Danıştay 10. Daire 2021/1057 E. 2025/2923 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONUNCU DAİRE Esas No : 2021/1057 Karar No : 2025/2923

DAVACI : ... Birliği VEKİLİ : Av. ...

DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ... 2- ... Kurumu Başkanlığı / ... VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN_KONUSU : 01/03/2011 tarih ve 27861 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin, 15., 18., 22. maddelerinin, 30. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin, Tebliğin 38. maddesi ile yeniden düzenlenen Tebliğ eki EK/2-A'da yer alan UH-P kısaltmalı açıklamanın, "Makrolid ve Linkozamid Grubu Antibiyotikler" bölümünün (A) alt bölümünün 10. sırası ile "Kinolon Grubu Antibiyotikler"in 4, 11 ve 16. sırasında yapılan "K-AB (Pnömonide KY, diğer endikasyonlarında, siprofloksasin, ofloksasin ve cotrimoksazole dirençli olduğunu gösteren kültür sonucuna göre kullanılır)" şeklindeki açıklamanın, "13-Diğerleri" bölümünün 6. sırasında yer alan "Pantoprazol" için "20 mg. formlarının H. pylori endikasyonunda kullanılmaması ve diğer endikasyonlarında günde en fazla 2x1 dozda kullanılması" ibaresinin, aynı bölümünün 10. sırasında yer alan "Üre içeren preparatlar" için "Cilt hastalıkları uzmanı (Sadece ihtiyozis veya kseroderma endikasyonlarında ödenir)" ibaresinin, aynı bölümünün 17. sırasındaki ''Eritromisin + Isotretinoin / Eritromisin + Tretionin/Eritromisin +Benzoilperoksit (Topik formları dahil)/Klindamisin+Benzoilperoksit)''nin "Sadece Cilt Hastalıkları Uzman Hekimlerince" reçete edilebileceğine ilişkin ibaresinin, aynı bölümünün 23. sırasındaki "H. Pylori eradikasyon tedavi paketi" için "Yılda 14 günlük tedaviyi geçmeyecek şekilde iç hastalıkları ve genel cerrahi uzman hekimlerince reçetelenir." ibaresinin, 40. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile (EK-2/C)'ye 51. madde olarak eklenen ''Anjiotensin reseptör blokerleri (İrbesartan, Kandesartan, Losartan, Telmisartan,Valsartan, Rilmeniden, Moksonidin, Olmesartan, Eprosartan Mesilat, kombinasyonları dahil): uzman hekim raporuna dayanılarak tüm hekimlerce reçete edilebilir.” ibaresinin, 43. maddesinin (b) ve (c) bentleri olarak EK-5/A-1 listesinde "370.080" kodu ile yer alan 'Kan Şekeri Ölçüm Çubuğu'' isimli malzeme için 0,32-TL ve "370.081" kod numarası ile listeye eklenen "kan şekeri ölçüm cihazı" adlı malzeme için 20-TL ödeme yapılacağına ilişkin düzenlemelerin iptali istenilmiştir.

DAVACININ_İDDİALARI :Davacı tarafından, KOAH'ın aile hekimleri ve kurum hekimleri gibi 1.basamak sağlık hizmeti sunan pratisyen hekimler tarafından tanılanabilen, rapor düzenlenebilen ve tedavi edilebilen bir hastalık olduğu, bu yönden reçete yazma yetkisine kısıtlama getirilmesinin 1219 sayılı Kanun'a aykırı olduğu, hastaların sağlık hizmetine erişim hakkının sınırlandırıldığı ve düzenlemelerin bilimsel ve tıbbi dayanağının bulunmadığı, prim ödeyerek yasal yükümlülüğünü yerine getiren hak sahiplerinin ihtiyaç duydukları sağlık hizmetlerine erişebilmek için, ayrıca bir fark ücret ödemek zorunda bırakılmalarının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALILARIN_SAVUNMALARI : Davalı Sağlık Bakanlığı tarafından, dava konusu Sağlık Uygulama Tebliği hükümlerinin 5510 sayılı Kanun'un 63. maddesine uygun olarak düzenlendiği, davacı tarafın iddia ettiği gibi pratisyen hekimlerin tüm hastalıkları tedavi yetkisi kabul edilir ise bu kadar uzmanlık çalışmalarına ihtiyaç kalmayacağı, 5510 sayılı Kanun ile hedeflenen amaca ulaşılması ve sigortalıların güvence altına alınması ile sağlık hizmetlerinden verimli ve kaliteli şekilde faydalanmasının ise, Sosyal Güvenlik Kurumunun sigortalılarından sağladığı gelirlerin kaynak israfına yol açılmaksızın kullanılmasına bağlı olduğu, dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına ve hukuka uygun olduğu ve davanın reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ise, 1219 sayılı Kanun ile pratisyen tabipler için sadece genel tıp uygulamalarına müsaade edildiği ve Kanun'un 8. maddesinde uzman olarak meslek icrası için uzmanlık belgesi bulunması zorunluluğunun getirildiği, tıp biliminin hızlı