Danıştay 12. Daire 2022/1361 E. 2025/5736 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2022/1361 Karar No : 2025/5736

DAVACI : ... Sendikası VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesi kapsamında Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünde sözleşmeli statüde görev yapan personele, 2022 yılı ve daha sonraki yıllarda ödenecek teşvik ikramiyesine ilişkin değerlendirme hakkında alınan ... tarih ve ... sayılı (dava dilekçesinde sehven ... sayılı yazılmıştır.) Bakan Onayının ve eki Değerlendirme Kriterleri ile Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosu'nun iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinde yer alan, "Personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyununda en az bir kez görev almış olması gerekmektedir." düzenlemesi yönünden; davalı idarede yıllardır süre gelen uygulamalara göre, sanatçıların görev istemesi gibi bir usulün bulunmadığı; dolayısıyla, görevlendirilmelerin kişilerin iradesinden bağımsız olarak yapıldığı; görev alınmadığından bahisle teşvik ikramiyesinden mahrum bırakmanın mülkiyet hakkının ihlaline sebebiyet vereceği; bu maddenin, görev verildiği ancak sanatçının geçerli bir mazereti olmadan görevi reddettiği durumlarda uygulanması gerektiği; 2. maddesinde yer alan, tiyatro oyunlarına katılmamak amacıyla rapor aldığı şüphesiyle hakkında araştırma, inceleme soruşturma açılanlara, söz konusu işlemler sonuçlanıncaya kadar ilgili döneme ait teşvik ikramiyesinin ödenmeyeceğine ilişkin düzenleme yönünden; bu düzenlemenin, sanatçıların ağır hastalık dışında rapor alması halinde, tiyatro oyununa katılmamak amacıyla alınmış olması halinde soruşturmaya tabi tutulacağı anlamına geldiği, hayatın olağan akışı içinde ağır hastalık dışında sağlık raporu alınabileceği, raporun şüpheli bulunması halinde hastalık iznine çevrilmeyerek inceleme süreci başlatılabilecekken, ayrıca bu hükmün getirilmesinin anlamsız olduğu, bu düzenlemenin idareye sınırsız takdir hakkı tanıdığı; 3. maddesinin (a) bendinde yer alan, "Sanatçı ve diğer personelin, çalışma ortamlarında, prova ve temsillerde uyumu bozan hal ve davranışlarda olmaması ve kurumunca verilen görevleri yerine getirmesi gerektiği"ne ilişkin düzenleme yönünden; uyumu bozan hal ve davranışları nedeniyle zaten disiplin cezası uygulanacak iken, ayrıca bu durumun ikramiye alınmasına da engel teşkil edeceği; diğer yandan, uyumu bozan hal ve davranışlar ifadesinden ne anlaşılacağı, davranışların objektif olarak nasıl değerlendirileceğinin belirtilmediği; 5. maddesinde yer alan, personelin teşvik ikramiyesi kapsamında değerlendirilmeye alınabilmesi için, en az 4 ay süre ile bilfiil görev yapma şartına ilişkin düzenleme yönünden; askerlikle ilişkisi olan ve doğum iznine ayrılanların da bu duruma dahil edildiği, askerlik ve doğum izni için istisna getirilmesi gerektiği, doğum izninin pozitif ayrımcılık ilkesi gereği düzenleme altına alınan bir hak olduğu, bu maddenin uygulanması halinde, kanundan kaynaklı bir hakkını kullanan çalışana, teşvik ikramiyesinin ödenmemesi durumunun ortaya çıkacağı ileri sürümektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI : Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığınca; usul yönünden; Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü tüzel kişiliğe haiz olduğundan, idarelerinin hasım mevkiinden çıkartılması gerektiği; ayrıca davanın süresinde olup olmadığının irdelenmesi ve dava açma süresinin aşılmış olması halinde davanın süre yönünden reddi gerektiği, esas yönünden; 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına Dair Esasların 9. maddesinin ikinci fıkrasında, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucu emsallerine göre başaralı olanlara, teşvik ikramiyesinin ödeneceğinin düzenlendiği, davacı tarafından dava dilekçesinde, çalışan her personelin, mutlak surette teşvik ikramiyesinden faydalanması gerektiği iddiasında bulunulduğundan, teşvik ikramiyesinin mahiyetinin anlaşılmadığının görüldüğü, davacının iddiasının kabul edilmiş olması halinde, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucu emsallerine göre başarılı olma şartına; dolayısıyla, mevzuata aykırı uygulama yapılacağı, mevzuatın amacına uygun olarak düzenlendiği, 2021 Mali yılda personelin %90'dan fazlasının teşvik ikramiyesinden yararlandığı, yararlanamayanların; 16'sının ücretsiz izin, 4 ay görev yapmama ve diğer nedenlerden ötürü yararlanamadığı, kriterleri bir bütün olarak incelendiğinde, objektif ve ölçülebilir olduğu, emsal idare mahkemesi kararında da, sezon içerisinde görev almama nedeniyle teşvik ikramiyesinin ödenmemesine ilişkin açılan davada ret kararın verildiği savunulmaktadır. Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünce; Teşvik ikramiyesinin ödenmesine ilişkin kriterler, başarılı görev yapma ölçütü esas alınarak Bakan Onayı ile belirlenmekte olup, Genel Müdürlüğüklerinin bu kriterlerden ayrı bir şekilde işlem yapabilmesinin mümkün olmadığı, Genel Müdürlüklerinde 5441 sayılı Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanun'un 5. maddesi ve 657 sayılı Kanun'un Ek 16. maddesi kapsamında görev yapan sanatkar memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurlara, Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın 9. maddesi kapsamında mali yılda Haziran ve Aralık aylarında ödenen teşvik ikramiyesine ilişkin kriterlerin Bakanlık Makamından alınan ... tarih ve ... sayılı Onay ile belirlenmişken, ... tarih ve ... sayılı Bakanlık Makam Oluru ile teşvik ikramiyesi verilmesine ilişkin kriterler yeniden belirlenerek, bu kriterler esas alınarak düzenlenecek Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosu çerçevesinde teşvik ikramiyesi ödenmesinin uygun görüldüğü, Teşvik ikramiyesi yılda iki kez altı aylık değerlendirmeler sonunda, emsallerine göre başarılı görev yapan personele ödenen bir ikramiye olduğu, personelin önceki yıllardaki performansının veya başarılı olmasının yeni dönemde ödenecek teşvik ikramiyesine bir etkisinin olmadığı, herhangi bir kriter belirlemeden tüm sanatçılara teşvik ikramiyesi verilmesinin kanun koyucunun amacına aykırı olduğu, Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın 9. maddesinde, idareye takdir yetkisi tanındığı, idarenin de takdir yetkisi çerçevesinde, "olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yapma" ölçütünü belirli kriterlere bağlamasının hakkaniyete ve kanun koyucunun amacına uygun olduğu savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Dava dilekçesinde davaya konu Teşvik İkramiyesi Ödenmesine ilişkin Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilmiş ise de, dilekçenin içeriğinden bu kriterlerin sadece 1, 2, 3 ve 5. maddelerinin hukuka aykırı olduğunun ileri sürüldüğü, diğer maddelerde belirtilen kriterler konusunda hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı anlaşıldığından, Değerlendirme Kriterleri yönünden iptal isteminin sadece bu maddelere hasren incelenmesi gerekmektedir. Buna göre, dava konusu Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilen 1. maddesinde, "Personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir." koşuluna yer verilmiştir. Devlet Tiyatroları Görev ve Çalışma Yönergesinin "Başrejisör" başlıklı başrejisörün görevlerinin belirtildiği 7. maddesinin birinci fıkrasında, "Devlet Tiyatrolarında repertuar düzenlemesi ile rejisör seçimi ve rol dağıtımında, oyunların üstün sanatsal nitelikte oynanmasını sağlamak için Genel Müdüre birinci derecede yardımcı olmak." görevleri arasında sayılmıştır. Bu durumda anılan düzenlemeden hareketle, personelin söz konusu etkinlik veya eserlerde görevlendirilmesinin kendi iradesi ile değil bu konuda yetkili olanlar tarafından yapıldığı, görevlendirmeyi yapan kişinin her zaman objektif davranmayabileceği de dikkate alındığında görevlendirmelerde subjektif değerlendirmeler nedeniyle görev verilmeyen personelin, kendi kusuru olmaksızın teşvik priminden yararlanmasında aranan bu kritere uymaması nedeniyle değerlendirme dışı kalmasına yol açacağı; nitekim bu durumun, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünce Bakanlık Makamına yazılan ...tarih ve ... sayılı, 2022 yılı 1. teşvik ikramiyesinin ödenmesine ilişkin teklif yazısında yer verilen; "...Sahnelenecek oyunlarda yönetmen tarafından kast çalışması yapılırken, oyunun yapısına ve rol