Danıştay 13. Daire 2025/462 E. 2025/1412 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/462 Karar No:2025/1412

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ... Mühendislik Ticaret A.Ş. 2- ... Yapı Peyzaj ve Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: .... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Karayolları Genel Müdürlüğü 16. Bölge Müdürlüğünce 20/05/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen .../... ihale kayıt numaralı "Karayolları 164. (Erzincan) Şube Şefliği Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım ile Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi" ihalesine ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusu neticesinde düzeltici işlem belirlenmesine dair ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlık konusu ihaleye 10 isteklinin teklif verdiği, 10/07/2024 tarihinde alınan ilk ihale komisyonu kararının incelenmesinden, teklifi sınır değerin altında olduğu tespit edilen iki istekliden aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği, her iki isteklinin de açıklama sunduğu, açıklama sunan isteklilerden (işbu dosyada Kurul'a itirazen şikayet başvurusunda bulunan) dava dışı ... İnşaat Petrol Nakliyat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin (...) açıklamalarının uygun bulunmayarak teklifinin reddedildiği, ... İnşaat Taahhüt Madencilik Nakliye Hayvancılık Akaryakıt Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. - ... Yol Yapım İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. (... iş ortaklığı) iş ortaklığının açıklamalarının ise uygun bulunarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, davacıların oluşturduğu iş ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, söz konusu komisyon kararına karşı davacıların oluşturduğu iş ortaklığınca 26/07/2024 tarihinde, ... firması tarafından ise 31/07/2024 tarihinde Kurul'a itirazen şikayet başvurusunda bulunulduğu, söz konusu başvurulara ilişkin olarak ... tarih ve ... ile ...tarih ve ...sayılı Kurul kararlarının alındığı, anılan Kurul kararlarında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine karar verildiği, söz konusu Kurul kararlarına istinaden ihaleyi yapan idare tarafından düzeltici işlem tesis edilerek teklifi sınır değerin altında kalan isteklilere 26/08/2024 tarihli aşırı düşük teklif sorgu yazılarının gönderildiği, bu yazılara istinaden ... ile ... firmalarınca aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulduğu, akabinde 12/09/2024 tarihli ikinci ihale komisyonu kararı ile açıklama sunan isteklilerden ... firmasının açıklamalarının uygun bulunmayarak teklifinin reddedildiği, ... iş ortaklığının açıklamalarının ise uygun bulunarak ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, davacıların oluşturduğu iş ortaklığının ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, ... firması tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu neticesinde ... firmasının teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği yönünde düzeltici işlem kararı alınması üzerine davacıların oluşturduğu iş ortaklığınca bakılan davanın açıldığı; ... firması tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunda, sundukları aşırı düşük teklif açıklamalarının idare tarafından reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verildiği; 26/08/2024 tarihinde teklifi sınır değer altında kalan isteklilere gönderilen “aşırı düşük teklif sorgusu” konulu yazının eklerinde, açıklama yapılması istenilen iş kalemlerinden birinin KGM/GRYTEM poz numaralı “Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde greyder temini” iş kalemi olduğu, bu iş kaleminin analizinde açıklama yapılması istenilecek analiz girdileri arasında “03.008/A” poz numaralı “Greyder” girdisinin yer aldığı, anılan analiz girdisine ilişkin olarak ihale dokümanında yer alan birim fiyat tariflerinde greyderin “asgari 140 HP gücünde” olması gerektiğinin