 ölçekli nazım imar planının tümü yönünden dayanak işlem kabul edilemeyeceği ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yapılan değişikliğin 1/5000 ölçekli nazım imar planı yönünden dava açma süresini canlandırıcı bir etkisi olmayacağı sonucuna ulaşıldığından, davanın bu kısmının süre aşımı nedeniyle esasının inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararının değişik gerekçe ile reddine karar verilmiştir. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5.maddesinde nazım imar planı "varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan planı," uygulama imar planı da, "tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır. 3194 sayılı İmar Kanununun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır. Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4.maddesinin (i) bendinde "Nazım imar planı: Mevcut ise çevre düzeni planının genel ilke, hedef ve kararlarına uygun olarak, arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, çeşitli kentsel ve kırsal yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere, varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/5.000 ölçekte, büyükşehir belediyelerinde 1/5000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte, onaylı halihazır haritalar üzerine, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan plan," olarak, 4.maddesinin (k) bendinde ise, uygulama imar planı, "Nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adaları, kullanımları, yapı nizamı, bina yüksekliği, taban alanı katsayısı, kat alanı kat sayısı veya emsal, yapı yaklaşma mesafesi, ön cephe hattı, ifraz hattı, kademe hattı, ada ayrım çizgisi, taşıt, yaya ve bisiklet yolları, ulaşım ilişkileri, parkları, meydanları, kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarını, gerektiğinde; parsel büyüklükleri, parsel cephesi ve derinliği, arka cephe hattı, yol kotu ve bu kotun altındaki kat adedi, bağımsız bölüm sayısı gibi yapılaşma ve uygulamaya ilişkin kararları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve varsa kadastral durumu işlenmiş olarak 1/1.000 ölçekte onaylı halihazır haritalar üzerinde, plan notları ve ayrıntılı raporuyla bir bütün olarak hazırlanan planı" olarak tanımlanmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması ve bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihinden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde idari dava açılabileceği; imar planlarına askı süresi içinde bir itirazda bulunulmamış ise, davanın, 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesi uyarınca imar planının son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde açılması gerektiği, ancak bu süreler içerisinde dava açılmamış olması halinde imar planının uygulanmaya konulması ile birlikte uygulama işlemi üzerine işlem ile birlikte imar planına veya doğrudan işlemin dayanağı olan imar planına karşı yeniden dava açma hakkının bulunduğu ve bu aşamada dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tâbi olduğu hususlarında tartışma bulunmamaktadır. Yargısal içtihatlarda, imar planları, ilanı gereken genel düzenleyici işlem olarak kabul edilmiş olduğundan, uygulama işlemi olduğu öne sürülerek işlemin dayanağı imar planının iptalinin istenilmesi halinde planların uygulama işlemlerinin kapsamının ve buna göre de dava açma sürelerinin belirlenmesi gerekmektedir. Planlama sürecinde de nazım imar planının öncelikle yapılarak çevre düzeni planı ile uyumlu hazırlanmak suretiyle arazinin genel kullanış biçimi, nüfus yoğunluğu, ulaşım gibi konular belirlenecektir. İmar planları arasındaki bu hiyerarşik ilişki, diğer düzenleyici işlemlerden farklı olup; alt ölçekli planların, üst ölçekli planların uygulanması amacıyla tesis edildiği açıktır. Bu hususlar dikkate alındığında; alt ölçekli plan (düzenleyici işlem olmakla birlikte), üst ölçekli planın uygulama işlemi niteliğinde olduğundan, nazım imar planı yapıldıktan sonra, bu plana yönelik dava açma süresi içerisinde, bu plan ile birlikte ya da ayrıca dayanak üst ölçekli planın da iptali istemiyle dava açılabilmesi mümkündür. Uyuşmazlık konusu olayda; Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Çankaya İlçesi Dikmen Vadisi KDGPA (Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Proje Alanı) Son Etap 2. kısım 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliği ile planlama alanında bina yüksekliklerinin belirlenmesine yönelik olarak mevcut imar planlarında yer alan Yençok:Serbest olarak belirlenmiş yükseklikler Yençok:49 kat olarak belirlenmiştir. Bu durumda, anılan plan notunun, 2017 yılında onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planınında belirlenen yapılara ilişkin olduğu ve planlamanın bütününü etkilediği göz önüne alındığında dava konusu edilen imar planlarına yönelik yeniden dava açılmasına dayanak oluşturacak nitelikte bir 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği olarak kabul edilmesi gerektiğinden dava açma süresini ihya eden uygulama işlemi niteliğinde bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla, bina yüksekliklerinin belirlenmesine yönelik olarak Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliğine son askı tarihi olan 07.02.2021 tarihinden itibaren yasal dava açma süresi içinde 02.04.2021 tarihinde açılan davada 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan notu değişikliği yönünden süre aşımı bulunmadığından, bu plan notu değişikliği ile birlikte dayanağı olan 2017 yılında onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planının iptali istemiyle açılan davanın da süresinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının 2017 tarihli imar planının süre aşımı yönünden reddine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla Dairemizin kararının bu kısmına katılmıyorum.