Danıştay · 4. Daire
Danıştay 4. Daire 2025/5930 E. 2026/557 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 4. Daire
- Esas No
- 2025/5930
- Karar No
- 2026/557
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/5930 Karar No : 2026/557
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...
DİĞER DAVALILAR: 1-... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Sakarya ili, Sapanca ilçesi, ... Mahallesi ... pafta, ... parselde bulunan ... ... Sitesinde bulunan... (fiiliyatta ...) numaralı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, bölgede 2019 yılı Ekim ayında meydana gelen heyelan nedeniyle söz konusu taşınmazının değer kaybına uğradığı, yapılan araştırmalar sonucu bu bölgenin evveliyatında heyelan bölgesi olarak bilindiği, bu nedenle hiçbir şekilde imara açılmaması gerektiği halde yerleşime açıldığı ve konut yapılmasına izin verildiği, heyelana maruz kalma tehdidi altındaki bölgenin imara açılarak konut yapılmasına izin verilmesi ve imar mevzuatı açısından gerekli önlem ve denetimin yapılmaması, imar ve şehirleşme konusunda kamu hizmetinin gerektiği gibi yerine getirilmemesi şeklinde zuhur eden hizmet kusuru neticesinde konutunun değer kaybına uğratılarak zarara uğradığı, söz konusu değer kaybının karşılığı olarak ve daha sonra ıslahı kabil olmak üzere 1.000,00-TL (ıslah dilekçesi ile 2.521.363,79-TL) maddi ve 10.000,00-TL manevi tazminatın davalı idarelere başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine; Sapanca Belediye Başkanlığı yönünden; 781.511,43-TL maddi tazminatın 08/06/2022 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Sapanca Belediye Başkanlığı tarafından davacıya ödenmesine, bakiye maddi tazminat ve faiz talebinin reddedilmesine, 7.000,00-TL manevi tazminatın 29/01/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Sapanca Belediye Başkanlığı tarafından davacıya ödenmesine, bakiye tazminat talebinin reddedilmesine, diğer davalılar yönünden ise davanın tümden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarihli ve E:..., K:...sayılı kararı ile; ''...Bu durumda davacıların uğradıklarını ileri sürdükleri zararların Sapanca Belediyesi'nin sürecin başından sonuna kadar sorumluluğunda ve %90 oranında kusuruyla oluştuğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. Maddi tazminat istemi yönünden: İstinafa konu kararın davacının maddi tazminat talepleri ve kabul edilen kısmına bakıldığında, arsa değer kaybının karşılanmadığı görülmektedir. Dava konusu olayın 2019 yılında meydana geldiği, tahliye tarihi itibariyle tamamen kullanılamaz hale gelen davacıya ait bağımsız bölümün ekonomik değerini tahliye tarihinde yitirdiği, binanın kullanılamaz hale gelmesiyle mülkiyet bedeli olan binanın yapım bedelinin 2022 yılı birim fiyatları dikkate alınarak tazmini ile henüz resmi olarak yapılaşmaya kapatılmadığı görülmekteyse de davacının villasının bulunduğu taşınmazın heyelan ve riskinin devam etmekte olduğu, yaşanan heyelan nedeniyle bu taşınmazlara yönelik talebin de düşeceği da göz önüne alındığında arsa değer kaybının tazmini gerektiği, Dairemizce daha evvel aynı tür uyuşmazlıklara ilişkin verilen emsal kararlarda arsa değer kaybı oranının %50 olarak kabul edildiği, dosya içerisine alınan bilirkişi raporuna göre hesaplanan arsa değer düşüş bedelinin olay tarihi olan 29/08/2019 tarihi itibariyle hesaplandığı, anılan bedelin de tazmini gerektiği sonucuna varılmıştır. Manevi tazminat yönünden: Davacı tarafından, maliki olduğu bağımsız bölümün heyelan nedeniyle gördüğü zarar üzerine duyulan üzüntüden dolayı manevi tazminat istenildiği görülmüş olup, manevi tazminat; ilgilisinin mamelekinde meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı olmayıp, manevi tatmin aracı olduğundan zenginleşmeye yol açmayacak miktarda, fakat olayın niteliği ile idarelerin bu olaydaki kusurunun niteliğini, sorumluluğunun özelliğini ve ağırlığını ifade edecek ölçüde saptanması gerektiğinden davacının evinin gördüğü zarar ve olayın etkileri göz önünde bulundurulduğunda; İdare Mahkemesince davacı için takdir edilen manevi tazminat miktarının, duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa giderecek düzeyde olmadığı görülmektedir.'' denilerek,... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, dosyanın 2577 sayılı Kanunun 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak karar verilmesi üzerine bahsi geçen karara karşı davalılardan Sapanca Belediye Başkanlığı tarafından temyiz yoluna başvurulması sonrasında, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... Temyiz No:...sayılı kararı ile; ''...Dairemizin 18/06/2025 tarih ve E:2024/1171, K:2025/814 sayılı kararı temyize açık olmayan kesin nitelikte bir karar olup, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca hiçbir kanun yoluna başvurulamayacağından, davalı Sapanca Belediye Başkanlığının temyiz başvurusunun incelenmesi mümkün değildir.'' denilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 48. maddesinin 6. fıkrası uyarınca temyiz başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Bölge İdare Mahkemesi kararı tebliğinin usule aykırı olduğu, temyiz süresinin öğrenme tarihinden başladığı, esasa ilişkin inceleme yapan Bölge İdare Mahkemesi tarafından işin esası hakkında yeniden karar vermek yerine, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesinin açıkça usule ve hukuka aykırı olduğu, esasa ilişkin karardaki aleyhe hususların bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TETKİK HÂKİMİ : .... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, usul ekonomisi gereği, davalının harç mahsup istemi kabul edilerek, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki bilgi ve belgeler incelendikten sonra, yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, 2577 sayılı Kanun'un 48. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca davalının temyiz isteminin reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:..., Temyiz No:... sayılı kararı kaldırılarak, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Sakarya ili, Sapanca ilçesi, ... mahallesi, ...pafta, ... parselde bulunan ...Sitesindeki ... (fiiliyatta ....) numaralı taşınmazın maliki olan davacı tarafından, bölgede 2019 yılı Ekim ayında meydana gelen heyelan nedeniyle söz konusu taşınmazının değer kaybına uğradığı, yapılan araştırmalar sonucu bu bölgenin evveliyatında heyelan bölgesi olarak bilindiği, bu nedenle hiçbir şekilde imara açılmaması gerektiği halde yerleşime açıldığı ve konut yapılmasına izin verildiği, heyelana maruz kalma tehdidi altındaki bölgenin imara açılarak konut yapılmasına izin verilmesi ve imar mevzuatı açısından gerekli önlem ve denetimin yapılmaması, imar ve şehirleşme konusunda kamu hizmetinin gerektiği gibi yerine getirilmemesi şeklinde zuhur eden hizmet kusuru neticesinde konutunun değer kaybına uğratılarak zarara uğradığı, söz konusu değer kaybının karşılığı olarak ve daha sonra ıslahı kabil olmak üzere 1.000,00-TL (ıslah dilekçesi ile 2.521.363,79-TL) maddi ve 10.000,00-TL manevi tazminatın davalı idarelere başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemi ile bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İstinaf” başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." kuralına, 4. fıkrasında; “Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.” kuralına, 5. fıkrasında ise; “Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir.” kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesini değiştiren 28/06/2014 tarih ve 29044 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 6545 sayılı Türk Ceza Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 19. maddesinin gerekçesinde, "...Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yapacak ve yine istinaf başvurusunun reddine karar verecektir. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verecektir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esasına girecek ve esas hakkında yeniden bir karar verecektir. İşin esasına girilerek yapılacak inceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilecektir. Bu durumda, istinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir. Yukarıda belirtildiği gibi istinaf incelemesinde kural, ilk derece mahkemesince verilen kararda tespit edilen maddi veya hukuki eksikliklerin istinaf mercii tarafından tamamlanarak nihai kararın da istinaf mercii tarafından verilmesidir. Ancak bu kuralın bir istisnası söz konusudur. Şayet ilk derece mahkemesinin 2577 sayılı Kanun'un 14 ve 15'inci maddeleri uyarınca ilk inceleme üzerine vermiş olduğu bir karara karşı istinaf başvurusu yapılmış ve istinaf mercii bu başvuruyu haklı görmüş ise, istinaf mercii bu kararı