dağılımına göre görevlendirmeler yapılmakta, doğal olarak bazı sanatçılarımız çalışmak istemelerine rağmen, sezon içerisinde görev alamamaktadırlar. ... Önceki sezonlarda başarılı çalışmaları bulunan sanatçılarımızın, talepleri olmasına rağmen çeşitli sebeplerle (oyun sayısı, rol dağılımı, sezon içerisindeki oyunların niteliği vb.) yıl içerisinde görev alamamaları sebebiyle başarısız olarak değerlendirilmesi ve bu gerekçeyle teşvik ikramiyesi ödenememesinin hakkaniyetle bağdaşmayacağı, Müdürlüklerce yapılan değerlendirmelerde, keyfi rapor alarak oyunda görev almak istemeyen, yine kendisine rol verilmesine rağmen bu görevi çeşitli sebeplerle kabul etmeyen, uzun süre görev almamasına rağmen bu durumu alışkanlık haline getiren ve kast çalışmalarına katılmayan, disipline aykırı hareket eden ve bu sebeplerle kendilerine teşvik ikramiyesi ödenmeyen sanatçılarla; taleplerine rağmen görev verilemeyen sanatçıların bir arada değerlendirilmesinin kurum içi çalışma huzuru ve sükûnunu bozacağı gibi performansı da olumsuz yönde etkileyeceği, Ayrıca, halkımıza kaliteli ve nitelikli hizmet sunmak için, verimliliğin ve performansın en üst seviyede olması gerektiğinden, teşvik ikramiyelerinin yukarıda açıklanan gerekçelere uygun bir biçimde ödenmesinin yerinde olacağı değerlendirilmektedir. ..." şeklindeki gerekçelerle de desteklendiği anlaşıldığından, bu maddede hakkaniyete ve hukuka uyarlık görülmediği; değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilen diğer maddeleri ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurlara Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosunda yapılan düzenlemelerin ise, teşvik ikramiyesinin amacına uygun olarak anılan mevzuat ve takdir yetkisi çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından, anılan düzenlemeler yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı; bu itibarla Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinin iptali, bu Kriterlerin diğer maddeleri ve Değerlendirme Tablosu ile bunlara ilişkin Bakan onayının iptali isteminin ise, reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : ... Sendikası vekili tarafından açılan davada; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesi kapsamında Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünde sözleşmeli statüde görev yapan personele, 2022 yılı ve daha sonraki yıllarda ödenecek teşvik ikramiyesine ilişkin değerlendirme hakkında alınan ... tarih ve ... sayılı (dava dilekçesinde sehven ... sayılı yazılmıştır.) Bakan onayının ve eki Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterleri ile Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosu'nun iptaline karar verilmesi istenilmektedir. Dava dilekçesinde davaya konu Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilmiş ise de, dilekçenin içeriğinden bu kriterlerin sadece 1., 2., 3/a ve 5. maddelerinin hukuka aykırı olduğunun ileri sürüldüğü, diğer maddelerde belirtilen kriterler konusunda hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı anlaşıldığından söz konusu kriterler yönünden iptal isteminin sadece bu maddelere yönelik olduğu kabul edilerek işin esasına geçildi: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek geçici 16. maddesinin 1. fıkrasında, teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanun'un Ek Geçici 12., 13. ve 14. maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçılarının söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği, 2. fıkrasında, sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici kadrolara atananların da, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği, (378 sayılı KHK'nin 5. maddesi ile değişik) 3. fıkrasında ise, yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali hakların, ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca kararlaştırılacağı hüküm altına alınmış, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 182 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir. Belirtilen Yasa hükmüne göre 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla hazırlanarak 07/06/1987 tarih ve 19840 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esasların 27/07/1993 gün 