Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1107 E. 2024/966 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2023/ KARAR NO : 2024/ HAKİM : ... ... KATİP : ... ... DAVACI : .... VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLLERİ : Av. Av. DAVA : Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 17/11/2023 KARAR TARİHİ : 03/10/2024 Mahkememizde açılan davanın açık muhakemesi sonunda ; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı müvekkil şirkete ait işyerinde Ar-Ge sorumlusu olarak çalışmakta iken 17.06.2022 tarihinde müvekkil şirketle aynı iş kolunda faaliyet gösteren, benzer ürünleri üreten ... Otomotiv Sanayi A.Ş.'nde çalışmak amacı ile istifa etmiş olduğunu ve akabinde bu şirkette çalışmaya başladığını, müvekkili şirketle davalı arasında akdedilmiş olan iş sözleşmesinin "Haksız Rekabet" başlıklı 17. Maddesi düzenlemesine göre; "İşçi iş akdi süresince ve akdin sonlanmasına müteakiben 2 sene içinde, ..., il sınırları içerisinde işverenin üretmekte olduğu ürünlerden biri veya bir kısmı ile benzer ürünler üretmek vasıtası ile faaliyet gösterilen sektörde ticari rakip konumunda olan herhangi bir başka firmada direkt veya en-direkt kendi veya başkası hesabına sigortalı ya da sigortasız çalışmamayı, keza kendi ismine ya da başka isme bu alanda herhangi bir firma kurmamayı veya ortak ya da aracı olmamayı, ya da bu nevi bir firma ile çalışmak suretiyle iş veren ile rekabet yapmamayı kabul ve taahhüt eder. Tarafların bu rekabet yasağını ihlal etmesi durumunda çalışan, işverenin iş kaybı vs. kaynaklı tüm zararını ayrıca karşılamak durumundadır. Bu bedel bir kere ödendikten sonra dahi anılan süre boyunca rekabet yasağı yine devam edecektir.” hükmünün bulunduğunu, davalı, çalışmasını istifa ile sonlandırdıktan hemen sonra müvekkil şirketle aynı sektörde, aynı alanlarda faaliyet gösteren ... Otomativ Sanayi A.Ş.'inde çalışmaya başlamış olduğunu ve böylelikte rekabet yasağını ihlal ettiğini, davalı belirtilen hususlara aykırı davranması halinde taahhi gereği olarak yükümlülüğe uymaması nedeniyle sözleşme gereğince, Türk Borçlar Kanunu 446. maddesi uyarınca düzenlenmiş olan cezai şart olan 112.915,44 TL'yi ödemeyi kabul ve taahhüt etmiş olduğunu, Türk Borçlar Kanunu 444. ve devamı maddelerine göre yapılan rekabet yasağı sözleşmesine rağmen davalı işçi iş sözleşmesinin sona ermesinden bir gün sonra aynı il sınırlarında aynı alanda iştigal eden rakip işyerinde işe başlayarak, rekabet yasağına aykırı davrandığını, iş akdinin devamı süresince işçinin işverenle rekabet etmemesinin sadakat borcu içinde yer alan bir yükümlülük olduğunu, buna karşılık, taraflar iş ilişkisi devam ederken sözleşmenin bitiminden sonra işçinin rekabet etmeyeceğine ilişkin bir hükmün iş akdine konulmasını veya bu konuda ayrı bir sözleşme (Rekabet yasağı sözleşmesi) yapılmasını kararlaştırabildiklerini, Borçlar Kanunu'nun 180. maddesinin 1. Fıkrasında “Alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile, kararlaştırılan cezanın ifası gerekir.” hükmü yer aldığından, işverenin herhangi bir zararı ispatlamak zorunda bulunmaksızın sözleşmede kararlaştırılan cezai şartı isteyebilmesi olanağı bulunduğunu, bu durumda işverenin cezai şartı talep edebilmesi için rekabet yasağının ihlal edildiğini ispatlamasının yeterli olduğunu, bu nedenlerle, taraflar arasında imzalanan sözleşme hükmüne göre rekabet yasağının ihlalinden doğan cezai şart alacaklarının tahsiline karar verilmesini, taraflar arasında karşılıklı olarak imza altına alınan iş sözleşmesi rekabet yasağının ihlalinden doğan cezai şart alacağı olan 112.915,44 TL davalıdan fesih tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsil edilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Müvekkili ...'un, ... Sanayi A.