Danıştay · 5. Daire
Danıştay 5. Daire 2022/9 E. 2025/12639 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 5. Daire
- Esas No
- 2022/9
- Karar No
- 2025/12639
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2022/9 Karar No : 2025/12639
Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı): ... Vekili : Av. ...
Karşı Taraf (Davalılar) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA 2-... Genel Komutanlığı / ... Vekili : Av. ...
İstemin Özeti : Davacı tarafından, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 35/B maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Temyiz İsteminde Bulunan Davacının İddialarının Özeti: Masumiyet karinesi ve hukuk devleti ilkesinin ihlal edildiği, kararın verildiği tarihteki, deliller ve hukuki durumun dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği, irtibat ve iltisak kavramlarının net ve belirgin olmadığı, tesis edilen kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin işlemin içtihata ve mevzuata aykırı olduğu iddia edilmektedir.
Davalı İdarelerin Savunmasının Özeti: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi : ... Düşüncesi : İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-c maddesi uyarınca Jandarma Genel Komutanlığı'nın yanında İçişleri Bakanlığının da hasım mevkiine alınmasına karar verilerek gereği görüşüldü:
Bölge idare mahkemesi idare dava daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkün olup, davacı tarafından ileri sürülen hususlar bunlardan hiçbirisine uymamaktadır.
Bununla birlikte kamu görevinden çıkarılma gerekçelerinden olan "üyelik" unsuru, ceza kanunları ile tanımlanmış bir suç olduğundan idari yargı mercilerinin bu yönde bir inceleme yapmaları ve tespitte bulunmaları mümkün değildir. Öte yandan, Anayasa Mahkemesinin 30/06/2022 tarih ve E:2018/137, K:2022/86 sayılı kararıyla, 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 26. maddesiyle 27/06/1989 tarih ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen geçici 35. maddenin (B) fıkrasında yer alan “…Millî Güvenlik Kurulunca…” ve “…üyeliği, mensubiyeti veya…” ibarelerinin iptaline karar verilmiş olup, idari yargı yerlerince terör örgütleri ile iltisak ve irtibat noktasında değerlendirme yapılması gerekmektedir. Bu bağlamda; ilgili hakkında silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan verilen takipsizlik ya da beraat kararı ilgilinin FETÖ/PDY ile iltisak ve irtibatının bulunup bulunmadığı yönünden farklı bir değerlendirme yapılmasına hukuki engel oluşturmayacağı gibi, ilgili hakkında örgüt üyeliğinden hükmün açıklanmasının geri bırakılması ya da kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunması da anılan mahkumiyetin gerekçesi olan maddi tespitlere yönelik olarak ilgili hakkında irtibat ve iltisak kavramları yönünden idari yargı yerlerince ayrıca bir irdeleme yapılması gerekliliğini ortadan kaldırmayacaktır. Şüphesiz terör örgütüne üyelik suçundan kesinleşmiş mahkumiyet kararının bulunması irtibat ve iltisak değerlendirmesi yönünden önemli bir veri olmakla birlikte, dava konusu işlemin irtibat ve iltisak sebebine dayanması nedeniyle, idari yargı yerlerince işlemin sebep unsuru yönünden ayrıca değerlendirme yapılması ve kararda bu değerlendirmeye ilişkin gerekçeye yer verilmesi zorunludur. Mahkemelerce gerekçeli karar verilmesi ile dosyadaki mevcut delillerin, yargılamada yapılan değerlendirmedeki hukuki gerekçelerin taraflarca öğrenilmesi sağlanmaktadır. Kararın gerekçeli olması ilgililerin karara karşı kanun yoluna başvurması ve bu başvurulardaki iddialarını oluşturması açısından da önem arz etmektedir. Bu sebeple, mahkeme kararının gerekçesiz olmasının bir bozma sebebi olacağı açıktır. Ancak dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan eylemlerin aynı zamanda suç teşkil ettiği durumlarda, davacı hakkında yapılan ceza yargılaması sırasında davacının etkin pişmanlıktan faydalanarak samimi ikrarda bulunması işlemin tesisinde belirleyici olan olgularla ilgili çekişmeli durumu ortadan kaldırmaktadır. Sonuç itibarıyla; kanun hükmünde kararnamenin verdiği yetkiye dayanılarak kamu görevinden çıkarılan kişiler tarafından anılan çıkarma işlemlerinin iptali istemiyle açılan davalarda, idari yargı mercilerince; kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisakının bulunup bulunmadığı hususunun, davalı idarelerce dosyaya sunulan tespitler ile davacı hakkında yürütülen ceza soruşturması ve/veya yargılamasında elde edilen maddi delillerin birlikte dikkate alınması suretiyle irdelenmesi ve kararlarda bu değerlendirmeye ilişkin gerekçeye yer verilmesi gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden; temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararıyla hukuka uygun bulunan İdare Mahkemesi kararında, davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olma suçundan yapılan yargılama neticesinde hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmüştür. Anılan İdare ve Bölge İdare Mahkemesi kararları, yukarıda yer verilen tespitler ışığında değerlendirildiğinde; İdare ve Bölge İdare Mahkemesince, resen araştırma ilkesi uyarınca herhangi bir araştırma yapılmadığı gibi davalı idare tarafından bakılan bu dosyaya sunulan bilgi, belge ve tespitler ile davacı hakkında yürütülen ceza soruşturması ve yargılamasında elde edilen maddi deliller değerlendirilmeksizin karar verildiği anlaşılmıştır. Öte yandan, davacı hakkında yürütülen ceza yargılaması neticesinde verilen...Ağır Ceza Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında yer alan; "... Sanık hakkında beyanda bulunan tanık M.A.B. talimatla alınan beyanında özetle; Sanığın Konya ili Bozkır ilçesinde astsubay olarak görev yaptığını, 2014 Eylül ile Aralık ayları arasında 3 ay boyunca sanık ile ilgilendiğini, bu dönem içerisinde ...'ın evine sohbet vermek amacıyla gittiğini, sohbetlerin bazen haftada bir, bazende 15 günde bir yapıldığını, sanık ...'ın ev arkadaşı A.A.'nın da örgüte mensup olduğunu, verdiği sohbetlerin sanık ... ile ev arkadaşı ... olduğunu, sohbetlerde genelde namaz kılma, Fetullah Gülen'in videolarını izleme ve onları tanıma şeklinde olduğunu, daha sonra sanık ...'ı Beyşehir'de öğretmen olan ... kod adlı ...'ye devrettiğini, Sanık hakkında beyanda bulunan tanık K.Y. talimatla alınan beyanında özetle; Kendisinin 2013 yılında Buca ilçesinde Astsubaylık sınavlarına hazırlanmak için bu yapıya ait bir eve gittiğini, bu eve ara ara sanığın da geldiğini, Ankara'da Astsubaylık eğitimine başladığında sanık ... ile aynı dönem olduklarını, ... ve diğer şahıslar ile birlikte bu yapıya ait bir eve gidip sohbet adı altında düzenlenen örgütsel toplantılara katıldıklarını, namaz kıldıklarını, Fethullah Gülen'e ait kitapları okuduklarını, Sanık hakkında beyanda bulunan tanık İ.İ. talimatla alınan beyanında özetle; Kendisinin 2016 yılında ... isimli astsubaydan sorumlu kişi olduğunu, ...'nın sanık ... ve ... isimli bir şahıs ile aynı evde kaldığını, kendisinin kimliğini gizleyerek ...'nın dayısının arkadaşı sıfatı ile çay içmeye gittiğini, sanık ... ile ... isimli şahsın kendisinin ... ile ilgilenen şahıs olduğunu bilmediklerini, sanık ... ile ... isimli şahsın daha önceden cemaat ile herhangi bağlantısı olup olmadığını bilmediğini, karakolda ifade verirken Ahmet isimli şahsın kendisi ile başka birinin görüştüğünü söylediğini ancak sanık ...'ın örgüt ile irtibatına dair bilgisi olmadığını beyan etmiştir. Yapılan yargılama, toplanan deliller, dinlenen tanık beyanları ile sanığın etkin pişmanlık kapsamında verdiği ikrar ve pişmanlık içerikli beyanı birlikte değerlendirildiğinde; Sanığın örgüt ile irtibatının Ödemiş Meslek Yüksek Okulunda okuduğu döneme dayandığı, örgüte ait evlerde kaldığı, lise öğrencilerine ders vermek suretiyle lise talebe mesullüğü yaptığı, bu suretle örgüte eleman kazandırıcı faaliyetlerde bulunduğu, daha sonra askeri okul yıllarında ve askerlik mesleğine atandıktan sonra meslek yaşantısı içerisinde de bu irtibatını devam ettirdiği, örgütün mahrem yapılanmasında görevli imamlarla yapılan birebir gizli görüşmelere katıldığı, sonuç olarak sanık ...'ın örgütün mahrem yapılanmasında astsubay statüsünde yer aldığı, sanığın bu şekilde süreklilik, çeşitlilik ve devamlılık arz eden örgütsel eylem ve faaliyetleri ile örgütle organik bağ kurarak örgüt hiyerarşisine dahil olduğu" yönünde tespitlerin bulunduğu görülmüştür.
Bu durumda, her ne kadar İdare ve Bölge İdare Mahkemesince, davacı hakkında bakılan bu dosya kapsamındaki bilgi, belge ve tespitler ile ceza soruşturması/yargılaması kapsamındaki maddi deliller değerlendirilmeksizin, salt ceza yargılaması sonucunda silahlı terör örgütüne üye olma suçunu işlediğinin sabit olduğu gerekçesine dayalı olarak davanın reddi yönünde kurulan hüküm hukuka aykırı ise de, ceza yargılamasında etkin pişmanlıktan faydalanan davacının FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisak ve irtibat düzeyindeki ilişkisi kendi samimi ikrarı ile ortaya konulduğundan ve buna bağlı olarak dava konusu işlemin sebep unsurunu oluşturan maddi olgulara ilişkin çekişmeli durum ortadan kalktığından, söz konusu hukuka aykırılık kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemiş ve ceza yargılamasında elde edilen deliller ile bakılmakta olan dava dosyasında yer alan tespitler birlikte değerlendirildiğinde, davacının anılan örgüt ile irtibat ve iltisakı bulunduğu sonucuna varılmıştır. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA, temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, adli yardım talebinin daha önce kabul edilmiş olması nedeniyle temyiz aşamasında tahsil edilemeyen yargılama giderinin tahsili için mahkemesince müzekkere yazılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 18/11/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.