1993/4664 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 9. maddesinin 2. fıkrasında; "Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın teklifi ve Başbakanlık onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilebilir.", 13. maddesinde; "Bu Esaslarda geçmeyen diğer hususlar hakkında, kurumların özel kanun ve mevzuat hükümleri; özel kanunu ve mevzuatı bulunmayan kurumlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri ve "Hizmet Sözleşmesi'' hükümleri uygulanır. kuralına yer verilmiştir. Anılan düzenlemelerle sözleşmeli personele mali yıl içinde dört aylık ikramiye verilmesi zorunlu kılınırken, hizmetin daha etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve personeli bu hususun gerçekleşmesi için teşvik etmek amacıyla olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenler için öngörülen teşvik ikramiyesinin verilmesi idarenin takdirine bırakılmıştır. Teşvik ikramiyesi, sözleşmeli görev yapan bütün personele verilmesi zorunlu bir maaş veya sözleşme ücreti gibi olağan ve mutlak bir ödeme veya sözleşme ücretinin bir unsuru olmayıp, sadece hizmetin daha iyi yürütülmesini sağlamak amacıyla emsallerine göre daha başarılı olduğu tespit edilen personele yapılacak bir ödeme olması nedeniyle personelin verimliliğinin ölçülmesinde dikkate alınacak kriterler belirlenmesi ve performansın bu kriterlere göre değerlendirilmesi gerektiği açıktır. 5441 sayılı Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanunun 5. maddesinin A), B), C) bentlerinde Devlet Tiyatroları sanatkar memurları, uygulatıcı uzman memurları ve uzman memurları sayılarak belirtilmiştir. Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esasların 9. maddesine dayanılarak hazırlanan Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri ve Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurlara Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosu, ... tarih ve... sayılı Bakanlık makamının onayı ile yürürlüğe konulmuştur. Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinde; "Personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir.", 2. maddesinde; "Sağlık kurulu raporu ile belgelenmiş ağır hastalık, 1. derece yakınının ölümü, sanatsal sakatlanma ile mücbir nedenler dışında, Genel Müdürlüğümüz ve ilgili birimlerince gerçekleştirilen tiyatro oyunlarına katılmamak amacıyla rapor aldığı şüphesiyle hakkında araştırma, inceleme soruşturma açılanlara, söz konusu işlemler sonuçlanıncaya kadar ilgili döneme ait teşvik ikramiyesi ödenmez.", 3. maddesinin (a) bendinde; "Sanatçı ve diğer personelin, çalışma ortamlarında, prova ve temsillerde uyumu bozan hal ve davranışlarının olmaması ve kurumunca verilen görevleri yerine getirmesi gerekmektedir.", b) bendinde, " Sahne üzeri ve sahne gerisinde görev yapan teknik personel, (devam etme süresi ile disipline ilişkin hükümler hariç) çalışma ve işbirliğini bozmamak koşuluyla teşvik ikramiyesinden faydalandırılırlar.", 5. maddesinde; "Personelin teşvik ikramiyesi kapsamında değerlendirmeye alınabilmesi için en az 4 ay süre ile bilfiil görev yapması şarttır. Teşvik ikramiyesi dönemi içerisinde emekli olanlar, askerlikle ilişkisi olanlar ile doğum iznine ayrılanlardan en az 4 ay süre ile görev yapmışlar ise değerlendirmeye alınmak suretiyle teşvik ikramiyesinden faydalanabilirler." kuralına yer verilmiştir. Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurlara Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosunun 1. maddesinde; "Personelin yıl içerisinde görev aldığı her türlü çalışma, temsil ve provalara devamlılık durumu,", 2. maddesinde; "Personelin aldığı görevlerdeki başarı durumu,", 3. maddesinde; "Sanatsal Faaliyetlerdeki çalışma uyumu ve disipline riayeti" şeklinde düzenleme yapılmış, bu Tablonun Açıklamalar kısmının 1. maddesinde, "İlgili Müdürlük tarafından yapılan değerlendirmeler Sanat ve Yönetim Kurulunun onayına sunulacak olup, Kurulca yapılacak nihai değerlendirmeden sonra teşvik ikramiyesi ödenecektir.", 2.maddesinde; Değerlendirme tablosunda personelin sezon içerisindeki performansına ve her türlü çalışmalarına ilişkin düşünceler, gerekçeleri açıkça belirtilmek suretiyle BAŞARILI/ BAŞARISIZ olarak tespit edilecek olup, yapılan değerlendirmede herhangi bir kriterden "BAŞARISIZ" bulunanlar, teşvik ikramiyesinden yararlandırılmayacaktır." ifadesine yer verilerek değerlendirmelerin bu yönlerden yapılması öngörülmüştür. Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinde; "Personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir.", koşuluna yer verilmiştir. Devlet Tiyatroları Görev ve Çalışma Yönergesinin "Başrejisör" başlıklı başrejisörün görevlerinin belirtildiği 7. maddesinin 1. fıkrasında, "Devlet Tiyatrolarında repertuar düzenlemesi ile rejisör seçimi ve rol dağıtımında, oyunların üstün sanatsal nitelikte oynanmasını sağlamak için Genel Müdüre birinci derecede yardımcı olmak." görevleri arasında sayılmıştır. Bu durumda personelin söz konusu etkinlik veya eserlerde görevlendirilmesinin kendi iradesi ile değil bu konuda yetkili olanlar tarafından yapıldığı, görevlendirmeyi yapan kişinin her zaman objektif davranmayabileceği de dikkate alındığında görevlendirmelerde subjektif değerlendirmeler nedeniyle görev verilmeyen personelin, kendi kusuru olmaksızın teşvik priminden yararlanmasında aranan bu kritere uymaması nedeniyle değerlendirme dışı kalmasına yol açacağından bu madde de hakkaniyete ve hukuka uyarlık görülmemiştir. Davaya konu Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterlerinin davaya konu diğer maddeleri ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurlara Teşvik İkramiyesi ödenmesine İlişkin Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosuna gelince; Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri ile Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosunda yapılan düzenlemelerin incelenmesinden, sahne sanatlarının getirdiği özellikler ve zorunluluklar değerlendirilmek suretiyle teşvik dönemini kapsayan sürelerde personelin verimliliğinin başka bir deyimle emsallerine göre daha başarılı olup olmadığının belirlenmesinde, teşvik dönemini kapsayan sürelerde fiilen görev yapma, sanatsal faaliyetlere katılım, çalışma süreleri, izin, raporlu olunan süreler, sanatsal faaliyetlerdeki disiplin ve çalışma uyumu ile birlikte hizmet sözleşmesindeki hükümlerin gözetildiği anlaşıldığından performans değerlendirmesine yönelik bu düzenlemelerin, teşvik ikramiyesinin amacına uygun olarak anılan mevzuat çerçevesinde ve takdir yetkisi dahilinde yapıldığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığından iptali istenilen düzenlemelerin bu kısımlarında ve bu düzenlemelere ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bakan onayında hukuka aykırılık görülmemiştir. Belirtilen nedenlerle davaya konu Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinin iptali, diğer maddeleri ile Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurların Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosu ve bunlara ilişkin Bakan onayının iptali isteminin ise, reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dava dilekçesinde davaya konu Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilmiş ise de, dilekçenin içeriğinden bu kriterlerin sadece 1, 2, 3/a ve 5. maddelerinin hukuka aykırı olduğunun ileri sürüldüğü, diğer maddelerde belirtilen kriterler konusunda hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı anlaşıldığından, Değerlendirme Kriterleri yönünden iptal isteminin sadece bu maddelere hasren incelenerek ve davalı idarelerden Kültür ve Turizm Bakanlığının usule ilişkin itirazı yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünde, 5441 sayılı Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanun'un 5. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 16. maddesi kapsamında görev yapan personelden, 2022 yılı ve daha sonraki yıllarda, Haziran ve Aralık aylarında ödenecek teşvik ikramiyesinden yararlandırılacak olanların belirlenmesine yönelik değerlendirmenin, "Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurlara Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosu" ve bu tablo doldurulurken göz önüne alınacak hususların belirlendiği "Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterleri"nde yer alan bilgiler dahilinde yapılmasının Kültür ve Turizm Bakanının ... tarih ve ... sayılı oluru ile uygun bulunması üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek geçici 16. maddesinin birinci fıkrasında, teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanun'un Ek Geçici 12., 13. ve 14. maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçılarının söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği; ikinci fıkrasında, sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici kadrolara atananların da, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği; (378 sayılı KHK'nin 5. maddesi ile değişik) üçüncü fıkrasında ise, yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali hakların, Cumhurbaşkanınca kararlaştırılacağı kural altına alınmıştır. (2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 182 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.) Belirtilen Kanun hükmüne göre 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla hazırlanarak 07/06/1987 tarih ve 19840 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın (216 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 1. maddesi ile değişik) 9. maddesinin ikinci fıkrasında; "(Değişik: 27/07/1993 tarih ve 93/4664 sayılı B.K.K) Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilebilir." düzenlemesine, 13. maddesinde; "Bu Esaslarda geçmeyen diğer hususlar hakkında, kurumların özel kanun ve mevzuat hükümleri; özel kanunu ve mevzuatı bulunmayan kurumlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri ve "Hizmet Sözleşmesi'' hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir. Öte yandan, 5441 sayılı Devlet Tiyotroları Personeli Hakkında Kanun'un 5. maddesinde; "(Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.) A) Başrejisör, rejisörler, aktör ve aktrisler, reji asistanları, müzik işleri yöneticisi ile başkorrpetitör, tiyatro orkestrası, korosu ve balesi ile müzikli tiyatro icracıları, sanat teknik müdürü ve dekoratörler, kostüm kreatörleri Devlet Tiyatroları Sanatkar memurlardır. B) Başdramaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı, korrepetitör, bale piyanisti de Devlet Tiyatroları uygulatıcı uzman memurlarıdırlar. C) Kondüvitler, suflörler, atelye şefleri, sahne makyajcıları ve perukacıları, atelye ressamları, butaforlar, sahne ışıkçıları, sahne set ve makinist ve makinistleri, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne terzileri, sahne kunduracıları, kaşörler, sahne amirleri ve yardımcıları, sahne kostümcüleri, aksesuvarcılar, sahne uzmanları ile sanat ve yönetim kurulu tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtisası bulunan elemanlar da Devlet Tiyatroları uzman memurları adını alırlar. ..." hükümleri yer almaktadır. Dava konusu Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinde; "Personelin, teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde repertuarda ilan edilerek sergilenen tiyatro oyunlarında en az bir kez görev almış olması gerekmektedir.", 2. maddesinde; "Sağlık kurulu raporu ile belgelenmiş ağır hastalık, 1. derece yakınının ölümü, sanatsal sakatlanma ile mücbir nedenler dışında, Genel Müdürlüğümüz ve ilgili birimlerince gerçekleştirilen tiyatro oyunlarına katılmamak amacıyla rapor aldığı şüphesiyle hakkında araştırma, inceleme soruşturma açılanlara, söz konusu işlemler sonuçlanıncaya kadar ilgili döneme ait teşvik ikramiyesi ödenmez.", 3. maddesinin (a) bendinde; "Sanatçı ve diğer personelin, çalışma ortamlarında, prova ve temsillerde uyumu bozan hal ve davranışlarının olmaması ve kurumunca verilen görevleri yerine getirmesi gerekmektedir.", 5. maddesinde; "Personelin teşvik ikramiyesi kapsamında değerlendirmeye alınabilmesi için en az 4 ay süre ile bilfiil görev yapması şarttır. Teşvik ikramiyesi dönemi içerisinde emekli olanlar, askerlikle ilişkisi olanlar ile doğum iznine ayrılanlardan en az 4 ay süre ile görev yapmışlar ise değerlendirmeye alınmak suretiyle teşvik ikramiyesinden faydalanabilirler." kurallarına yer verilmiştir. Davaya konu Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurlara Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Sanatsal Performansı Değerlendirme Tablosunun 1. maddesinde; "Personelin