Ş.'de 07.04.2021 tarihinde çahsmaya başladığını, fakat iş sözleşmesi, 7 (yedi) ay sonra 03.01.2022 tarihinde esaslı değişiklik sayılacak rekabet yasağı maddesi de eklenerek ve iş ilişkisinin devamı için imzalamak zorunda olduğu ileri sürülerek kendisine baskı altında imzalatılmış olduğunu, buradaki amacın, TBK md.444 düzenleniş amacı olan işverenin üretim sırrı, müşteri çevresi vb. menfaatlerini korumaktan ziyade, tamamen geçmiş bilgi ve tecrübeleri ile bir ürün ortaya koyma yetkinliğine sahip müvekkilinin ile rekabet yasağı kayıtlarının geçerlilik şartı olan "Yazılılık şartını sağlamak" için cezai şart kaydı bulunan bir anlaşma imzalayarak müvekkilinin mevcut bilgi ve birikimlerinden faydalanıp müvekkilinin geçmiş iş tecrübelerinden edindiği bilgi ve tecrübeleri sayesinde tek başına görev aldığı tasarım işlerindeki ekonomik hareket alanını kısıtlamak olduğunu, TBK md.444' de yer alan kanun hükmünün amacının, işçinin mevcut veya geçmişten gelen bilgi ve tecrübelerini kısıtlamak değil, şirket tarafından işçiye sağlanan üretim sırları sayesinde rakip şirketlere geçerek rekabet etmesini engellemek olduğunu, Ayrıca müvekkilin iş sözleşmesini, istifa dilekçesinde de açık bir şekilde belirttiği üzere tüm çabalanna rağmen kendisine uygun bir servis güzergahı sağlanmaması üzerine haklı nedenle sona erdirmis olduğunu, sözleşmeye eklenen rekabet yasağı kaydının, iş sözleşmesinde bu şekilde düzenlenmesi ve davacının dava dilekcesinde yer alan iddiaları doğrultusunda geniş şekilde yorumlanmasının, Anayasa'nın 48. maddesinde düzenlenen çahsma özgürlüğünün açık bir ihlali niteliği taşıyacağını, işçinin ekonomik özgürlüğünün tehlikeye sokulması sebebiyle, rekabet yasağının bu nedenle geçersiz kabul edilmesi gerektiğini, işçi ile iş-veren arasmda yapılan rekabet yasağı sözleşmesinin geçerli olabilmesi için işverene ait işletmedeki tüm faaliyet alanlarını kapsayacak şekilde değil işçinin somut olarak yapmakta olduğu işle ilgili ve sınırlı olarak yapılması gerektiğini, Müvekkilinin işe alındığı sırada davacı eski işvereninden önce çalıştığı işyerinde elde ettiği bilgi ve birikimleri ile uzman statüsünde olduğunu, davacı eski işveren bünyesinde çalıştığı dönemde kendisine bilgi ve birikimlerini aktarabilecek yetkinlikte başka birisininin işyerinde bulunmadığını, bu açıklamalar doğrultusunda, işverenin korunmaya değer bir menfaatinin bulunmaması sebebiyle TBK md.441/1 uyarınca rekabet yasağı kaydının sona ermiş kabul edilmesi gerektiğini, bu nedenle davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir. DAVANIN KRONOLOJİK SEYRİ: Dava ilk olarak mahkememizde açılmış ve mahkememizin 2022/ Esas ve 2022/ Karar sayılı kararı ile İş Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. Kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi üzerine dosya ... 4. İş Mahkemesi'ne tevzi edilerek esas numarası almıştır. ... 