belirtildiği, Özel Teknik Şartname’nin “Kış dönemi için istenilecek makine parkı çizelgesi” başlıklı tablosunda “greyderin (Kar mücadelesi pozu içinde tanımlı)” en az 140 HP gücünde ve asgari model yılının 2012 olması gerektiğinin düzenlendiği, durum böyle olmakla birlikte, idarece isteklilere gönderilen aşırı düşük sorgu yazısında, açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizlerin sunulması gerektiğinin ifade edildiği, “greyder” analiz girdisine ilişkin olarak birim fiyat tariflerinde model yılına ilişkin bir bilginin yer almadığı, isteklilere gönderilen analiz formatlarında da girdinin “greyder” olarak düzenlendiği, analizde girdiye ilişkin herhangi bir teknik kriterin verilmediği, öte yandan, İdari Şartname’nin 7. maddesinde söz konusu greyderin teknik özelliklerini gösterir belgelerin sunulmasının (katalog vb. belgeler) yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, ayrıca aşırı düşük teklif açıklama talebinde de söz konusu belgelerin açıklama sunacak isteklilerden istenilmediği, İdari Şartname’nin 35. maddesinde, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklifin, fiyatla birlikte fiyat dışı unsurlar da dikkate alınarak belirleneceğinin düzenlendiği, bu kapsamda söz konusu maddede greydere ilişkin olarak, “Fiyat dışı unsur tanımı: 1 Adet Greyder (Kar mücadelesi pozu içinde tanımlı) (2012 model ve üzeri), En az 140 Hp gücünde” ve “Fiyat dışı unsur puanı:0,2” şeklinde düzenlendiği, söz konusu düzenlemenin fiyat dışı unsur puanının belirlenmesine yönelik olduğu, fiyat dışı unsurun belirlenmesi ile aşırı düşük teklif değerlendirme işlemlerinin birbirinden farklı olduğu, aşırı düşük teklif açıklaması sunacak isteklilerin idarece gönderilen analiz formatlarına uygun açıklama sunmalarının gerekli ve yeterli olduğu, ... firmasının aşırı düşük teklif açıklamalarında KGM/GRYTEM “Kar ve buz mücadelesi için refüj mahallinde greyder temini” iş kalemi içerisinde, açıklama yapılması istenilecek analiz girdilerinden “03.008/A” poz numaralı “Greyder” için kendi malı iş makinası üzerinden açıklamada bulunulduğu, kendi malı iş makinasını tevsik etmek amacıyla 10/06/2024 tarihli “Analizlerde Kullanılan Demirbaş Defterine Kayıtlı İş Makinaları Tutanağı”nın sunulduğu, sunulan tutanakta 1 adet “...” plakalı 1998 model Champion/greyder için “20/05/2024 tarihinde .../... İKN Karayolları 164 (Erzincan) Şube Şefliği Yollarında Rutin Yol Bakım ve Onarım İle Kar ve Buz Mücadelesi Yapım İşi ihalesinde kullanılacak iş makinelerine ait beyan edilen bilgiler mükellefin yasal defter ve belgelerine dayanılarak hazırlanmıştır.” ifadesine yer verildiği, anılan tutanağın meslek mensubunca kaşelenerek imzalandığı, ayrıca söz konusu tutanakla uyumlu olduğu anlaşılan 20/05/2024 tarihli muhasebe fişi, greydere ilişkin iş makinası tescil belgesi ve bir adet e-faturanın sunulduğu, “Greyder” girdisi için ... firması tarafından yapılan tevsikin mevzuata uygun olarak kabul edilmesi gerektiği, zira isteklilere idarece gönderilen analiz formatlarında greyder girdisine ilişkin herhangi bir teknik kriterin verilmediği, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında isteklilerden teknik özelliklere ait bir belge talebinde de bulunulmadığı, bu durumda ihale konusu yapım işinde kullanılacak iş makinasının Teknik Şartname’de yer verilen teknik özellikleri karşılayıp karşılamadığı hususunun idarece sözleşmenin yürütülmesi aşamasında değerlendirilmesi gerektiği, yine ... firmasının açıklamaları kapsamında greyder analiz girdisine ilişkin olarak (kendi malı iş makinasına dayalı açıklamanın yanında ayrıca) fiyat teklifine dayalı bir açıklamada da bulunulduğu, bu kapsamda 01/06/2024 tarihli fiyat teklifi sunulduğu, ilgili fiyat teklifinin eki olan 01/06/2024 tarih ve FT-22 sayılı Ek-O.5 maliyet tutarı tespit tutanağının fatura bilgileri tablosunda 1 adet greydere ait fatura bilgisine yer verildiği, faturaya konu malın veya işin nevinin “... Plakalı 