gelişen dinamik bir bilim dalı olması nedeniyle uzmanlık dallarının hızla artış gösterdiği, tıp ve diş hekimliği uzmanlık dalları, bu dallarda uzman olabilmek için gerekli koşulları, tıp ve diş hekimliğinde uzmanlık eğitimi verecek kurum ve kuruluşların nitelikleri ile uzmanlık eğitiminin usul ve esaslarının 18/07/2009 tarihinde yürürlüğe giren Tıpta ve Diş Hekimliğinde Uzmanlık Yönetmeliği ile belirlendiği, anılan Yönetmelik ile yeni ana dal ve yan dalların belirlendiği, ilaçların reçetelenme koşullarının farklılaştırılması sürecinde, Sağlık Bakanlığı temsilcilerinin de bulunduğu komisyonlarda ve ilgili branş uzman hekimleri ve akademisyenlerin de görüşleri ile kararların alındığı, bu uygulamalarda da kamu yararının öncelikli olarak gözetildiği, anılan gerekçelerle dava konusu düzenlemede hukuka aykırı bir yön bulunmadığı ve davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : 01/03/2011 tarihli, 27861 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin, 15., 18., 22. maddelerinin, 30. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin, Tebliğin 38. maddesi ile yeniden düzenlenen Tebliğ eki EK/2-A'da yer alan UH-P kısaltmalı açıklamanın, "Makrolid ve Linkozamid Grubu Antibiyotikler" bölümünün (A) alt bölümünün 10. sırası ile "Kinolon Grubu Antibiyotikler"in 4, 11 ve 16. sırasında yapılan "K-AB (Pnömonide KY, diğer endikasyonlarında, siprofloksasin, ofloksasin ve cotrimoksazole dirençli olduğunu gösteren kültür sonucuna göre kullanılır)" şeklindeki açıklamanın, "13-Diğerleri" bölümünün 6. sırasında yer alan "Pantoprazol" için "20 mg. formlarının H. pylori endikasyonunda kullanılmaması ve diğer endikasyonlarında günde en fazla 2x1 dozda kullanılması" ibaresinin, aynı bölümünün 10. sırasında yer alan "Üre içeren preparatlar" için "Cilt hastalıkları uzmanı (Sadece ihtiyozis veya kseroderma endikasyonlarında ödenir)" ibaresinin, aynı bölümünün 17. sırasındaki ''Eritromisin+Isotretinoin/Eritromisin+ Tretionin/Eritromisin+Benzoilperoksit (Topik formları dahil/Klindamisin+Benzoilperoksit)''nin "Sadece Cilt Hastalıkları Uzman Hekimlerince" reçete edilebileceğine ilişkin ibaresinin, aynı bölümünün 23. sırasındaki "H. Pylori eradikasyon tedavi paketi" için "Yılda 14 günlük tedaviyi geçmeyecek şekilde iç hastalıkları ve genel cerrahi uzman hekimlerince reçetelenir." ibaresinin, 40. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile (EK-2/C)'ye 51. madde olarak eklenen ''Anjiotensin reseptör blokerleri (İrbesartan, Kandesartan, Losartan, Telmisartan,Valsartan, Rilmeniden, Moksonidin, Olmesartan, Eprosartan Mesilat, kombinasyonları dahil): uzman hekim raporuna dayanılarak tüm hekimlerce reçete edilebilir.” ibaresinin, 43. maddesinin (b) ve (c) bentleri olarak EK-5/A-1 listesinde "370.080" kodu ile yer alan 'Kan Şekeri Ölçüm Çubuğu'' isimli malzeme için 0,32 TL ve "370.081" kod numarası ile listeye eklenen "kan şekeri ölçüm cihazı" adlı malzeme için 20 TL ödeme yapılacağına ilişkin sınırlamanın iptali istenilmektedir. Dava konusu Tebliğin "6.2.24.B- Kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tedavisinde" başlıklı 15. maddesinin iptali istenen 1. fıkrasında, KOAH tanısı konulabilmesi için; S FT (Solunum Fonksiyon Testi) sonucuna göre FEV1 değeri %80 ve altında olması durumu aranır. Bu değer, hasta adına düzenlenmiş raporda ve her rapor yenilenmesinde güncel olarak belirtilir." kuralı yer almıştır. Tebliğin iptali istenen "Stinler ve statin dışındaki lipit düşürücü ilaçlar" başlıklı 18/a maddesinde, Bu grup ilaçlar, 1x1 dozda reçete edilebilir. Gemfibrozil ile tedavide (trigliserid >1000 mg/dl ise) 2x1 dozda endokrinoloji uzman hekimi raporu ile yine bu uzman hekimlerce reçete edilebilir.” kuralına yer verilmiştir. 