Danıştay 12. Daire 2022/1360 E. 2025/5735 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2022/1360 Karar No : 2025/5735

DAVACI : ... Sendikası VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : 1- ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...

DAVANIN KONUSU : 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (a), (b), ve (c) bentleri kapsamında Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde sözleşmeli statüde görev yapan personele, 2022 yılı ve daha sonraki yıllarda ödenecek teşvik ikramiyesine ilişkin değerlendirme hakkında alınan ... tarih ve ... sayılı Bakan Onayının ve eki Değerlendirme Kriterleri ile Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosu'nun iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinde yer alan, "Personelin teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, sergilenen her türlü etkinlik veya opera/bale eserinde en az bir kez görev almış olması gerekmektedir." düzenlemesi yönünden; davalı idarede yıllardır süre gelen uygulamalara göre, sanatçıların görev istemesi gibi bir usulün bulunmadığı; dolayısıyla, görevlendirilmelerin kişilerin iradesinden bağımsız olarak yapıldığı; görev alınmadığından bahisle teşvik ikramiyesinden mahrum bırakmanın mülkiyet hakkının ihlaline sebebiyet vereceği; bu maddenin, görev verildiği; ancak, sanatçının geçerli bir mazereti olmadan görevi reddettiği durumlarda uygulanması gerektiği; 2. maddesinde yer alan, personelin teşvik ikramiyesi kapsamında değerlendirilmeye alınabilmesi için, en az 4 ay süre ile bilfiil görev yapma şartına ilişkin düzenleme yönünden; askerlikle ilişkisi olan ve doğum iznine ayrılanların da bu duruma dahil edildiği, askerlik ve doğum izni için istisna getirilmesi gerektiği, doğum izninin pozitif ayrımcılık ilkesi gereği düzenleme altına alınan bir hak olduğu, bu maddenin uygulanması halinde, kanundan kaynaklı bir hakkını kullanan çalışana, teşvik ikramiyesinin ödenmemesi durumunun ortaya çıkacağı; 3. maddesinde yer alan, tiyatro oyunlarına katılmamak amacıyla rapor aldığı şüphesiyle hakkında araştırma, inceleme soruşturma açılanlara, söz konusu işlemler sonuçlanıncaya kadar ilgili döneme ait teşvik ikramiyesinin ödenmeyeceğine ilişkin düzenleme yönünden; bu düzenlemenin, sanatçıların ağır hastalık dışında tiyatro oyununa katılmamak amacıyla rapor alması halinde, soruşturmaya tabi tutulacağı anlamına geldiği, hayatın olağan akışı içinde ağır hastalık dışında sağlık raporu alınabileceği, raporun şüpheli bulunması halinde hastalık iznine çevrilmeyerek inceleme süreci başlatılabilecekken, ayrıca bu hükmün getirilmesinin anlamsız olduğu, bu düzenlemenin idareye sınırsız takdir hakkı tanıdığı; 4. maddesinde yer alan, "Sanatçı ve diğer personelin, çalışma ortamlarında, prova ve temsillerde uyumu bozan hal ve davranışlarda olmaması ve kurumunca verilen görevleri yerine getirmesi gerektiği"ne ilişkin düzenleme yönünden; uyumu bozan hal ve davranışları nedeniyle zaten disiplin cezası uygulanacak iken, ayrıca bu durumun ikramiye alınmasına da engel teşkil edeceği; diğer yandan, uyumu bozan hal ve davranışlar ifadesinden ne anlaşılacağı, davranışların objektif olarak nasıl değerlendirileceğinin belirtilmediği ileri sürümektedir.

DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI : Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığınca; usul yönünden; davanın süresinde olup olmadığının irdelenmesi ve dava açma süresinin aşılmış olması halinde davanın süre yönünden reddi gerektiği, esas yönünden; 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmasına Dair Esasların 9. maddesinin ikinci fıkrasında, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucu emsallerine göre başarılı olanlara, teşvik ikramiyesinin ödeneceğinin düzenlendiği, davacı tarafından dava dilekçesinde, çalışan her personelin, mutlak surette teşvik ikramiyesinden faydalanması gerektiği iddiasında bulunulduğundan, teşvik ikramiyesinin mahiyetinin anlaşılmadığının görüldüğü, davacının iddiasının kabul edilmesi halinde, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucu emsallerine göre başarılı olma şartına dolayısıyla mevzuata aykırı uygulama yapılacağı, dava konusu düzenlemenin maddenin getiriliş amacına uygun olarak düzenlendiği, 2021 Mali yılda personelin %90'dan fazlasının teşvik ikramiyesinden yararlandığı, sadece 16 personelin yararlanamadığı; dava konusu kriterlerin, Kanun'un aradığı olağanüstü gayret ve emsallerine göre başarılı olanların belirlenmesi amacına hizmet ettiği, adil ve hakkaniyetli olduğu savunulmaktadır. Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünce; usul yönünden; davanın süresinde olup olmadığının irdelenmesi ve dava açma süresinin aşılmış olması halinde davanın süre yönünden reddi gerektiği, esas yönünden; yaklaşık 1500 personel için, herhangi bir kriter belirtilmeksizin olağanüstü gayret ve çalışma ile emsallerine göre başarılı olma şartını ölçme imkanı bulunmadığı, davacı Sendika tarafından, çalışan her personelin mutlak surette teşvik ikramiyesinden faydalanması gerektiği iddiasında bulunduğu, teşvik ikramiyesinin mahiyetinin anlaşılamadığının görüldüğü, dava konusu edilen kriterlerin tamamının personelin emsaline göre sanatsal başarısını objektif olarak ölçmeye katkı sağladığı, Bakanlık Makam Onayı ekinde belirtilen kriterlerin, olağanüstü gayret ve emsallerine göre başarlı olma şartını ölçülebilir hale getirdiği, davacı sendikanın iddiasının aksine bu kriterlerin Kanunun aradığı olağanüstü gayret ve emsallerine göre başarılı olma şartının en adil ve hakkaniyete en uygun şekilde değerlendirilmesine hizmet ettiği, Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esasların 9. maddesinin ikinci fıkrası, "verilebilir" lafzıyla bitmekte olup, teşvik ikramiyesinin takdiri bir ödeme olduğunun da göz ardı edilmemesi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Dava dilekçesinde davaya konu Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilmiş ise de, dilekçenin içeriğinden bu kriterlerin sadece 1, 2, 3 ve 4. maddelerinin hukuka aykırı olduğunun ileri sürüldüğü, diğer maddelerde belirtilen kriterler konusunda hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı anlaşıldığından, Değerlendirme Kriterleri yönünden iptal isteminin sadece bu maddelere hasren incelenmesi gerekmektedir. Buna göre, dava konusu Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilen 1. maddesinde, sözleşmeli personelin teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, sergilenen her türlü etkinlik veya opera/bale eserinde en az bir kez görev almış olması koşuluna yer verilmiştir. 23/09/1971 tarih ve 13965 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliği'nin 51. maddesinde; "Sözleşmeli görevliler, Devlet Opera ve Balesinin faaliyeti ile ilgili olarak tertip edilen solistli, orkestralı, baleli ve korolu konserlerle gösteri ve resitallerde kendilerine verilecek görevleri yapmaya mecburdurlar. Genel Müdürlük ve Müdürlüklerce lüzumuna karar verilen turnelere, bütün görevliler katılmaya ve verilen görevleri yapmağa mecburdurlar.", 52. maddesinde; "Sözleşmeli görevliler, kendilerine verilecek her türlü küçük veya büyük rolleri, (Sadece sözlü dahi olsa) partileri ve görevleri yapmak zorundadırlar. Ancak, görevli verilen görevi yeteneklerinin üstünde gördüğü takdirde Genel Müdür veya müdürlüklere durumu bildirir. Bu konuda bir karara varılıncaya kadar