Danıştay 4. Daire 2024/1942 E. 2024/7943 K.

T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/1942 Karar No : 2024/7943

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- Manavgat Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 3- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 4- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 5- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 6- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem:Antalya ili, Alanya, Gazipaşa, İbradı, Kaş, Kemer ve Manavgat ilçeleri "2018 yılı evsel katı tarifelerinin" ilçe belediyelerinden geldiği şekliyle kabul edilmesine yönelik Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararının Alanya, Gazipaşa, Kaş, Kemer ve Manavgat İlçelerine ilişkin tarifelerin marketlere ilişkin kısımlarının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştayın bozma kararı üzerine, Bölge İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak, dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesi üzerine, ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, bertaraf tesislerinin işletme, bakım ve onarım masraflarını karşılamak üzere, katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretinin alınacağı ifade edilerek, katı atık bertaraf sürecinde oluşan maliyetlerin bir bütün olarak (toplama, taşıma ve bertaraf) değerlendirildiği ve bu süreçte oluşan giderlerin bu hizmetten yararlananlardan alınacak katılım ücreti ile karşılanacağının ifade edildiği; görevli ve yetkili olan Belediye tarafından kurulacak olan katı atık bertaraf tesisleri için, bu tesisin işletme maliyetlerine katılım ve katı atıkların toplanma ve taşınma maliyetlerine ilişkin objektif maliyet hesaplama kuralları getirildiği ve buna göre belirlenen ücretin ise su faturaları ile katı atık üreticisi olan ilgililere faturalandırılacağının belirtildiği, sonuç olarak anılan hizmetten yararlananlara yönelik olarak belirlenecek olan tarife uyarınca katı atıkların bertarafına ilişkin yapılacak olan ücretlendirme yetkisinin toplama ve taşımaya ilişkin kısmı dışında kalan bertaraf süreci açısından Büyükşehir Belediyesi olan yerlerde anılan Büyükşehir Belediyesine ait olduğu; uyuşmazlıkta, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından bir hesaplama yapılmadan Alanya, Gazipaşa, İbradı, Kaş, Kemer ve Manavgat Belediyeleri tarafından oluşturulan raporların olduğu haliyle kabul edildiği, bu durumda katı atık kalemlerinin değerlendirilmesiyle bir ücretlendirme yapılmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; İdare Mahkemesince, Alanya, Gazipaşa, Kaş, Kemer ve Manavgat Belediyelerinin söz konusu süreçteki görevinin 5216 sayılı Kanun'un 7/3. maddesinin (b) bendinde belirtilen "katı atıkları toplama ve taşıma" olduğu, bunun dışında katı atıkların bertaraf edilmesi sürecindeki 5216 ve 2872 sayılı Kanun hükümleri ile verilen başka bir görev ve buna bağlı yetkisinin bulunmadığı, sözü edilen yetkinin Büyükşehir Belediyelerine ait olduğu; dolayısıyla tarife belirleme sürecinin ilçe belediye meclisinin kararının onaylanmasından ziyade, doğrudan büyükşehir belediye meclisince belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; katı atık hizmet bedeline ilişkin ücret tarifesini belirleme yetkisine sahip olan Antalya Büyükşehir Belediye Meclisince, Alanya, Gazipaşa, Kaş, Kemer ve Manavgat Belediye Başkanlığınca hazırlanan tarife raporlarının aynı şekilde kabul edilerek uygulamaya konulması sebebiyle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, idare tarafından katı atıkla ilgili hizmetlerden bir kısmının sunulması halinde, sunulan hizmetlerle sınırlı olarak katı atık ücreti belirlenebileceğinden, davalı Alanya, Gazipaşa, Kaş, Kemer ve Manavgat Belediye Başkanlığı tarafından katı atık toplama ve taşıma hizmetlerinin gerçekleştirildiği ve dava konusu tarifelerin de "toplama ve taşıma hizmeti"ne ilişkin olduğu ve mevzuat doğrultusunda hesaplama yapılarak düzenlendiği anlaşılan davaya konu tarifenin davacının faaliyet alanına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının kabulüne, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Belediyelerin, katık atık ücreti, katı atık toplama ve bertaraf ücreti ve katma değer vergisi, çöp imha tesisleri hasılat payı, katı atık bertaraf ücret, katı atık bedeli gibi farklı isimler altında bedel talebinin yasal olmadığı; Alanya, Gazipaşa, Kaş, Kemer ve Manavgat Belediyelerince belirlenen katı atık toplama ve taşıma ücretlerinin her birinin farklı belirlendiği, evsel katı atık tarifelerinin belirlenmesine yönelik mevzuat hükümleri uyarınca tam maliyet belirlenmesinde mükerrer hesaplama olmaması için çevre temizlik vergisi toplamının sitem maliyetinden çıkartılması gerektiği, verilen aynı hizmet için birden fazla bedel alınamayacağı, belirtilen nedenlerle, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalılarden Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Gazipaşa Belediye Başkanlığı ve Kemer Belediye Başkanlığı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş olup; diğer davalılar tarafından cevap verilmemiştir.

TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz isteminin reddine, 2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 26/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.

(X) KARŞI OY : 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesinin 11. fıkrasında; Büyükşehir belediyeleri ve belediyelerin evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacakların, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarına katılmakla yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınacağı, ve bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretlerin katı atıkla ilgili hizmetler dışında kullanılamayacağı hükümlerine yer verilmiştir. 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir, İlçe ve İlk Kademe Belediyelerinin Görev ve Sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak Büyükşehir Belediyesi'nin görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendinde; Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak, (b) bendinde; Büyükşehir katı atık yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri arasında olduğu hükmüne yer verilmiştir. 27/10/2010 tarihli, 27742 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (m) bendinde; "Ücret: 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Mükerrer 44 üncü maddesi hükmü gereği çevre temizlik vergisi ile aynı Kanunun 87 nci maddesi uyarınca kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve 2560 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelini de içerecek şekilde; atıksu ve evsel katı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında tam maliyet esaslı tarifeye göre belirlenen toplam sistem maliyetini karşılamak üzere evsel katı atık ve atıksu hizmetlerinden yararlananlar tarafından ödenmesi gereken parasal değeri," ifade edeceği, Yönetmeliğin "Evsel Katı Atık İdarelerinin Görev ve Yetkileri" başlıklı 8. maddesinde; Evsel Katı Atık İdareleri; a) Evsel katı atık hizmetini vermek veya verdirmekle, b) Evsel katı atık hizmetlerine ilişkin tarifeleri belirlemekle, c) Evsel katı atık ücretini toplamakla, yükümlü oldukları kurallarına yer verilmiş, son olarak Yönetmeliğin "Faturalandırma" başlıklı 22. maddesinde ise; atıksu ve evsel katı atık hizmetlerine ait ücretlendirme yapılan hizmetin karşılığı olarak müstakilen, düzenli aralıklarla su faturaları üzerinden faturalandırma yapılacağı kuralı getirilmiştir. Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve konu ile ilgili özel düzenlemeler getiren Yönetmelik hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, işletilmesi ve buna bağlı olarak bu tesislere ilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda Büyükşehir Belediyelerinin yetkili ve görevli kabul edildiği, ilçe ve/veya ilk kademe belediyelerinin ise, bu süreçte sadece katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonlarına taşımak ile yükümlü kılındıkları, 2872 sayılı Kanun'un 11. maddesinde ise; söz konusu bertaraf tesislerinin işletme, bakım ve onarım masraflarını karşılamak üzere, katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretinin alınacağı ifade edilerek, katı atık bertaraf sürecinde oluşan maliyetlerin bir bütün olarak (toplama, taşıma ve bertaraf) değerlendirildiği ve bu süreçte oluşan giderlerin bu hizmetten yararlananlardan alınacak katılım ücreti ile karşılanacağının ifade edildiği, ilgili Yönetmelikte de aynı doğrultuda düzenlemeler yapıldığı, görevli ve yetkili olan Belediye tarafından kurulacak olan katı atık bertaraf tesisleri için, bu tesisin işletme maliyetlerine katılım ve katı atıkların toplanma ve taşınma maliyetlerine ilişkin objektif maliyet hesaplama kuralları getirildiği ve buna göre belirlenen ücretin ise su faturaları ile katı atık üreticisi olan ilgililere faturalandırılacağının belirtildiği, sonuç olarak anılan hizmetten yararlananlara yönelik olarak belirlenecek olan tarife uyarınca yapılacak olan ücretlendirme yetkisinin, bahsi geçen tesisleri kurma ve işletme sorumluluğu olan Belediyeye, diğer bir ifadeyle, Büyükşehir Belediyesi olan yerlerde anılan Büyükşehir Belediyesine ait olduğu görülmektedir. Uyuşmazlıkta; her ne kadar, Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı kararı ile Alanya, Gazipaşa, İbradı, Kaş, Kemer ve Manavgat ilçeleri "2018 yılı evsel katı tarifelerinin" aynen kabul edilerek onaylansa da; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, katı atıkların toplanması ve taşınması aşamalarının da dahil olduğu katı atıkların bertaraf sürecine ilişkin giderlerin içinde yer aldığı toplam maliyet unsurlarına göre ücretin Büyükşehir Belediye Meclislerince belirlemesi gerektiğinden, Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından, yukarıda belirtilen ilçe belediye meclislerine katı atık ücret tarifesinin belirlenmesi hususunda yapılmış bir yetki devrinin bulunmadığı da dikkate alındığında, Alanya, Gazipaşa, İbradı, Kaş, Kemer ve Manavgat Belediye Başkanlıkları tarafından hazırlanan ve Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından onaylanan tarifede yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idareler tarafından yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşüncesiyle görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.