1219 sayılı Kanun ve Tıbbi Deontoloji Tüzüğü uyarınca hastanın muayenesini ve tetkiklerini yapmak suretiyle hastalığı teşhis ve tedavi eden hekimin, hastalığın teşhisince kullanılacak yöntem ve tedavisinde kullanılacak ilaç miktarını belirleme yetkisi de bulunduğundan, Dava konusu Tebliğin 15. maddesinin 1. fıkrası ile 18/a maddesiyle getirilen sınırlama, hekim yetkisine müdahale niteliğinde olması ve ayrıca hastanın sağlık hizmetine erişim hakkını engellemesi yönünden hukuka aykırıdır. Diğer taraftan iptali istenen diğer madde kısım ve ibarelere ilişkin düzenlemenin 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 63.maddesiyle kurumun finansmanını sağladığı sağlık hizmetlerinin türlerini, miktarlarını ve kullanım sürelerini, ödeme usul ve esaslarını belirleme yetkisi çerçevesinde yapıldığı görülmektedir. Açıklanan nedenlerle dava konusu Tebliğin 15/1.maddesinin ve 18/a maddesindeki "1x1 dozda" ve (trigliserid>1000 mg/dl ise) 2x1 dozda" ibarelerinin iptali, diğer madde, kısım ve ibareler yönünden davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 24/02/2016 tarih ve E:2014/424, K:2016/1149 sayılı kısmen iptal kısmen ret kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/02/2019 tarih ve E:2016/4973, K:2019/683 sayılı kararı ile kısmen onanması, kısmen bozulması üzerine, bozulan kısım hakkında işin gereği yeniden gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Dava, 01/03/2011 tarih ve 27861 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin, 15., 18., 22. maddelerinin, 30. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin, Tebliğin 38. maddesi ile yeniden düzenlenen Tebliğ eki EK/2-A'da yer alan UH-P kısaltmalı açıklamanın, "Makrolid ve Linkozamid Grubu Antibiyotikler" bölümünün (A) alt bölümünün 10. sırası ile "Kinolon Grubu Antibiyotikler"in 4, 11 ve 16. sırasında yapılan "K-AB (Pnömonide KY, diğer endikasyonlarında, siprofloksasin, ofloksasin ve cotrimoksazole dirençli olduğunu gösteren kültür sonucuna göre kullanılır)" şeklindeki açıklamanın, "13-Diğerleri" bölümünün 6. sırasında yer alan "Pantoprazol" için "20 mg. formlarının H. pylori endikasyonunda kullanılmaması ve diğer endikasyonlarında günde en fazla 2x1 dozda kullanılması" ibaresinin, aynı bölümünün 10. sırasında yer alan "Üre içeren preparatlar" için "Cilt hastalıkları uzmanı (Sadece ihtiyozis veya kseroderma endikasyonlarında ödenir)" ibaresinin, aynı bölümünün 17. sırasındaki ''Eritromisin + Isotretinoin / Eritromisin + Tretionin/Eritromisin +Benzoilperoksit (Topik formları dahil)/Klindamisin+Benzoilperoksit)''nin "Sadece Cilt Hastalıkları Uzman Hekimlerince" reçete edilebileceğine ilişkin ibaresinin, aynı bölümünün 23. sırasındaki "H. Pylori eradikasyon tedavi paketi" için "Yılda 14 günlük tedaviyi geçmeyecek şekilde iç hastalıkları ve genel cerrahi uzman hekimlerince reçetelenir." ibaresinin, 40. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile (EK-2/C)'ye 51. madde olarak eklenen ''Anjiotensin reseptör blokerleri (İrbesartan, Kandesartan, Losartan, Telmisartan,Valsartan, Rilmeniden, Moksonidin, Olmesartan, Eprosartan Mesilat, kombinasyonları dahil): uzman hekim raporuna dayanılarak tüm hekimlerce reçete edilebilir.” ibaresinin, 43. maddesinin (b) ve (c) bentleri olarak EK-5/A-1 listesinde "370.080" kodu ile yer alan 'Kan Şekeri Ölçüm Çubuğu'' isimli malzeme için 0,32-TL ve "370.081" kod numarası ile listeye eklenen "kan şekeri ölçüm cihazı" adlı malzeme için 20-TL ödeme yapılacağına ilişkin düzenlemelerin iptali istemiyle açılmıştır. Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 24/02/2016 tarih ve E:2014/424, K:2016/1149 sayılı kararı ile; dava konusu Tebliğin 15. maddesinin 1. fıkrası, 18/a maddesinin ve 30. maddesinin (d) bendinin ikinci cümlesinde yer alan "...ancak kan şekeri ölçüm çubukları için fark alamaz." ibaresinin iptaline, kalan kısımlar yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir. Daire Kararının, davacı ve davalı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından aleyhlerine olan kısımlarının temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/02/2019 tarih ve E:2016/4973, K:2019/683 sayılı kararıyla, Daire kararının dava konusu Tebliğin 15. maddesinin 1. fıkrası ile 18/a maddesinin iptali ile 15. maddesinin 2. ve 3. fıkraları, 18/b maddesi ile 43/b maddesine yönelik davanın reddine ilişkin kısımlarının onanmasına; dava konusu Tebliğin, 22. maddesinin, Tebliğin 38. maddesi ile yeniden düzenlenen Tebliğ eki EK/2-A'da yer alan ve istem özetinde belirtilen bir kısım açıklamalar ile 43. maddesinin (c) bendi olarak EK-5/A-1 listesinde "370.081" kod numarası ile listeye eklenen "kan şekeri ölçüm cihazı" adlı malzeme için 20-TL ödeme yapılacağına ilişkin düzenlemelere ilişkin davanın reddine ilişkin kısmın Tebliğ maddelerine ve madde içeriklerine yönelik herhangi bir hukuki değerlendirme yapılmadığı, gerekçeye yer verilmediği, bu durumun da, kararların gerekçeli olması gerektiğine ilişkin kurallara aykırı olduğu gerekçesiyle bozulmasına; Tebliğ'in 30. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin ikinci cümlesinde yer alan "...ancak kan şekeri ölçüm çubukları için fark alamaz." ibaresinin iptaline ilişkin kısmının ise davacının talebini aşan ve aleyhine bir durum yaratacak şekilde hüküm kurulduğu gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir. Anılan karara karşı davalı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan karar düzeltme isteminin de Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24/12/2020 tarih ve E:2019/3292, K:2020/3477 sayılı kararıyla reddine karar verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında; Danıştay dava daireleri kararlarına karşı Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği, 2575 sayılı Kanun'un 38. maddesinde İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin 4. fıkrasında ise; idare mahkemelerinin bozmaya uymayarak eski kararında ısrar edebileceği öngörülürken, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu belirtilmiş, Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ise ısrar olanağı tanınmamıştır. Bu nedenle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararı üzerine yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

İNCELEME VE GEREKÇE: Dava konusu düzenlemelerin de yer aldığı 25/03/2010 tarih ve 27532 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği, 24/03/2013 tarih ve 28597 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu durumda; dava konusu düzenlemelerin yürürlükten kaldırılmış olması karşısında, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 01/03/2011 tarih ve 27861 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin, 22. maddesi, 30. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin, Tebliğin 38. maddesi ile yeniden düzenlenen Tebliğ eki EK/2-A'da yer alan ve istem özetinde belirtilen bir kısım açıklamaların, 40. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 43. maddesinin (c) bendi ile "370.081" kod numarası ile listeye eklenen "kan şekeri ölçüm cihazı" adlı malzeme için 20-TL ödeme yapılacağına ilişkin düzenlemeler yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, 2. Dava netice olarak kısmen iptal, kısmen ret, kısmen karar verilmesine yer olmadığı ile sonuçlandığından; davacı tarafından yapılan ve ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin tarafların haklılık durumlarına göre belirlenen 1/2'si olan ... TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, 1/2'si olan ... TL'nin ise -tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla- davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, davalı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan ve ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin tarafların haklılık durumlarına göre belirlenen 1/2'si olan ... TL'nin davalı Sosyal Güvenlik Kurumu üzerinde bırakılmasına, 1/2'si olan .. TL'nin ise davacıdan alınarak davalı Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesine, 3. Davacı lehine ilk kararda hükmedilen vekâlet ücretinin kaldırılmasına, işbu kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekalet ücretinin -tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla- davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, davanın retle sonuçlanan ve onanarak kesinleşen kısmı için ilk kararda davalı idareler lehine vekalet ücreti takdir edildiğinden bu kısım hakkında yeniden vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, 4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra ilgisine göre davacıya ve davalıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 12/06/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.