görevli çalışma ve provalara devam eder." düzenlemeleri yer almaktadır. Bu durumda, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliği'ndeki anılan düzenlemelerden hareketle, personelin söz konusu etkinlik veya eserlerde görevlendirilmesinin kendi iradesi ile değil bu konuda yetkili olanlar tarafından yapıldığı, görevlendirmeyi yapan kişinin her zaman objektif davranmayabileceği de dikkate alındığında görevlendirmelerde subjektif değerlendirmeler nedeniyle görev verilmeyen personelin, kendi kusuru olmaksızın teşvik priminden yararlanmasında aranan bu kritere uymaması nedeniyle değerlendirme dışı kalmasına yol açacağından bu madde de hakkaniyete ve hukuka uyarlık görülmediği; değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilen diğer maddeleri ile Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosunda yapılan düzenlemelerin ise, teşvik ikramiyesinin amacına uygun olarak anılan mevzuat ve takdir yetkisi çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından, anılan düzenlemeler yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı; bu itibarla Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinin iptali, bu Kriterlerin diğer maddeleri ve Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurların Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosu ile bunlara ilişkin Bakan onayının iptali isteminin ise, reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Kültür Sanat ve Turizm Emekçileri Sendikası vekili tarafından açılan davada; 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (a), (b), ve (c) bentleri kapsamında Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde sözleşmeli statüde görev yapan personele, 2022 yılı ve daha sonraki yıllarda ödenecek teşvik ikramiyesine ilişkin değerlendirme hakkında alınan ... tarih ve ... sayılı Bakan onayının ve eki Değerlendirme Kriterleri ile Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosu'nun iptaline karar verilmesi istenilmektedir. Dava dilekçesinde davaya konu Sanatsal Performansı Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilmiş ise de, dilekçenin içeriğinden bu kriterlerin sadece 1., 2., 3. ve 4. maddelerinin hukuka aykırı olduğunun ileri sürüldüğü, diğer maddelerde belirtilen kriterler konusunda hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı anlaşıldığından söz konusu Değerlendirme Kriterleri yönünden iptal isteminin, sadece bu maddelere yönelik olduğu kabul edilerek işin esasına geçildi: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek geçici 16. maddesinin 1. fıkrasında, teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanun'un Ek Geçici 12., 13. ve 14. maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçılarının söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği, 2. fıkrasında, sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici kadrolara atananların da, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği, (378 sayılı KHK'nin 5. maddesi ile değişik) 3. fıkrasında ise, yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali hakların, ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca kararlaştırılacağı hüküm altına alınmış, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 182 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir. Belirtilen Yasa hükmüne göre 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla hazırlanarak 07/06/1987 tarih ve19840 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esasların 27/07/1993 gün 1993/4664 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişik 9. maddesinin 2. fıkrasında; "Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın teklifi ve Başbakanlık onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilebilir.", 13. maddesinde; "Bu Esaslarda geçmeyen diğer hususlar hakkında, kurumların özel kanun ve mevzuat hükümleri; özel kanunu ve mevzuatı bulunmayan kurumlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri ve "Hizmet Sözleşmesi'' hükümleri uygulanır." kuralı yer almaktadır. Anılan düzenlemelerle sözleşmeli personele mali yıl içinde dört aylık ikramiye verilmesi zorunlu kılınırken, hizmetin daha etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve personeli bu hususun gerçekleşmesi için teşvik etmek amacıyla olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenler için öngörülen teşvik ikramiyesinin verilmesi idarenin takdirine bırakılmıştır. Teşvik ikramiyesi, sözleşmeli görev yapan bütün personele verilmesi zorunlu bir maaş veya sözleşme ücreti gibi olağan ve mutlak bir ödeme veya sözleşme ücretinin bir unsuru olmayıp, sadece hizmetin daha iyi yürütülmesini sağlamak amacıyla emsallerine göre daha başarılı olduğu tespit edilen personele yapılacak bir ödeme olması nedeniyle personelin verimliliğinin ölçülmesinde dikkate alınacak kriterler belirlenmesi ve performansın bu kriterlere göre değerlendirilmesi gerektiği açıktır. 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerinde; Devlet Opera ve Balesinin sanatkar memurları, uygulatıcı uzman memurları ile uzman memurları sayılmak suretiyle belirtilmiştir. Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esasların 9. maddesine dayanılarak hazırlanan teşvik ikramiyesi ödenmesine ilişkin Değerlendirme Kriterleri ve Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurların Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosu ... tarih ve ... sayılı Bakanlık makamının onayı ile yürürlüğe konulmuştur. Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilen 1. maddesinde, "Personelin teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, sergilenen her türlü etkinlik veya opera/bale eserinde en az bir kez görev almış olması gerekmektedir.", 2. maddesinde; "Personelin teşvik ikramiyesi kapsamında değerlendirmeye alınabilmesi için, en az 4 ay süreyle bil fiil görev yapması şarttır. Teşvik ikramiyesi dönemi içerisinde emekli olanlar, askerlikle ilişkisi olanlar, doğum izni ile ücretsiz izne ayrılanlardan en az 4 ay süre ile görev yapmışlar ise değerlendirmeye alınmak suretiyle teşvik ikramiyesinden faydalandırılabilirler", 3. maddesinde; "Sağlık Kurulu raporu ile belgelenmiş ağır hastalık, 1. derece yakınının ölümü, sanatsal sakatlanma ile mücbir sebepler dışında, Genel Müdürlüğümüz ve ilgili birimlerince gerçekleştirilen her türlü etkinliğe katılmamak amacıyla rapor aldığı şüphesiyle hakkında araştırma, inceleme soruşturma açılanlara, söz konusu işlemler sonuçlanıncaya kadar ilgili döneme ait teşvik ikramiyesi ödenmez.", 4. maddesinde; "Sanatçı ve diğer personelin çalışma ortamları, prova ve temsillerde uyumu bozan hal ve davranışlarının olmaması ve kurumunca verilen görevleri yerine getirmesi gerekmektedir." kuralına yer verilmiştir. Davaya konu Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurların Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosunun 1. maddesinde; "Personelin yıl içerisinde görev aldığı her türlü çalışma, temsil ve provalara devamlılık durumu.", 2. maddesinde; "Personelin aldığı görevlerdeki başarı durumu (Görev aldığı etkinlik veya eserler açıklama kısmına mutlaka yazılacaktır.)", 3. maddesinde; "Sanatsal Faaliyetlerdeki disiplini ve çalışma uyumuna riayeti." yönlerinden değerlendirilme yapılması öngörülmüştür. Dava konusu Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilen 1. maddesinde, sözleşmeli personelin teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, sergilenen her türlü etkinlik veya opera/bale eserinde en az bir kez görev almış olması koşuluna yer verilmiştir 23/09/1971 tarih ve 13965 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğinin 51. maddesinde; "Sözleşmeli görevliler, Devlet Opera ve Balesinin faaliyeti ile ilgili olarak tertip edilen solistli, orkestralı, baleli ve korolu konserlerle gösteri ve resitallerde kendilerine verilecek görevleri yapmaya mecburdurlar. Genel Müdürlük ve Müdürlüklerce lüzumuna karar verilen turnelere, bütün görevliler katılmağa ve verilen görevleri yapmağa mecburdurlar.", 52. maddesinde; "Sözleşmeli görevliler, kendilerine verilecek her türlü küçük veya büyük rolleri, (Sadece sözlü dahi olsa) partileri ve görevleri yapmak zorundadırlar. Ancak, görevli verilen görevi yeteneklerinin üstünde gördüğü takdirde Genel Müdür veya müdürlüklere durumu bildirir. Bu konuda bir karara varılıncaya kadar görevli çalışma ve provalara