Danıştay 4. Daire 2025/1722 E. 2025/4121 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/1722 Karar No : 2025/4121

TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Bakanlığı 2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Mermer Makinaları Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ...

MÜDAHİLLER (DAVACI YANINDA): 1- ... 2- ... ... 27- ... 28- ... Ortak Tebligat Adresi : ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Uşak ili, Sivaslı ilçesi, ... Köyü sınırları içinde dava dışı ... Mermer Makinaları Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılması planlanan İR:..., ER:... nolu "Mermer Ocağı" projesine ilişkin olarak davalı idarece tesis edilen ... tarih ve ... sayılı ''Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu'' kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ile dava dosyasına sunulan bilgi ve belgeler bir arada değerlendirildiğinde; ÇED alanında yaklaşık 5000 adet ağacın kesileceği öngörülmesine rağmen, kesilecek ağaçların ve kaldırılacak orman örtüsünün orman ekosistemine olası etkilerinin değerlendirilmediği, ekolojik ve biyolojik dengenin sürdürülmesi için rezerv ağaçların bırakılması hususunun öngörülmediği, bitkisel toprağın sıyrılması ve depolanmasında rüzgar ve su erozyonu riski için öngörülen tedbirlerin yeterli olmadığı, maden ocağının, yaklaşık 3,2 km uzaklığında yoğun tarımsal faaliyetlerin yapıldığı alanların bulunduğu, bu alanlarda bulunan tarımsal arazilerin su ihtiyacının, madenin yapılacağı bölgedeki su kaynaklarından karşılandığı, projenin tarımsal sürdürülebilirliğe ve bölgenin ekolojik dengesine olumsuz etkilerinin olacağı, madencilik faaliyetlerinin, yerel flora ve fauna üzerinde ciddi tehditler oluşturacağı ve biyoçeşitlilik kaybı riskinin yüksek olduğu, projeden kaynaklı etkilerin doğal çevreyi (karasal ekosistemi) ve habitatları nasıl etkileyeceği, faaliyetin habitat bozulmasına, parçalanmasına ve habitat kaybına yol açıp açmayacağı, faaliyet alanına ulaşım için açılacak yolun ekolojik etkilerinin neler olacağı hususlarının belirtilmediği, faaliyet alanı çevresi ile faaliyetin ektilerinin kümülatif olarak değerlendirilmediği, bitkisel toprak depolanması işlemlerinde rüzgar ve su erozyonuna maruz kalınma noktasında tedbirlerin yeterli olmadığı ve bitkisel toprak sıyrılması işleminde tohum döküm ve olgunlaşma dönemlerinin dikkate alınmaması nedeniyle orman ve orman ekosistemine olumsuz etkilerinin olacağı, proje kapsamında oluşacak toz emisyonlarının tarımsal alanlarda birikmesiyle fotosentez ve polenleşme süreçlerinin olumsuz etkileneceği, bu durumun, tarımsal verim kayıplarına ve yerel çiftçilerin ekonomik zarar görmesine yol açabileceği, Hava Kalitesi Model girdisi olarak hesaplanan kütlesel emisyon debilerinin eksik hesaplanmış olması nedeniyle ÇED Raporunun, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği açısından da uygun olmadığı anlaşıldığından; Uşak ili, Sivaslı ilçesi, ... Köyü sınırları içinde ... Mermer Makinaları Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılması planlanan "Mermer Ocağı" projesi hakkında davalı idarece tesis edilen ''Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu'' kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı tarafından: Temyize konu karara dayanak bilirkişi raporuna karşı sunulan itirazlar dikkate alınmaksızın eksik inceleme ve hatalı yaklaşımla karar verildiği, dayanak bilirkişi raporundaki olumsuz kanaatlerin somut olmaktan ziyade varsayıma dayandığı ve yer yer çelişkiler içerdiği, bu kapsamda da söz konusu yaklaşımın tespit olmaktan ziyade olsa subjektif nitelikte tavsiyeler olduğu, mahkemece istenen ek raporun tekrardan ibaret olduğu, itirazları kaşılar nitelikte olmadığı, kesilecek ağaç miktarına ilişkin bilirkişi raporunda da sayı verilemediği, planlanan madencilik faaliyetine en yakın tarım alanının 3,5-4 km mesafede olduğu, faaliyetin söz konusu tarım alanların, bitkisel ekosistem ve ormanlara ne gibi bir zararının olacağının belirtilmediği, projeye yakın bulunabilecek tarım arazilerine zarar gelmemesi amacıyla ÇED alanının özellikle tarım alanına bakan cephelerine rüzgâr kesici ağaçlar ekilecek yeşil kuşak çalışması yapılacağı taahütlerinin Nihai ÇED Raporunda ver aldığı; sonuç olarak, dava konusu ÇED Olumlu kararının ilişkin olduğu proje ile ilgili olarak ÇED Raporu'nda proje ve yakın çevresinin mevcut çevresel özellikleri konusunda çalışma yapılmış ve projenin çevreye verebileceği zararlar öngörülerek ÇED Raporu'nda belirtilen tedbirlerin alınması sağlandığı, dava konusu işlemin, ilgili mevzuat hükümleri ile hizmetin gereklerine ve kamu yararına uygun olduğu, eksik inceleme ve hatalı bir yaklaşım ile kurulan iptal kararının temyizen bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. Davalı yanında müdahil tarafından: Dosya kapsamına sunulmuş olan 24/01/2025 tarihli uzman görüşü raporuna göre proje ile ilgili olarak çevreye olabilecek olumsuz etkilerin önlenmesi veya en aza indirilmesine yönelik önlemlerin ÇED raporu içerisinde yeterli olduğu ve teknik olarak uygulanabilir olduğundan, mermer ocağı projesinin gerçekleşmesinde sakınca olmadığı kanaatine varıldığı, Mahkemece dayanılan bilirkişi raporunun bilimsellikten uzak olduğu ve maddi gerçeklere dayanmadığı, gereken tüm kurumlardan olumlu görüş alındığı, proje ruhsat sınırlarında gözlenen vejetasyon tipi ile bölgenin genelinde hakim olan bitki örtüsü karşılaştırıldığında proje alanının kendine özgü habitat ve bitki örtüsüne sahip olmadığı, nihai ÇED Raporunda projenin çevresel etkileri bakımından gereken tüm tedbirlerin alındığı, usule ve hukuka aykırı tespitleri içeren bilirkişi raporuna dayanılarak verilen mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Her ne kadar temyiz konusu İdare Mahkemesi kararında, dava konusu projeye ait ÇED Raporunda yer alan ve bilirkişiler tarafından tespit edilen eksiklik ve yetersizlikler belirtilerek, projenin yapılması planlanan alanda yaratacağı olumsuz etkilere yer verilmiş ise de; ÇED Raporunun, bilirkişi raporunda belirtilen eksiklik ve yetersizlikler giderilmek suretiyle ve taahhütler revize edilerek yeniden düzenlenmesi halinde projenin gerçekleştirilmesinde sakınca bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'in karşı oyu ile oyçokluğuyla ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 30/06/2025 tarihinde karar verildi.

