Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/960 E. 2025/1251 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/ KARAR NO : 2025/

HAKİM : KATİP :

DAVACI : VEKİLİ : Av. DAVALI : VEKİLLERİ : Av. Av. VEKİLİ : Av.

DAVA : İstirdat DAVA TARİHİ : 31/03/2023 KARAR TARİHİ : 11/11/2025 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 18/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket tarafından müvekkilinin, davalının batıl ve tek taraflı olarak iş sözleşmesine eklediği rekabet yasağı hükmünü ihlal ettiği iddiasıyla müvekkili aleyhine 22.12.2022 tarihinde ... 15. İcra Müdürlüğünün 2022/... sayılı icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin, tebligatın kendisine ulaşmaması nedeniyle icra takip dosyasına itiraz süresini kaçırmış, bunun sonucunda hakkındaki ödeme emri kesinleşmiş ve davalının müvekkilinin banka hesaplarını bloke etmiş, 16.649,24 TL icra tehdidi altında tahsil edilmiş, ... plaka sayılı aracına haciz koymuş ve satışını talep etmiş ayrıca maaşına haciz koyduğunu, bu nedenle mağdur olan müvekkilinin bakiye 45.311,99 TL'yi de 31.03.2023 tarihinde ödeyerek, toplam 61.961,23 TL olan takip borcunu ödemek zorunda kaldığını, fakat müvekkilinin şirkete böyle bir borcunun bulunmadığını, davalı işveren tarafından kötüniyetli olarak müvekkilinin aleyhine iş sözleşmesine rekabet yasağına ilişkin batıl hükümler konulduğunu, müvekkilinin bu hükümlerden bilgisi olmadığını, müvekkilinin davalı şirketten ayrılmak zorunda kaldıktan sonra, 15.09.2022-14.03.2023 tarihleri arasında ... Dış Ticaret Ltd. Şti'nde 3331.03 meslek kodu ile çekici ve dorselerin yedek parça satışını yaptığını, bu çalışması ile de davalının iş sözleşmesine koyduğu rekabet yasağı hükmünü kabul etmemekle beraber rekabet yasağına aykırı her hangi bir iş pozisyonunun da bulunmadığını beyanla, müvekkilinin borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı ( ... 15. İcra Müdürlüğünün 2022/... E. esas numaralı dosyası ile icra tehdidi altında) 61.961,23 TL'nin davalıdan istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın görevli mahkeme huzurunda açılmamış olması sebebiyle, görevsizlik kararı verilmesi gerekmekte olduğunu, dava açarken dava şartı olan zorunlu arabuluculuğa başvurma şartının davacı tarafından yerine getirilmemiş olması sebebiyle, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, iş ilişkisini sona erdiren ve hemen sonrasında rekabet teşkil edecek şekilde rakip firma bünyesinde çalışmaya başlayan davacının taraflar arasındaki sözleşme kapsamında düzenleme alanı bulan rekabet yasağına aykırı davrandığını, görevi ve pozisyonu sebebiyle müvekkili şirketin her türlü ticari sır ve politikasına vakıf olan davacının rekabet yasağı hükmünü ihlal etmesi sebebiyle, sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın davacıdan tahsili için davacı aleyhine takip başlatıldığını, ihtirazi kayıt ileri sürmeden icra takibine konu tutarı ödeyen davacının işbu istirdat davasını açmasının mümkün olmadığını beyanla, davanın reddini savunmuştur. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememizde açılan işbu dava İşveren tarafından rekabet yasağı sözleşmesinde kararlaştırılan cezai şartın tahsili amacıyla başlatılan ... 15. İcra Dairesinin 2022/... esas sayılı dosyasına yapılan ödemenin istirdadı talebine ilişkindir. ... 11. İş Mahkemesinin 10/07/2023 tarih 2023/ esas 2023/ sayılı görevsizlik kararı mahkememize tevzi edilen dosyada yapılan yargılama sonunda; Alınan 01/04/2024 tarihli raporda "Davacı ...’ın davalı ... Otomotiv Müh. İth. İhr. ve Tic. A.Ş. unvanlı işyerinde “Lojistik Operasyon Sorumlusu” olarak 02.09.2021 ile 02.09.2022 tarihleri arasında çalışmış olduğu döneme ait; 1.1. Görev, yetki ve sorumluluklarını belirten Görev Tanımı Belgesi, 1.2. Davacının yer aldığı projelerdeki görev, yetki ve sorumlulukları, yapılan işteki teknik bilgi, üretim teknolojisi, tasarım, montaj, projeye özgü yazılım ve üretim süreci, müşteri çevresi, mali süreç vb. konularda üretim sırları ve işverenin işine ilişkin bilgilere erişmede yetkisine i l işkin belge ve bilgiler, Davacı ...’