devam eder." şeklinde düzenleme yapılmıştır. Bu durumda Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Yönetmeliğindeki anılan düzenlemelerden personelin söz konusu etkinlik veya eserlerde görevlendirilmesinin kendi iradesi ile değil bu konuda yetkili olanlar tarafından yapıldığı, görevlendirmeyi yapan kişinin her zaman objektif davranmayabileceği de dikkate alındığında görevlendirmelerde subjektif değerlendirmeler nedeniyle görev verilmeyen personelin, kendi kusuru olmaksızın teşvik priminden yararlanmasında aranan bu kritere uymaması nedeniyle değerlendirme dışı kalmasına yol açacağından bu madde de hakkaniyete ve hukuka uyarlık görülmemiştir. Davaya konu Değerlendirme Kriterlerinin iptali istenilen 2., 3. ve 4. maddeleri ile Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosuna gelince; Değerlendirme Kriterleri ile Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosunda yapılan düzenlemelerin incelenmesinden, sahne sanatlarının getirdiği özellikler ve zorunluluklar değerlendirilmek suretiyle teşvik dönemini kapsayan sürelerde personelin verimliliğinin başka bir deyimle emsallerine göre daha başarılı olup olmadığının belirlenmesinde, teşvik dönemini kapsayan sürelerde fiilen görev yapma, sanatsal faaliyetlere katılım, çalışma süreleri, izin, raporlu olunan süreler, sanatsal faaliyetlerdeki disiplin ve çalışma uyumu ile birlikte hizmet sözleşmesindeki hükümlerin gözetildiği anlaşıldığından performansın değerlendirilmesine yönelik bu düzenlemelerin, teşvik ikramiyesinin amacına uygun olarak anılan mevzuat çerçevesinde ve takdir yetkisi dahilinde yapıldığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığından iptali istenilen düzenlemelerin bu kısımlarında ve bu düzenlemelere ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bakan onayında hukuka aykırılık görülmemiştir. Belirtilen nedenlerle davaya konu Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinin iptali, bu Kriterlerin diğer maddeleri ve Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurların Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosu ile bunlara ilişkin Bakan onayının iptali isteminin ise, reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dava dilekçesinde davaya konu Değerlendirme Kriterleri ile Sanatsal Performansı Değerlendirme Cetvelinin iptali istenilmiş ise de, dilekçenin içeriğinden bu kriterlerin sadece 1, 2, 3 ve 4. maddelerinin hukuka aykırı olduğunun ileri sürüldüğü, diğer maddelerde belirtilen kriterler konusunda hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı anlaşıldığından, Değerlendirme Kriterleri yönünden iptal isteminin sadece bu maddelere hasren incelenerek ve davalı idarelerin usule ilişkin itirazı yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ : Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde, 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun'un 4. maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında görev yapan personelden, 2022 yılı ve daha sonraki yıllarda, Haziran ve Aralık aylarında ödenecek teşvik ikramiyesinden yararlandırılacak olanların belirlenmesine yönelik değerlendirmenin, "Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurların Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosu" ve bu tablo doldurulurken göz önüne alınacak hususların belirlendiği "Değerlendirme Kriterleri"nde yer alan bilgiler dahilinde yapılmasının Kültür ve Turizm Bakanının ... tarih ve ... sayılı oluru ile uygun bulunması üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE: İLGİLİ MEVZUAT: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek geçici 16. maddesinin birinci fıkrasında, teknik bünyeye dahil olmayan ve haklarında Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekenler hariç, bu Kanun'un Ek Geçici 12., 13. ve 14. maddeleri kapsamına dahil personel ile Kültür ve Turizm Bakanlığının sanatla ilgili merkez ve taşra birimlerine bağlı olarak çalışan orkestra, koro ve topluluk sanatçıları, sanatkarları ve sanatçı öğretmenleri ile Devlet sanatçılarının söz konusu maddelerin mali hükümlerine bağlı kalınmaksızın sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği; ikinci