4. İş Mahkemesi'nin de karşı görevsizlik verilmesi üzerine dosya ... Bam 4. Hukuk Dairesi'nin 2023/ Karar sayılı kararı ile mahkememiz yargı yeri olarak belirlenmiş ve dosya yeniden mahkememizde esas numarası almıştır. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava, davacının işçisi olan davalının iş akdinin sona ermesinden sonra taraflar arasındaki rekabet yasağına ilişkin taahhüde aykırı davrandığı iddiası ile haksız rekabet kaynaklı öngörülen cezai şartın 112.915,44-TL olarak davalıdan tahsiline ilişkindir. Mahkememizce dosya bir adet nitelikli hesaplamalar ve bir adet makine mühendisi bilirkişisine tevdi edilerek rapor düzenletilmiştir. Bilirkişi heyetinin 25/07/2024 tarihli raporunda özetle;"a) Davalı ... San. Tic. A.Ş.'nin davalı ...'dan kaynaklanan “Rekabet Yasağı” kapsamında herhangi bir iş kaybı veya cezai şart zararına uğramamış olduğuna,b) Davada söz konusu edilen makine üretim ve satışına ait fatura tarihinin 29/12/2021 tarihli olması ile dosyaya ibraz olunan ... evraklarında 3. Sıra No ile Patent Numarası: .../Referans ... .../ Patent Başvuru Tarihi: 27/12/2021 tarihi olduğu ve Patent Konusu Buluş Başlığı: “Kesme ve Alın Taşlama İşlemlerinin aynı Anda Yapılmasına Olanak Veren Kesme Sistemi” olduğu ve Buluş Sahipleri: ..., ... ve ... isimlerinin yer aldığı Patent Kurumu Tahakkuk No: ... / Evrak Numarası 2021-... kaydının bulunduğu evrakın dosyaya ibraz edildiği ve bu patent başvurusunun, davalı ...'un davacı şirketten ayrılıp yeni şirkette işe başlama tarihi olan 21/06/2022 tarihinden önce olduğuna, c)Taraflar arasındaki “Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi” BK md.447/son hükmü doğrultusunda “Sözleşme, haklı bir sebep olmaksızın işveren tarafından veya işverene yüklenebilen bir nedenle işçi tarafından feshedilirse, rekabet yasağı sona erer.” hususunun takdir ve değerlendirilmesinin mahkemenin görev ve yetkisinde olduğuna, d) Taraflar arasında 03/01/2022 tarihli “Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi”nin 17.md'si belirlenen “Rekabet Yasağı” maddesi düzenlemesinin, TBK.md.420/1 e göre “sadece işçi aleyhine konulan ceza koşulu geçersizdir.” kısmının hükümsüz sayılması gerektiğine,e) ... San. Tic. A.Ş. ile ... Otomotiv Sanayi A.Ş fiiliyatda benzer ürünler ürettikleri gibi konu makinadaki otomasyon değişikliğinin bilgi birikimi (know how) içeren gizli bir iş olmadığı, başka ülke ve firmalarında yaptığı, youtube de videolarının olduğu ilk önce ... Otomotiv Sanayi A.Ş'nin yapmış olduğunun anlaşıldığına, f) 03/01/2022 tarihinde “Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi” md.17'ye göre davalı ...'un 112.915,44 TL Rekabet Yasağı ve/veya Cezai Şart Tazminatı ödemek zorunda olmadığına," bildirmiştir.Bilirkişi tarafından davaya konu rekabet yasağının yalnızca işçi aleyhine düzenlenmiş olması sebebiyle geçersiz olduğu kanaati bildirilmiş ise de; 6098 sayılı Kanun'un 444 üncü ve devamı maddelerinde koşulları, sınırları, sonuçları ve nasıl sona ereceği özel olarak düzenlenen rekabet yasağı sözleşmesi, karşı edim içermediği sürece yalnızca tek tarafa borç yükleyen sözleşme niteliğindedir. Rekabet yasağının ihlaline bağlı cezai şartın geçerliliği için sözleşmede veya rekabet yasağı kaydında işveren aleyhine bir düzenlemeye yer verilmesi