Danıştay · 5. Daire
Danıştay 5. Daire 2023/13125 E. 2026/214 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 5. Daire
- Esas No
- 2023/13125
- Karar No
- 2026/214
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2023/13125 Karar No : 2026/214
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 689 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesine, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; davacının FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüyle irtibat ve iltisakının bulunduğu sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüyle irtibat ve iltisakının bulunmadığından bahisle, istinaf başvurusu kabul edilerek İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptali ile davacının özlük haklarının iadesine ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının eşi ve kardeşinin FETÖ/PDY ile irtibatlarının tespit edildiği, davacının sosyal medyada örgüt lehine paylaşımlar yaptığı, örgüt içi evlilik yaptığı, öte yandan Adalet Bakanlığının harçtan muaf olunmasına karşın aleyhine yargılama giderine hükmedildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan İdare Dava Dairesi kararının eksik inceleme nedeniyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Davacı, Adalet Bakanlığı bünyesinde infaz ve koruma memuru olarak olarak görev yapmakta iken 689 sayılı Kanun Hükmünde kararnameyle kamu görevinden çıkarılmıştır. Bunun üzerine, anılan işlemin iptali ile özlük haklarının iadesi, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. Olağanüstü hâl, daha sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından uzatılmış ve 18/07/2018 tarihinde sona ermiştir. Türkiye Cumhuriyeti Devletinin demoktarik hukuk düzenini ortadan kaldırmayı amaçlayan ve bu amacı gerçekleştirmek üzere, özellikle Devletin Mülkiye, Adliye, Emniyet Teşkilatı ve Türk Silâhlı Kuvvetlerinde kadrolaşmaya giden FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüyle iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerine yönelik "kamu görevinde çıkarılmasına ilişkin tedbirler" kapsamında olağanüstü hal döneminde birçok kanun hükmünde kararname yürürlüğe konulmuştur. 29/04/2017 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 689 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Kamu Personeline İlişkin tedbirler" başlıklı 1.maddesinin 1.fıkrasında Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı ya da irtibatı olanların kamu görevinden çıkarılacağı düzenlenmiştir. Anılan KHK, 07/02/2018 tarih ve 7088 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'la kabul edilmiş, bu Kanun ise 08/03/2018 tarih ve 30354 Mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir. AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28). Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapı, oluşum veya gruplarla iltisaklı veya bunlarla irtibatlı olmak kamu görevlilerinin Devlete sadakat yükümlülüğünü yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Söz konusu yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir. Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır. Bununla birlikte iptal davaları idarî işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan davalardır. İdari işlem ise idarenin kamu gücü kullanarak tek taraflı olarak tesis ettiği hukuki sonuç doğuran işlemdir. İdareyi işlem yapmaya sevk eden maddi ve hukuki etkenler ise idari işlemin sebep unsurunu oluşturmaktadır. Bu kapsamda davacı hakkındaki terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut bunlarla irtibatının bulunup bulunmadığının tespit edilmesi gerekmektedir. Dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuki denetiminin yapılabilmesi; bu değerlendirmeyi haklı kılan maddi sebeplerin yargılama esnasında davalı idarece ortaya konulmasına ve izah edilmesine bağlıdır. Bu konudaki yükümlülük şüphesiz öncelikle dava konusu işlemi tesis eden davalı idareye aittir. Bununla birlikte idari yargı mercilerince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinde öngörülen re'sen araştırma ilkesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için her türlü inceleme ve araştırmanın yapılması da mümkün hatta olayın niteliğine göre gereklidir. Dava konusu işlem içeriğinde davacının FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüyle irtibat ve iltisakını gösteren iki olguya yer verildiği, bunlardan birisi davacının örgüt içi evlilik (katalog evlilik) yaptığı, bir diğeri ise örgüt lehine sosyal medyada paylaşım yaptığı hususudur. Katalog evliliği isnadı yönünden: Davacının katalog evlilik yaptığı ile ilgili olan isnadın dayanağı Ceza ve