Danıştay 6. Daire 2022/1855 E. 2025/6959 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : 2022/1855 Karar No : 2025/6959

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... 3- ... DİĞER DAVACI : ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

2- ... Belediye Başkanlığı/... VEKİLİ : Av. ...

DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... İnşaat Taahhüt Otomotiv Taşımacılık Gıda Petrol Ürünleri Turizim Sanayı Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Ankara İli, Mamak İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel, ... ada, ..., ... ve ... parsel, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı Mamak Belediye Encümeni kararlarıyla kabul edilerek, ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Encümeni kararlarıyla onaylanan parselasyon işleminin ve dayanağı 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlene rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, daha önceki imar planlarının iptali istemiyle açılan davada Ankara 5. İdare Mahkemesinin " alternatif çözümler sunulması gerekliliğine" ilişkin gerekçesi dikkate alınarak davalı belediye tarafından sunulan tekliflerden sonuç alınamadığı da gözetilerek can ve mal güvenliği riskinin en aza indirilebilmesi için kaçınılmaz noktaya gelen olayda, konut kullanımındaki mülkiyetlerin kamulaştırılması amacıyla çöp dolgusu tespit edilen alanın bir kısmının park alanı olarak belirlendiği 1/25000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planlara karşı açılan davaların mahkemelerce reddine karar verildiği dikkate alındığında anılan dayanak imar planlara uygun olduğu görülen dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının ve bu uygulama imar planına uygun olarak tesis edilen parselasyon işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ : Davalı Mamak Belediye Başkanlığı ile Davalı Yanında Müdahil ... İnşaat Taahhüt Otomotiv Taşımacılık Gıda Petrol Ürünleri Turizim Sanayı Ticaret Limited Şirketi tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır. Davalı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dosyanın incelenmesinden, Ankara İli, Mamak İlçesi, ... Mahallesi, ..., ... ve ... sayılı imar adaları üzerinde kalan ve Ankaranın ilk katı atık/çöp alanı olarak bilinen Kartaltepe Çöp Alanı'nın 1956 yılında Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca onaylanan 40900 sayılı parselasyon işlemi ile o tarihlerdeki teknolojik imkanların yetersizliğinden kaynaklı olarak 3 katlı konut ve okul alanı olarak ayrıldığı, daha sonra Mamak Belediye Meclisinin 1990 yılında almış olduğu kararla yine teknolojik imkanlardan faydalanılmaksızın ve sondajlama yapılmaksızın eski plan kararları aynen korunarak 3 katlı konut ve okul alanı olarak kullanımına karar verildiği; 1993 yılında İstanbul Ümraniye çöplüğünde meydana gelen gaz sıkışmasından kaynaklı patlamada 16 kişinin hayatını kaybetmesi ve 1999 yılında Gölcük depremi akabinde Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca Sondajlı Jeolojik Etüt planı yapılmasının zorunlu kılınmasının üzerine 1999 yılında Mamak Abidinpaşa mahallesinde bir imar planı değişikliği için sondajlı etüt yapılarak çöp sınırlarının tespit edildiği, bunun üzerine bölgede imarlı yapılaşmaya ilişkin tüm işlemlerin durdurularak ve çöp alanının üzeri Katı Atık Kontrol Yönetmeliği kapsamında kapatılarak plan değişiklikleri ve alanın tasfiyesinin gündeme geldiği, 2002 yılında ihale yoluyla dava konusu ada/parselleri kapsayan alanda jeolojik jeoteknik etüt raporu hazırlatılarak, Afet İşleri Genel Müdürlüğü'ne sunulduğu ve Müdürlüğün ... tarihli, ... sayılı yazıları ile "yerleşime uygun olmayan bölge alanı" olarak belirlendiği; dava konusu uyuşmazlığın ilk olarak 2005 yılında başladığı; çöp alanı üzerinde tapuları olan vatandaşların, yakın mesafede bir alana taşınmasının gündeme gelmesi üzerine ve bölgede yapılaşmanın tamamlanması nedeniyle yer bulunamadığından Mamak Belediyesine ait ...