fıkrasında, sanatçı sıfatını kazananlardan yönetici kadrolara atananların da, bu kadrolar karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabileceği; (378 sayılı KHK'nin 5. maddesi ile değişik) üçüncü fıkrasında ise, yukarıdaki fıkralara göre sözleşmeli olarak çalıştırılacakların sözleşme esasları, bunlara ödenebilecek ücretin üst sınırları ve sağlanacak sosyal yardımlar ile diğer mali hakların, Cumhurbaşkanınca kararlaştırılacağı kural altına alınmıştır. (2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 182 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “ilgili bakanlığın önerisi ve Maliye ve Gümrük Bakanlığının görüşü üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.) Belirtilen Kanun hükmüne göre 07/05/1987 tarih ve 87/11782 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla hazırlanarak 07/06/1987 tarih ve 19840 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın (216 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın 1. maddesi ile değişik) 9. maddesinin ikinci fıkrasında; "(Değişik: 27/07/1993 tarih ve 93/4664 sayılı B.K.K) Sözleşmeli olarak çalışanlara, çalıştıkları günlerle orantılı olarak (hastalık ve senelik izin süreleri dahil) Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarında ödenmek üzere mali yıl içinde dört aylık ücret ikramiye olarak verilir. Ayrıca, olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yaptıkları tespit edilenlere ilgili Bakanın onayı ile iki aylığa kadar (iki aylık dahil) ücret teşvik ikramiyesi olarak verilebilir." düzenlemesine, 13. maddesinde; "Bu Esaslarda geçmeyen diğer hususlar hakkında, kurumların özel kanun ve mevzuat hükümleri; özel kanunu ve mevzuatı bulunmayan kurumlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri ve "Hizmet Sözleşmesi'' hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir. Öte yandan, 1309 sayılı Devlet Opera ve Balesi Personeli Hakkında Kanun'un 4. maddesinde; "a) Genel Müzik Yöneticisi (Başorkestra Şefi niteliğinde), orkestra şefleri ve yardımcıları, başrejisör, rejisörler ve yardımcıları, koro sanatçıları, opera solistleri, orkestra sanatçıları, koro şefi ve yardımcıları, başkoreograf, bale başöğretmeni koreograflar, kordöbale şefi ve yardımcıları, bale öğretmenleri, bale sanatkarları, kostüm kraatörleri, Sanat Teknik Müdürü, bale- notatörleri, dekoratörler, başdekoratör, şan pedagogları, başkorrepetitör Devlet Opera ve Balesi sanatkar memurlarıdır. b) Repetitörler, korrepetitörler, başdromaturg ve dramaturglar, teknik müdür, başrealizatör, başışık uzmanı, başperukacı Orkestra Müdürü (Müzisyen), suflörler, lutiyeler, kondüvitler, bale piyanistleri Devlet Opera ve Balesi uygulatıcı uzman memurlarıdır. c) Işık uzmanları, perukacılar, realizatörler, sahne uzmanları, atelye şefleri, butaforlar, kaşörler, kostümcüler, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne makinistleri, kopistler, sahne müdürü ve yardımcıları, akortçular, desinatörler, makyajcılar, aksesuvarcılar, sahne kunduracıları, saz tamir atelyesi şefi ve yardımcıları, opera yardımcı sınıf elemanları ile Teknik Kurul tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtısası bulunan elemanlar da Devlet Opera ve Balesi uzman memurları adını alırlar." hükümleri yer almaktadır. Dava konusu Değerlendirme Kriterlerinin 1. maddesinde, "Personelin teşvik dönemini kapsayan süre içerisinde, sergilenen her türlü etkinlik veya opera/bale eserinde en az bir kez görev almış olması gerekmektedir.", 2. maddesinde; "Personelin teşvik ikramiyesi kapsamında değerlendirmeye alınabilmesi için, en az 4 ay süreyle bilfiil görev yapması şarttır. Teşvik ikramiyesi dönemi içerisinde emekli olanlar, askerlikle ilişkisi olanlar, doğum izni ile ücretsiz izne ayrılanlardan en az 4 ay süre ile görev yapmışlar ise değerlendirmeye alınmak suretiyle teşvik ikramiyesinden faydalandırılabilirler", 3. maddesinde; "Sağlık Kurulu raporu ile belgelenmiş ağır hastalık, 1. derece yakınının ölümü, sanatsal sakatlanma ile mücbir sebepler dışında, Genel Müdürlüğümüz ve ilgili birimlerince gerçekleştirilen her türlü etkinliğe katılmamak amacıyla rapor aldığı şüphesiyle hakkında araştırma, inceleme