yıl içerisinde görev aldığı her türlü çalışma, temsil ve provalara devamlılık durumu,", 2. maddesinde; "Personelin aldığı görevlerdeki başarı durumu,", 3. maddesinde; "Sanatsal Faaliyetlerdeki çalışma uyumu ve disipline riayeti" şeklinde düzenleme yapılmış; bu Tablonun Açıklamalar kısmının 1. maddesinde, "İlgili Müdürlük tarafından yapılan değerlendirmeler Sanat ve Yönetim Kurulunun onayına sunulacak olup, Kurulca yapılacak nihai değerlendirmeden sonra teşvik ikramiyesi ödenecektir.", 2. maddesinde; "Değerlendirme tablosunda personelin sezon içerisindeki performansına ve her türlü çalışmalarına ilişkin düşünceler, gerekçeleri açıkça belirtilmek suretiyle BAŞARILI/ BAŞARISIZ olarak tespit edilecek olup, yapılan değerlendirmede herhangi bir kriterden "BAŞARISIZ" bulunanlar, teşvik ikramiyesinden yararlandırılmayacaktır." ifadelerine yer verilerek değerlendirmelerin bu yönlerden yapılması öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Devlet sanatçılarına ve sanatçılara, çalıştıkları günlerle orantılı olmak üzere, düzenli olarak ve herhangi bir ön şarta bağlı olmaksızın yılda dört defa bir aylık ücret tutarında ikramiye ödenmekte olduğu, olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı bulunanlara da teşvik ikramiyesi ödendiği anlaşılmaktadır. Ancak teşvik ikramiyesinin, her yıl düzenli olarak ve herhangi bir ön şarta bağlı olmaksızın ödenen ikramiyeden farklı olarak, sanata katkıda bulunan ve emsallerine göre üstün gayret gösteren, başarılı görev yapan personeli teşvik etmek amacıyla öngörülen ve verilmesi idarenin takdirine bırakılan bir ödeme niteliğinde bulunduğu açıktır. Teşvik ikramiyesinin, sözleşmeli görev yapan bütün personele verilmesi zorunlu bir maaş veya sözleşme ücreti gibi olağan ve mutlak bir ödeme veya sözleşme ücretinin bir unsuru olmaması, sadece hizmetin daha iyi yürütülmesini sağlamak amacıyla emsallerine göre daha başarılı olduğu tespit edilen personele yapılacak bir ödeme olması nedeniyle personelin verimliliğinin ölçülmesinde dikkate alınacak kriterler belirlenmesi ve performansın bu kriterlere göre değerlendirilmesi gerekmektedir. 2022 yılı ve daha sonraki yıllarda ödenecek teşvik ikramiyesine ilişkin değerlendirme hakkında alınan ... tarih ve ... sayılı Bakan onayının iptali istemi yönünden; Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu Değerlendirilme Kriterleri ve Değerlendirme Tablosunun; olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yapan personelin tespitinin yetkili organlarınca nasıl yapılacağına ilişkin olduğu anlaşılmış olup; teşvik ikramiyesi ödenecekleri onaylama yetkisi kendisine tanınmış olan Bakan tarafından, bu yetki dahilinde teşvik ikramiyesi verilecek kişilere uygulanacak kriterlerin genel bir düzenleme yapılarak belirlemesinde hukuka aykırılık görülmemiştir. Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Teşvik İkramiyesi Ödenmesine İlişkin Değerlendirme Kriterlerinin 1., 2., 3/a ve 5. maddelerinin iptali ile Değerlendirme Tablosunun iptali istemi yönünden incelendiğinde; Değerlendirme Kriterleri ile Değerlendirme Tablosunda yapılan düzenlemelerin incelenmesinden, sahne sanatlarının getirdiği özellikler ve zorunluluklar değerlendirilmek suretiyle teşvik dönemini kapsayan sürelerde personelin verimliliğinin, bir başka deyişle emsallerine göre daha başarılı olup olmadığının belirlenmesinde, teşvik dönemini kapsayan sürelerde fiilen görev yapma, sanatsal faaliyetlere katılım, çalışma süreleri, izin, raporlu olunan süreler, sanatsal faaliyetlerdeki disiplin ve çalışma uyumu ile birlikte hizmet sözleşmesindeki hükümlerin dikkate alındığı anlaşılmış olup; performans değerlendirilmesini sağlayan bu düzenlemelerin, teşvik ikramiyesinin amacına uygun olarak anılan mevzuat çerçevesinde ve takdir yetkisi dahilinde yapıldığı sonucuna ulaşıldığından, söz konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu durumda, davaya konu Değerlendirme Kriterleri ile Değerlendirme Tablosunda ve bu düzenlemelere ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bakan onayında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 11/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.