-... sayılı imar adalarına şahısların tasfiyesine yönelik olarak hazırlanan 2006 onay tarihli imar planı değişikliği ile dava konusu taşınmazların Kartaltepe Çöp Alanından tasfiyesi ve çöp alanının yeşil alan olarak düzenlenmesi amaçlı plan kararları getirildiği, bu kapsamda ilk olarak "Ankara İli, Mamak ilçesi, ... Mahallesi, (eski) ... ada ... parsel malikleri tarafından imar durum belgesi verilmesi talebiyle yaptıkları başvuru üzerine tesis edilen ... tarih ve ... ve ... sayılı davalı idare işlemlerinin ve söz konusu parseli de kapsayan alanın çöp depolama alanı olarak ayrılarak, davacılara ait hisselerin %30 oranındaki kısmının yeni oluşturulan ... ada ... parselde, %70 oranındaki kısmının ise General Zeki Doğan Mahallesinde ... ada ... parselde şuyulandırılmasına ilişkin 1/1000 ölçekli plan değişikliği ile parselasyon plan değişikliğinin" iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E. ... esas sayılı dosyasında açılan davada; 07/05/2012 tarihli kararla "... tarih ve ... sayılı Mamak Belediyesi İmar ve Şehircilik müdürlüğü yazısından, uyuşmazlık konusu alana ilişkin olarak 1/5000 veya 1/2000 ölçekli nazım imar planı bulunmadığı anlaşılmış olup, 1/5000 veya 1/2000 ölçekli nazım imar planı yapılıp arazinin genel kullanış biçimleri belirlenmeden, 1/1000 ölçekli plan değişikliği ile davacıların da hissesinin bulunduğu alanın park alanı olarak belirlenmesinde, bu plan esas alınarak yapılan parselasyon planında ve imar durum belgesi verilmesi talebiyle yapılan başvurular üzerine tesis edilen dava konusu işlemlerde planlama esaslarına uyarlık görülmemiştir. Öte yandan, Mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 07.06.2011 tarihli bilirkişi raporunda ifade edildiği üzere, uyuşmazlık konusu alanın 1/25000 ölçekli "2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı"na göre konut alanı kullanımında kaldığı ve uyuşmazlık konusu plan değişikliğinin söz konusu üst ölçekli plana da aykırılık teşkil ettiği" gerekçesine yer vererek dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği ve anılan kararın Danıştay Altıncı Dairesi tarafından onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır. Devam eden süreçte; Mahkeme kararının uygulanması amacıyla kabul edilen "Kartaltepe Eski Katı Atık Depo Alanı" olarak ayrılan parsellerde zararlı gazların çıkışı ve patlama riski olduğundan bahisle söz konusu alanın tasfiyesine ve bu alanla ilgili olarak yapılan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile bu her iki plana ait plan notlarının" iptali istemiyle anılan davada, ... İdare Mahkemesinin E. ... esas sayılı dosyasında, Mahkemece verilen ... tarihli K:... sayılı kararda "Çöp dolgusu ve dolgu bulunan bir alandaki yapılaşmaların bulunduğu bölgede gaz çıkışı ve patlama riski olabileceği ve insan yaşamı açısından riskler bulunduğu kabul görülmekle birlikte, planlamada yetkili kurumlarca onaylı raporlara dayalı işlem yapılması gerektiği, dava konusu alanda düzenlenen raporların ise yetkili kurumlarca onaylanmadığı gibi alana çok yakın kısımlarda gerçekleştirilen yapılaşmaların alandan etkilenmeyeceklerine ilişkin kabul edilebilir gerekçelerin yer aldığı onaylı raporun da bulunmadığı, ayrıca davacılara ait hisselerin aktarılacağı alanın üst ölçekli 2023 Başkent Ankara (1/25000) Nazım İmar Planında yeşil alan olduğu, diğer taraftan aktarılacak bölgede minimum 4.000 m2 yüzölçümlü parsellerde mülkiyet sahiplerinin toplanması öngörülerek yer tahsisi ile sorunun çözüldüğünü varsaymanın mülkiyet hukuku ve imar hukuku açısından anlaşılır olmadığı gibi herhangi bir organizasyona dayandırılmayan işlemlerin gerçekleştirilmesi şansının zayıf olduğu, günümüzde riskli bölgelerin, işlevsiz kalan ve sorunlu alanların kente kazandırılmasının yanında sorun çözmenin sadece mekân ile sınırlı olmadığı" teknik gerekçelerine yer verilerek söz konusu plan değişikliklerinin iptaline karar verildiği görülmüştür. Bunun üzerine Mahkeme kararının gereğinin yerine getirilmesi amacıyla alınan; "Eski Katı Atık Depo Alanı'' olarak ayrılan alanın çevresinde bulunan vatandaşlara ait arsaların imar uygulaması hayata geçirilmiş alandan alınıp ... Mahallesi'ne taşınmasına yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Mamak Belediye Meclisi kararının ve ... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının" iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyanın birlikte değerlendirilmesinden, söz konusu imar planı değişikliği işlemlerinin daha önce aynı alana ilişkin imar planların iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesi’nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına esas bilirkişi raporunda yer alan “……..