bozacak ve dosyayı kararı veren mahkemeye geri gönderecektir. Bunun gibi, ilk derece mahkemesindeki davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme tarafından yahut reddedilmiş ya da yasaklanmış hakim tarafından bakılmış olması hâlinde de, istinaf mercii kararı bozmak suretiyle dosyayı geri gönderecektir. Bölge idare mahkemesinin bu kararları kesindir..." açıklamalarına yer verilmiştir. Bölge idare mahkemesinin, ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun bulmayarak, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verdiği hâllerde, kural olarak, davanın esası hakkında yeniden bir karar vermesi, istisnaî olarak, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde ise dosyayı ilgili mahkemeye göndermesi gerektiği, başka bir anlatımla; istinaf merciinin, istinaf başvurusunu kabul edip, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırdıktan sonra, dava dosyasını yeniden karar verilmek üzere ilgili mahkemeye gönderebileceği hâller bunlarla sınırlıdır. Nitekim Anayasa Mahkemesi; "uyuşmazlığın bir kısmı hakkında inceleme yapılmadan hüküm kurulması, dava hakkında eksik hüküm kurulması, dava dosyasının tekemmül ettirilmeden uyuşmazlık hakkında karar verilmesi, davanın konusunun hatalı nitelendirilmesi suretiyle yargılama yapılması, duruşma yapılmadan karar verilmesi, dava dilekçesinin reddini veya merciine tevdiini gerektiren sebeplerin bulunmasına rağmen esas hakkında karar verilmiş olması, dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına veya davanın incelenmeksizin reddine dair kararların hukuka aykırı bulunması, eksik veya yanlış hasımla davanın görülmesi, gerekçe ile hüküm fıkrası arasında uyumsuzluk bulunması, görüşme tutanağı ile kararın çelişkili olması ve benzeri usule ilişkin durumlarda ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden karar verilmek üzere dava dosyasının bu mahkemeye gönderilmesi gerektiği, bu eksikliklerin istinaf merciince giderilerek işin esası hakkında bir karar verilmesinin hukuki güvenlik ve belirlilik ilkesine, adil yargılanma hakkına, gerekçeli karar hakkına, kanuni hâkim ve iki dereceli yargılama ilkelerine aykırılık teşkil ettiği" iddialarıyla yapılan ve 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasının birinci cümlesinin "...İlk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde,..." bölümünün iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itirazın reddine karar vermiştir (AYM, E:2022/89, K:2022/129, Karar Tarihi: 26/10/2022). Anılan kararda, Kanun'un 45. maddesinin 5. fıkrasında yer alan hâllerin dışındaki usul hatalarının bulunması durumunda bölge idare mahkemesinin dosyayı ilk derece mahkemesine gönderemeyeceği ve davanın esasını da kendisinin karara bağlayacağı gerekçesine yer verilmiş, Kanun'da belirtilen hâller dışında istinaf mercinin gerekli incelemeyi yaparak nihaî karar vereceğinin açık olarak düzenlendiği vurgulanmıştır. Dosyanın incelenmesinden; İdare Mahkemesi tarafından; davanın kısmen kabul, kısmen reddine karar verildiği ve karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden karar verilmek üzere dava dosyasının İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Görülmekte olan davada, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunun haklı bulunması, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması istisnai hâllerinin gerçekleşmediği, bu bakımdan Bölge İdare Mahkemesince ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermekle birlikte, davanın esası hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği, başka bir anlatımla, tarafların ileri sürdüğü iddialar dikkate alınmak suretiyle uyuşmazlığın esasının incelenmesi görevinin istinaf mercii olan ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesine ait olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, davanın kısmen kabul, kısmen reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden karar verilmek üzere dava dosyasının Mahkemesine gönderilmesine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin kabulüne, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Kullanılmayan ...TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davalı Sapanca Belediye Başkanlığı'na iadesine, 4.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 12/02/2026 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.