(X) KARŞI OY : Dava; Uşak ili, Sivaslı ilçesi, ... Köyü sınırları içinde dava dışı ... Mermer Makinaları Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılması planlanan İR:..., ER:... nolu "Mermer Ocağı" projesine ilişkin olarak davalı idarece tesis edilen ''Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu'' kararının iptali istemiyle açılmıştır. Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; bilirkişi raporunda tespit edilen hususların halihazırda ÇED Raporunda karşılanmış olduğu; en yakın tarım arazisi 3.200 metre mesafede ... Köyü sınırlarında yer aldığı, ocakların işletilmesi ve malzemenin nakli sürecinde tarımsal faaliyetlere zarar verilmemesi için gerekli önlemlerin alınacağı, ÇED alanının özellikle tarım alanına bakan cephelerine rüzgâr kesici ağaçlar ekilecek yeşil kuşak çalışması yapılacağı taahütlerinin Nihai ÇED Raporunda ver aldığı; nakliye yollarında tozların bastırılması amacıyla, hız limitlerine uyulağı ve malzemenin nakli için kullanılacak yolların arazöz ile düzenli olarak sulanacağı, iri taneli pasa malzemelerin tozumanın önlenebilmesi amacıyla ÇED alanı içerisinde bulunan yollara serileceği, proje alanına bağlanan nakliye yolunun, şikâyet olması ve/veya kurumlarca talep edilmesi halinde asfaltlanmasının yapılacağı, pasa alanında rüzgârdan dolayı tozumayı engellemek için pasa malzemenin yüzeyi spreyleme sistemi ile nemlendirileceği, savurma yapılmadan yükleme ve boşaltma işlemi yapılmasına dikkat edileceği, nakliye güzergâhı olarak kullanılacak yollarda olabilecek bozulmaların firma tarafından onarılacağı, ayrıca proje alanından taşınabilecek pasa, bitkisel toprak vb. tozuma yapabilecek malzemelerin taşınması sırasında kamyonlar çıkmadan önce branda ile örtüleceği, ocakta üretim çalışmaları ve örtü tabakası alınması işlemlerinin aynı anda yürütüleceği, sıyrılan bitkisel toprağın peyzaj ve ağaçlandırma çalışmalarında kullanılacağı, artakalan bitkisel toprağın belirlenen bitkisel toprak depolama alanında depolanacağı, daha sonra ocak üretimi tamamlanan ocak alanlarının rehabilitasyonunda kullanılacağı, kesilecek 5.000 ağaca ve bunların doğaya vereceği zarara, rehabilitasyon tedbirlerinin yeterli olmadığına ilişkin keşif esnasında ve bilirkişi raporunda somut bir tespite yer verilmediği, ÇED Raporunda yer verilen taahhütler değerlendirildiğinde, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, eksiklik olarak değerlendirilen hususların, ÇED raporunu kusurlandırmadığı sonucuna varılmış olup; dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının bozularak, davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.