çöp dolgusu ve dolgu bulunan bir alandaki yapılaşmaların bulunduğu bölgede gaz çıkışı ve patlama riski olabileceği ve insan yaşamı açısından riskler bulunduğu kabul görmekle birlikte planlamada yetkili kurumlarca onaylı raporlara dayalı işlem yapılması gerektiği, dava konusu alanda düzenlenen raporların ise yetkili kurumlarca onaylanmadığı gibi alana çok yakın kısımlarda gerçekleştirilen yapılaşmaların alandan etkilenmeyeceklerine ilişkin kabul edilebilir gerekçelerin yer aldığı onaylı rapor bulunmadığı,…” hususlarına ilişkin mevcut raporlar dışında herhangi bir çalışma yaptırılmadığı ve mevcut çalışmaların yeterli görülmemesi nedeni ile sözkonusu imar planı değişikliklerinin yargı kararını karşılamadığı anlaşıldığından, anılan imar planlarında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ile kamu yararına uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptallerine karar verildiği; bu karara karşı davalı idareler tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 17.02.2020 tarihli E:2017/5227, K:2020/1756 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, ... İdare Mahkemesinin ... sayılı, E:..., K:... sayılı kararının da Danıştay Altıncı Dairesinin 17.02.2020 E:2015/2062, K:2020/1755 sayılı kararıyla onandığı anlaşılmıştır. Yukarıda anılan ... İdare Mahkemesi'nin kararında "Vatandaşların yıllardır yaşadıkları mahallesini bırakıp gitmek istememelerinin doğal olduğundan anlaşma zemini yaratılması, aynı mahallede yaşayanların farklı bölgelere gitmek istememeleri halinde alternatif çözümler sunulması ya da bedelini almak isteyenlere hisse karşılıklarının verilmesi gibi yaklaşımlar ile konuya çözüm üretilmesi" gerekçesine de yer verildiğinden, hisse sahipleri ile uzlaşmak için toplantılar yapıldığı ve hisse sahiplerine bir takım önerilerin sunulduğu (hisselerin şahıslar üzerinde bırakılarak taşınması; hisselerin Kartaltepe park alanına taşınması, Kartaltepe mahallesine yakın, Belediyeye ait hisselerden takas yapılması, hisse sahiplerince jeolojik etüt yaptırılarak onaylatılması halinde neticeye göre işlem yapılması gibi), ancak bazı hisse sahipleri tarafından imzadan imtina edilmesi üzerine, daha sonra yapılacak parselasyon işlemlerine esas teşkil etmek üzere ve mülkiyetlerin kamulaştırılması amacıyla çöp alanı içerisinde 2500 m2'lik alanın park alanı olarak ayrılmasına ilişkin 1/25000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikllikleri Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilmiş ve aynı doğrultuda hazırlanan dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ... tarihli, ... sayılı Mamak Belediye Meclisi kararı ile kabul edilerek ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanmış ve buna dayalı olarak tesis edilen parselasyon işlemi neticesinde davacılara çöp alanı üzerinde oluşturulan park alanından tahsis yapılmış, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü yer almaktadır. İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinde, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmü yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta, dava konusu edilen işlemin, içeriği yukarda açıklanan ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih, E:..., K:... sayılı iptale yönelik kararının gereğini yerine getirmek amacıyla tesis edildiği göz önüne alındığında, anılan imar planlarının iptaline yönelik Mahkeme kararında belirtilen "imar planlarına esas onaylı jeolojik-jeoteknik etüt raporlarının olmaması" gerekçesine rağmen, dava konusu belediye meclisi kararında "hisse sahiplerinin istemesi halinde kendileri tarafından yeniden çöp alanına ilişkin jeolojik ve jeoteknik etüt raporu hazırlatılarak ilgili kuruma onaylatmaları neticesinde yeniden değerlendirilmesi kapsamında..." belirtilerek onaylı jeolojik-jeoteknik etüt raporu olmaksızın dava konusu planların kabulüne karar verildiği, bir başka deyişle uyuşmazlığa konu alana yönelik hazırlanan önceki imar planlarının iptali istemiyle açılan yukarıda anılan davalarda verilen iptal kararlarının gereklerinin yerine getirilmediği anlaşıldığından, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve buna dayalı olarak yapılan parselasyon işleminde hukuka uyarlık görülmemiştir. Öte yandan, dava konusu işlemlerin dayanağı niteliğinde olan Ankara İli, Mamak İlçesi, Kartaltepe Eski Katı Atık Depo Alanında kalan şahıs hisselerinin daha sonra kamulaştırılmak üzere katı atık alanı üzerinde oluşturulan park alanından tahsisine yönelik 1/25000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar planları tadilatının kabulüne dair ... tarihli, ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararının, iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun Danıştay Altıncı Dairesinin 27/06/2024 tarihli, E:2019/17063, K:2024/4286 sayılı bozma kararına uyularak kabulüne, anılan mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 16/12/2025 tarihli E:2024/7387, K:2025/6958 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerekirken, davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunamamıştır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.