soruşturma açılanlara, söz konusu işlemler sonuçlanıncaya kadar ilgili döneme ait teşvik ikramiyesi ödenmez.", 4. maddesinde; "Sanatçı ve diğer personelin çalışma ortamları, prova ve temsillerde uyumu bozan hal ve davranışlarının olmaması ve kurumunca verilen görevleri yerine getirmesi gerekmektedir." kurallarına yer verilmiştir. Davaya konu Sanatkar Memur, Uygulatıcı Uzman Memur ve Uzman Memurların Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosunun 1. maddesinde; "Personelin yıl içerisinde görev aldığı her türlü çalışma, temsil ve provalara devamlılık durumu.", 2. maddesinde; "Personelin aldığı görevlerdeki başarı durumu (Görev aldığı etkinlik veya eserler açıklama kısmına mutlaka yazılacaktır.)", 3. maddesinde; "Sanatsal Faaliyetlerdeki disiplini ve çalışma uyumuna riayeti." yönlerinden değerlendirilme yapılması öngörülmüştür.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Devlet sanatçılarına ve sanatçılara, çalıştıkları günlerle orantılı olmak üzere, düzenli olarak ve herhangi bir ön şarta bağlı olmaksızın yılda dört defa bir aylık ücret tutarında ikramiye ödenmekte olduğu, olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı bulunanlara da teşvik ikramiyesi ödendiği anlaşılmaktadır. Ancak teşvik ikramiyesinin, her yıl düzenli olarak ve herhangi bir ön şarta bağlı olmaksızın ödenen ikramiyeden farklı olarak, sanata katkıda bulunan ve emsallerine göre üstün gayret gösteren, başarılı görev yapan personeli teşvik etmek amacıyla öngörülen ve verilmesi idarenin takdirine bırakılan bir ödeme niteliğinde bulunduğu açıktır. Teşvik ikramiyesinin, sözleşmeli görev yapan bütün personele verilmesi zorunlu bir maaş veya sözleşme ücreti gibi olağan ve mutlak bir ödeme veya sözleşme ücretinin bir unsuru olmaması, sadece hizmetin daha iyi yürütülmesini sağlamak amacıyla emsallerine göre daha başarılı olduğu tespit edilen personele yapılacak bir ödeme olması nedeniyle personelin verimliliğinin ölçülmesinde dikkate alınacak kriterler belirlenmesi ve performansın bu kriterlere göre değerlendirilmesi gerekmektedir. ... tarih ve ... sayılı Bakan onayının iptali istemi yönünden incelendiğinde; Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu Değerlendirilme Kriterleri ve Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosunun; olağanüstü gayret ve çalışmaları sonucunda emsallerine göre başarılı görev yapan personelin tespitinin Sanat Kurulları ve yetkili organlarınca nasıl yapılacağına ilişkin olduğu anlaşılmış olup; teşvik ikramiyesi ödeneceklerin onaylama yetkisi kendisine tanınmış olan Bakan tarafından, bu yetki dahilinde teşvik ikramiyesi verilecek kişilere uygulanacak kriterleri genel bir düzenleme yapılarak belirlemesinde hukuka aykırılık görülmemiştir. Davaya konu Değerlendirme Kriterlerinin 1., 2., 3. ve 4. maddeleri ile Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosunun iptali istemi yönünden incelendiğinde; Değerlendirme Kriterleri ile Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosunda yapılan düzenlemelerin incelenmesinden, sahne sanatlarının getirdiği özellikler ve zorunluluklar değerlendirilmek suretiyle teşvik dönemini kapsayan sürelerde personelin verimliliğinin, bir başka deyişle emsallerine göre daha başarılı olup olmadığının belirlenmesinde, teşvik dönemini kapsayan sürelerde fiilen görev yapma, sanatsal faaliyetlere katılım, çalışma süreleri, izin, raporlu olunan süreler, sanatsal faaliyetlerdeki disiplin ve çalışma uyumu ile birlikte hizmet sözleşmesindeki hükümlerin dikkate alındığı anlaşılmış olup; performans değerlendirilmesini sağlayan bu düzenlemelerin, teşvik ikramiyesinin amacına uygun olarak anılan mevzuat çerçevesinde ve takdir yetkisi dahilinde yapıldığı sonucuna ulaşıldığından, söz konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu durumda, davaya konu Değerlendirme Kriterleri ile Teşvik İkramiyesi Değerlendirme Tablosunda ve bu düzenlemelere ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bakan onayında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. DAVANIN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 11/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.