2012 model Liulong CLG 418 III Greyder motor no:..., şasi no:...” şeklinde düzenlendiği, idarece söz konusu açıklamaların “noterce onaylanan fiyat teklifinin üzerinde 'ibraz edilenin aynısı olduğu' ibaresi bulunduğundan uygun bulunmadığı, ayrıca fiyat teklifi içeriğinde greyderin beygir gücüne ilişkin herhangi bir bilgi bulunmadığı, ekinde tescil belgesi veya teknik belge de sunulmadığından beygir gücü tevsik edilememiş olduğu” gerekçesiyle uygun bulunmadığı tespit edilmekle birlikte, Okanlar firmasının kendi malı iş makinasına dayalı açıklamasının mevzuata uygun olduğu; Diğer taraftan, teklifi sınır değerin altında olan isteklilere gönderilen aşırı düşük sorgu yazısı ekleri içerisinde açıklama istenilen iş kalemleri arasında bulunan KGM/KAMÇAL iş kaleminin analiz girdileri arasında yer alan “03.038/2A” poz numaralı “Kamyon” analiz girdisinin salt “kamyon” şeklinde belirtildiği, analizde girdiye ilişkin herhangi bir teknik kritere yer verilmediği, yine analiz içerinde yer alan “Tuz serici” analiz girdisinin ise açıklama istenmeyen analiz girdisi olarak belirlendiği, ihale dokümanı kapsamında birim fiyat tariflerinde KGM/KAMÇAL ve KGM/KAMTEM iş kalemlerine ilişkin olarak “Asgari 290 Hp gücünde damperli kamyonun şoförü ve 1 düz işçi ile birlikte ön tarafında veya hem ön hem de yan tarafında kar küreme ekipmanı, üzerinde ise asgari 6 m³’lük kapasiteye sahip tuz serpme ekipmanı veya asgari 10 ton kapasiteye sahip sıvı solüsyon serpme ekipmanı monte edilmiş” tanımının yapıldığı, Özel Teknik Şartname’nin “Kış dönemi için istenilecek makine parkı çizelgesi” başlıklı tablosunda kar mücadelesi pozu içinde tanımlı “kamyon”un “kapasitesi/özelliği” sütununda “Kar Bıçağı-Tuz Serpici ve ekipmanı monteli” olması gerektiğinin düzenlendiği, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında “tuz serici” girdisini açıklamalarına gerek bulunmadığı, aynı analizde “kamyon” girdisine ilişkin herhangi bir teknik kriterinde verilmediği, kaldı ki kamyonun Teknik Şartname’de yer verilen teknik özelliklerinin karşılanıp karşılanmadığı hususunun sözleşmenin yürütülmesi aşamasında değerlendirilmesi gerektiği, dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklaması yapacak isteklilerin idarece gönderilen analiz formatlarına uygun açıklama sunmalarının gerekli ve yeterli olduğu, ihaleyi yapan idarece kamyon girdisine ilişkin olarak “kar bıçağı-tuz serici ve ekipmanı monteli” olma özelliğini taşımadığı gerekçesiyle ... firmasının aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilmesinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, ihaleyi gerçekleştiren idarenin aşırı düşük savunması için taraflara gönderdiği üst yazı ve analiz formatında, birim fiyat tarifinde tanımlanan "Greyder" esas alınarak savunma yapılması gerektiği yönünde bir açıklık bulunmadığı, bu durumda, "Greyder" analizine ait savunmanın ihale dokümanının tamamına uygun olarak yapılması gerektiği, söz konusu analize dair idarenin yaklaşık maliyet analizi incelendiğinde, "Greyder" için 2024 model sıfır araç rayiç fiyatının esas alınarak 2015 yılına güncellendiği ve bu şekilde maliyetin hesaplandığı, buna rağmen isteklilerin aşırı düşük açıklamalarında, model yılı dikkate alınmadan savunma yapabileceklerinin kabulünün ve idarenin analiz içeriğinin davalı idarece bu şekilde yorumlanmasının mümkün olmadığı, "Greyder" analizinin dava konusu Kurul kararında yorumlandığı şekilde kabul edilmesinin eşit muamele ilkesinin tesisine engel teşkil ettiği ve Okanlar firması lehine maliyetin düşürülerek fiyat avantajı sağlanmasına yol açtığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararında yapılan tespitlerin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacıların temyiz isteminin reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacılara iadesine, 5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 26/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.