Tevkif Evleri (CTE) Genel Müdürlüğü tarafından 2017 yılında hazırlanmış “667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Personel Çalışma Raporu” adlı imzasız bir belgenin ekindeki imzasız tablo olduğu anlaşılmaktadır. Davacının eşinin hâli hazırda hemşire olarak bir kamu sağlık kuruluşunda görev yaptığı, idarî yargıda FETÖ/PDY bağlamında dava dosyasının bulunmadığı, eşi hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığınca FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüne Üye Olmak suçundan yürütülen ... sayılı soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin kararın kesinleştiği görülmekte olup anılan takipsizlik kararı incelendiğinde tanık ...'nun “...'ın (davacının eşi) örgüt evinde ev ablalığı yaptığı, eve gelen öğrencilerle ilgilendiği ve onlara sohbet vererek Fetullah Gülen'in kitaplarını okuttuğu” yönünde beyanının olduğu, ayrıca davacının eşinin 2008 yılı öncesinde örgüte müzahir kurumda çalışma kaydının bulunduğu tespitlerine yer verildiği görülmektedir. Örgüt lehine sosyal medyada paylaşım yapıldığı isnadı yönünden: Davacının örgüt lehine paylaşım yaptığı isnadının dayanağının 25/08/2016 tarihli isimsiz BİMER ihbarı olduğu, söz konusu ihbar içeriğinin “Bahçelievler’de FETÖ evlerinden birinde kalmakta idi, o yıllarda Başakşehir Devlet Hastanesinde çalışmakta idi sonra koruma ve infaz memuru oldu ve ... isimli bir hemşire ile evlendi adem yıldız isimli kişinin ellekli yıldız adıyla facebook sayfası incelendiğinde FETÖ’nün yandaşı olan Aktif Haber’den alınan paylaşımlar yaptığını göreceksiniz bu da twitter adresi ...” şeklinde olduğu görülmektedir. Davacının beyanı ve dosyada bulunan SGK kaydının birlikte incelenmesinden; davacının Kasım 2006 - Haziran 2010 dönemleri arasında taşeron firmalar aracılığıyla BİMER ihbarı içinde geçen Başakşehir Devlet Hastanesinde çalıştığı, eşinin evlilik öncesi soyadı ile unvanın da BİMER ihbar içeriğiyle uyumlu olduğu anlaşılmaktadır. UYAP entegrasyon ekranının incelenmesinden, anılan BİMER ihbarına istinaden davacı hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığınca FETÖ/PDY bağlamında yürütülen ... sayılı soruşturma neticesinde verilen kovuşturmaya yer olmadığı yönündeki kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır. Mezkûr BİMER ihbarına yönelik yürütülen idarî soruşturmada, davacı verdiği savunmada, FETÖ/PDY'ye müzahir evlerde kalmadığını, FETÖ/PDY'ye müzahir haber sitesini sehven takip etmiş olabileceğini, ancak ne paylaştığını hatırlamadığını, 2012-2013 yıllarında kullanmış olduğu twitter hesabında örgüt lehine bir paylaşımının olmadığını ifade etmiş olup, soruşturma, davacı kamu görevinden çıkarıldığı için karar verilmesine yer olmadığı kararı verilerek hitama erdirilmiştir. Bölge İdare Mahkemesince Emniyet Genel Müdürlüğüne (EGM) hitaben verilen ara kararı neticesinde gelen yanıtta, davacıyla aynı isimde birden fazla kullanıcı olduğunun belirtilmesi üzerine Bölge İdare Mahkemesince davacının FETÖ/PDY lehine paylaşım yaptığı yönündeki iddiaya itibar edilmediği anlaşılmakta olup öte yandan CTE Genel Müdürlüğü tarafından 2017 yılında hazırlanmış anılan araştırma raporunda sosyal medya mesajlarını 17/25 olaylarına tepki olarak “herkul.org” sitesinden yaptığı yönünde davacının beyanı olduğu tespitine yer verildiği görülmektedir. Davacının sosyal çevresi: Davacının kardeşi ... hakkında adlî yargı dava dosyasının (... Ağır Ceza Mahkemesi, E:..., K:..., ...-FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüne Üye Olmak suçundan 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223/2-e maddesi uyarınca şüpheden sanık yararlanır ilkesi doğrultusunda verilen beraat kararının kesinleştiği) incelenmesinden, kullanımında olup başkası adına kayıtlı olan GSM hattının ByLock sunucularıyla 109 kez bağlantı kurduğu, ancak User Id tespiti yapılamadığı, tanık beyanlarında, 2012-2015 yıllarında üniversite döneminde örgüt evinde kalarak ev ablalılığı yaptığı ve Zaman Gazetesi’nin kapatılmasına karşı Trabzon’da düzenlenen eylemlere katıldığı yönünde tespitlere yer verildiği görülmektedir. Davacının diğer kardeşi ... hakkındaki adlî yargı dava dosyasının (... Ağır Ceza Mahkemesi, E:..., K:..., ...- FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüne Üye Olmak suçunun sübuta erdiği sabit olmakla birlikte hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, dosyanın temyiz aşamasında olduğu) incelenmesinden, ByLock kullanıcısı olduğu, örgüt içerisinde ev ablalığı yaptığı, üniversite döneminde ve sonrasında Büyük Bölge Talebe Mesulü olarak görev üstlendiği, kod adının ... olduğu, Gaziantep Üniversitesinde İktisadi ve İdari Bilimler ile Hukuk Fakülteleri öğrencilerinden sorumlu olduğu yönünde tespitlerin yer aldığı anlaşılmaktadır. Dava dosyasının incelenmesinden; davacının FETÖ/PDY Silâhlı Terör Örgütüyle irtibat ve iltisakının bulunmadığı belirtilerek dava konusu işlemin iptali ile özlük haklarının iadesine ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiş ise de, ara kararı ile araştırılması gereken başka hususların da olduğu, bir başka deyişle yeterli araştırma yapılmadan karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle; Mahkemece öncelikle; davalı idareye, davacı hakkında terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatı olduğu yönünde değerlendirme yapılmasına dayanak teşkil eden tespitlerin sorulması öte yandan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20.maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümü için; -Davalı Adalet Bakanlığından; CTE Genel Müdürlüğü tarafından 2017 yılında hazırlanmış araştırma raporunda davacının sosyal medya mesajlarını 17/25 olaylarına tepki olarak “herkul.org” sitesinden yaptığı yönünde davacının beyanı ile Gizli Tanık Albatros'tan ele geçirilen dijital veri içinde davacının adının geçmesi durumunda ilgili evrakın istenilmesine, -Emniyet Genel Müdürlüğünden; davacının operasyonel hatlarla irtibatı olup olmadığının, hakkında FETÖ/PDY bağlamında ifade olup olmadığının araştırılması, eşi ve davacı hakkında ankesör/büfe sorgu raporunun tanzim ettirilmesi, davacının örgüt lehine paylaşım yaptığı isnadının dayanağı olan 25/08/2016 tarihli isimsiz BİMER ihbarı içinde geçen "...adem yıldız isimli kişinin ellekli yıldız adıyla facebook sayfası incelendiğinde FETÖ’nün yandaşı olan Aktif Haber’den alınan paylaşımlar yaptığını göreceksiniz bu da twitter adresi ...” sosyal medya hesapları üzerinden araştırma yapılarak varsa mesaj içeriklerinin ve bu içeriklerin davacıyla olan bağlantısının ortaya konulması, CTE Genel Müdürlüğü tarafından 2017 yılında hazırlanmış anılan araştırma raporunda davacının sosyal medya mesajlarını 17/25 olaylarına tepki olarak “herkul.org” sitesinden yaptığı yönünde davacının beyanı olduğunun belirtildiğinden, davacının “herkul.org” sitesi üzerinden yolladığı mesaj içeriklerinin ve bu içeriklerin davacıyla olan bağlantısının sorulmasına, -Hazine ve Maliye Bakanlığı Mali Suçları Araştırma Kurulundan (MASAK); davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile ilişkili gerçek (sivil imamlar vb) veya tüzel (Kimse Yok Mu Derneği vb) kişilere bağış ya da para transferinin olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, dernek/vakıf, miktar ve tarih yer alacak şekilde) istenilmesine, -Krea İçerik Hizmetleri ve Prodüksiyon Anonim Şirketinden; davacının Digitürk aboneliğinin bulunup bulunmadığı, aboneliği bulunuyorsa bu aboneliği iptal ettirip ettirmediğinin, iptal ettirmiş ise hangi tarihte iptal ettirdiğinin sorularak, var ise müşteri hizmetleri ile yapılan görüşmenin çözümünün ve diğer bilgi ve belgelerin birer örneğinin istenilmesine, -Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünden; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait özel öğretim kurum ve kuruluşlarına ilişkin eğitim kaydı ile özel öğrenci yurtları vb. ilişkin kayıt bilgileri (istihbari olanlar dâhil) olup olmadığının sorularak, var ise tespitine ilişkin belge ve raporların istenilmesine, -Vakıflar Genel Müdürlüğünden; davacının FETÖ/PDY terör örgütüne ait olduğu gerekçesiyle kapatılan vakıflarda üyeliği ya da mütevelli heyeti üyeliği olup olmadığının sorularak, var ise ilgili belge ve raporların (şahıs, tarih aralığı ve ilgili kuruluş yer alacak şekilde) istenilmesine yönelik yapılacak ara kararı neticesinde davalı idare ile yukarıda anılan kurum ve kuruluşlarca gönderilecek bilgi ve belgeler davacıya tebliğ edilerek karşı beyanlarının da alınmasından sonra, davacının terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara iltisakı yahut irtibatının bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, belirtilen hususlarda araştırma yapılmaksızın, eksik incelemeyle davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabul edilerek, kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali ile davacının özlük haklarının iadesi ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi yönünde verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü, kararın kaldırılması, dava konusu işlemin iptali ile davacının özlük haklarının iadesi ve parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 05/02/2026 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.