gerekmediği gibi rekabet yasağının niteliği gereği karşılıklılık koşulu aranmaz. Taraflar arasındaki 03.01.2022 tarihli iş sözleşmesinin 17. Maddesinde yer alan rekabet yasağının TBK'da öngörülen sınırlamalara uygun olarak düzenlendiği, yer, süre ve konu sınırlamalarının kanuna uygun olduğu görülmektedir. Dolayısıyla rekabet sözleşmesi geçerlidir. Bilirkişinin bunun aksi yönündeki görüşlerine katılmak bu gerekçeyle mümkün olmamış ve rapora bu yönüyle itibar edilmemiştir.Davalının rekabet sözleşmesine aykırı olarak davacı şirketle aynı alanda faaliyet gösteren dava dışı ... Otomotiv şirketinde çalışmaya başladığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla öngörülen sürede, yerde ve aynı iş kolunda çalışan bir şirkette aynı alanda iş yapıyor olması sebebiyle davalının rekabet sözleşmesine aykırı davrandığının kabulü gerekmiştir.Davalının haklı nedenle iş sözleşmesini feshettiğine dair savunması mevcut ise de; davalıya servis sağlanmadığına dair dosyaya yansıyan bir bilgi, belge bulunmadığından ve davalının bu yönde bir delil sunmadığı anlaşıldığından bu husus ispatlanamamış kabul edilmiş ve haklı nedenle fesih hususunun tartışıldığı ayrı bir dava da açılmadığı gözetildiğinden mahkememizce bu yönde resen araştırma yapılamayacağı kabulü ile ayrıca bir araştırma yapılmamıştır.Türk Borçlar Kanunu 182. Maddesinin 3. Fıkrası "Hâkim, aşırı gördüğü ceza koşulunu kendiliğinden indirir" şeklinde olup, cezai şartın indirilmesi konusunda hakime takdir yetkisi tanımaktadır.Somut olayda davalının kazancı da dikatte alındığında öngörülen cezai şartın fahiş olduğu, mahkememizce cezai şartın 4 aylık maaş tutarına indirilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı gözetilerek davanın 37.638,48 TL yönünden kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir. Yapılan indirim hakkaniyet indirimi niteliğinde olduğundan davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmemiştir.Açıklanan nedenlerle davanın kısmen kabulü ile, 37.638,48-TL cezai şart alacağının 21/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere ; 1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, 37.638,48-TL cezai şart alacağının 21/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, 2-Harçlar yasası gereği alınması gereken 2.571,08-TL harçtan peşin alınan 1.928,32-TL'nin mahsubu ile bakiye 642,76-TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, bu hususta harç tahsil tezkeresi düzenlenmesine, 3-7155 Sayılı Kanunun 23.maddesi ile 6155 Sayılı Kanun 18/A-12-13 maddeleri uyarınca 3.120,00-TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, bu hususta harç tahsil tezkeresi düzenlenmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 5.570,00-TL yargılama gideri ile 1.928,32-TL peşin harç, 80,70-TL başvurma harcı toplamı olan 7.579.02-TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, 5-Davacı vekili lehine takdir edilen karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T hükümleri uyarınca hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Karar kesinleştiğinde taraflarca yatırılan avansın kullanılmayan kısmının HMK 333.md.uyarınca yatıranlarına iadesine, Dair gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzlerine karşı açıkça okundu usulen anlatıldı. 03/10/2024 Katip ... ✍e-imzalı Hakim ... ✍e-imzalı