ın dava dışı ... Dış Tic.Ltd.Şti. unvanlı işyerinde “İthalat İhracat Sorumlusu” olarak 15.09.2022 ile 14.03.2023 tarihleri arasında çalışmış olduğu döneme ait; Görev, yetki ve sorumluluklarını belirten Görev Tanımı Belgesi, Davacının yer aldığı projelerdeki görev, yetki ve sorumlulukları, yapılan işteki teknik bilgi, üretim teknolojisi, tasarım, montaj, projeye özgü yazılım ve üretim süreci, müşteri çevresi, mali süreç vb. konularda üretim sırları ve işverenin işine ilişkin bilgilere erişmede yetkisine i l işkin belge ve bilgiler, Dava dışı ... Dış Tic.Ltd.Şti.’ye ait Ticaret Sicil Gazetesi, (Faaliyet alanı ve adresinin tespiti bakımından) belgelerine ihtiyaç duyulduğu" tespit edilmiştir.Eksiklikler giderilerek alınan 02.10.2024 tarihli ek raporda "Yapılan inceleme değerlendirmede, dosyada mevcut ... kayıtlarına göre davalının davacı işyerinden ayrıldıktan on üç gün sonra dava dışı başka bir şirkette çalışmaya başlaması, davacı ve davalının işe başladığı dava dışı şirketin benzer faaliyet alanında çalışması, yine davalı ve davacı şirketlerin sözleşmede belirtilen ... Bölgesi’nde faaliyet göstermesi gibi koşullar gözünde bulundurulduğunda davacı şirket ile davalı arasında imzalanmış 02.09.2021 düzenleme tarihli “İş Sözleşmesi”nin 5.2 maddesinde düzenlenen rekabet yasağının ihlal edilmiş olabileceği kanaatine varıldığı, Bahse konu iş sözleşmesinde düzenlenen cezai şart tutarı olan 6 aylık brüt maaş karşılığının 4.505,35 x 6 = 27.032,10.-TL. olduğu, Bu tutara ilişkin hakkaniyet indirimi ve uyarlama konusunun, ayrıca taraflar arasındaki sözleşmenin hukuken geçerli olup olmadığı hususlarının takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu" tespit edilmiştir. Somut durumdaki uyuşmazlığın tespiti amacıyla alınan 20/08/2025 tarihli raporda "Davalı Şirket ile Dava dışı Şirket’in faaliyet gösterdiği alanlar içerisinde ortak faaliyet alanlarının bulunduğu ve benzer işleri yaptığı, Davacı tarafın çalıştığı pozpsyonu gereğp ... ve üretpm sırrı ... mahrem ... ulaşma vasfı olduğu kanaatpne ulaşıldığı, Dava konusu uyuşmazlıktaki rekabet yasağı sözleşmesinde iki yıllık sınır öngörülmesi nedeniyle süre bakımından hukuka aykırı bir düzenleme olmadığı, ... Bölgesi sınırları içinde şeklinde öngörülen sınırın işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer bakımından uygun olmayan sınırlama olduğu, rekabet yasağı sözleşmesinde her ne sıfatla olursa olsun işveren ile doğrudan ya da dolaylı olarak rekabet etmekte olan rakip bir firmada, tedarikçi ya da müşterisi olan firmada çalışmayacağını, herhangi bir hizmet akdi bulunmaksızın bu tür firmalarla fikri, mali, ticari, teknik vb. hususlarda doğrudan ya da dolaylı rekabet ortamı yaratacak şahsi veya örgütlü çalışmalarda bulunmayacağını şeklindeki sınırlamanın konu bakımından oldukça geniş bir şekilde düzenlendiği ve bu yönüyle geçersiz olduğu kanaatine ulaşıldığı, TBK 445/2’de, “hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir” hükmünün somut olaydaki gibi hakkaniyete aykırı kapsam aşımlarında hakimlere takdir yetkisi verilmesi amacıyla düzenlendiği, bu bakımdan takdir yetkisinin Sayın Mahkeme’ye ait olduğu, Somut uyuşmazlık bakımından sözleşmede öngörülen en son aldığı aylık brüt ücretin 6 katı tutarında nakdi cezai şartınn işçinin ekonomik özgürlüğünü aşırı şekilde sınırlandırabilecek nitelikte olmadığı ve fahiş olmadığı kanaatinde olmakla birlikte takdir yetkisinin Sayın Mahkeme’de olduğu" tespit edilmiştir. ... 15.İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, alacaklı ... Otomotiv Mühendislik İthalat İhracat Ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından borçlu ... aleyhine 47.969,28-TL alacağın tahsili amacıyla takip başlatıldığı, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği, borçlunun borca ve ferilerine itiraz ettiği, işbu davanın süresinde açıldığı anlaşılmıştır.Dava, taraflar arasında imzalanan haksız rekabet sözleşmesinden kaynaklı olarak, davacı tarafça haksız bir şekilde ödendiği iddia edilen cezai şart bedelinin istirdatına yönelik olduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafça sunulan cevap dilekçesinde ise davacı tarafça rekabet yasağına aykırı şekilde davranıldığı ve bu sebeple ödenen cezai şartın hukuka uygun olduğu gerekçesi ile davanın reddi savunulmuştur.Bu durumda taraflar arasında imzalanan sözleşmenin kapsamını, tarafların hak ve yükümlülüklerini, hangi tarafın hangi edimini yahut yükümlülüğünü yerine getirmediği, sözleşmenini hangi tarafın kusurlu hareketi ile sona erdiğini ve rekabet yasağına aykırılık olup olmadığını irdelemek gerekmiştir. Bu bağlamda mahkememizce dosya bilirkişi tevdi edilmiş olup, mahkememizce alınan ilk rapor olan 02/10/2024 tarihli rapor gerekli teknik inceleme ve gerekçeyi içermediğinden denetime ve hükme elverişli görülmemiş bunun üzerine alınan 20/08/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle, davacı tarafın davalı ile sözleşmesi bittikten sonra çalıştığı iş yeri ile davalı iş yerinin faaliyet alanlarının ortak ve benzer olduğu, davacının davalıya ait ticari sırlara ulaşabilecek bir pozisyonda olduğu, sözleşmede rekabet yasağı için ön görülen süre sınırı ve belirlenen cezai şart yönünden hakkaniyete aykırı bir durum olmadığı ancak coğrafi açıdan sınırlamanın oldukça geniş olarak belirlendiği ve bu yönü ile geçersiz olduğu, bu hususta takdirin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Nitekim ... 11. Hukuk Dairesinin 2018/ E, 2019/ K sayılı ilamında da ''... 6098 sayılı TBK’nın 445/2. maddesi “Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.” hükmünü haiz olup, anılan madde hükmü ile 6098 sayılı Kanun 818 sayılı Kanun'dan farklı olarak, rekabet yasağı ile ilgili doğrudan mutlak bir geçersizliğin öngörülmediği, Anayasa ve diğer mevzuat hükümleri ile somut olgu nazara alınarak rekabet yasağının aşırı nitelikte olması halinde, yasağın kapsamı bakımından hakime uyarlama yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır. Hakime tanınan bu yetkinin gerek müstakil açılan bir uyarlama davasında ve gerekse de ihlal halinde açılacak bir tazminat davasında kullanılabileceği kuşkusuzdur. Ayrıca aynı Kanun'un 444/2. maddesi “Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.” hükmü haiz olup, anılan madde hükmü uyarınca rekabet yasağının işçinin yaptığı iş nedeniyle edindiği bilgileri, çalışmaya başladığı başka bir rakip işletmede kullanarak davacı işverene önemli ölçüde zarar verme ihtimalinin bulunması halinde geçerli olacaktır. Bu durumda TBK 444/2 hükmü uyarınca öncelikle, davacı tarafça dosya kapsamına ibraz edilen deliller değerlendirilerek rekabet yasağı düzenlemesinin geçerli olup olmadığı değerlendirilmeli ve şayet geçerli olduğuna kanaat getirildiği takdirde, aynı Yasa'nın 444/2. hükmü uyarınca rekabet yasağının aşırı nitelikte olması durumunda gerekli sınırlandırılmalar yapılarak bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde yanılgılı gerekçe ve eksik incelemeye dayalı bir karar verilmesi doğru görülmemiş hükmün açıklanan nedenlerle bozulmasına karara vermek gerekmiştir...'' şekli ile hakimin rekabet yasağı sözleşmesini gerekmesi halinde sınırlayabileceği ve bu sınırlamaya göre karar vermesi gerektiği vurgulanmıştır.Bu durumda somut durumda değerlendirilmesi gereken durum, rekabet yasağı sözleşmesinde sınırlama yapılması gerekip gerekmediği hususudur. 20/08/2025 tarihli bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere rekabet yasağı sözleşmesinin yalnızca coğrafi sınırlama konusunda geçersiz olabileceği belirtilmiş bu hususta takdir ise mahkemeye bırakılmıştır. Coğrafi sınırlama konusunda ... Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesinin 2021/ E, 2024/ K sayılı ilamında ''...Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında, davalı işçinin davacıya ait işyerinde analiz uzmanı olarak çalışmakta iken, işten ayrıldığı, akabinde davacı ile aynı konuda faaliyet gösteren diğer davalı şirkette aynı pozisyonda çalışmaya başladığı ihtilafsızdır. Rekabet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için coğrafi sınırlama yapılması zorunlu olmakla birlikte eğer sınırlama yapılmamışsa coğrafi sınır tüm Türkiye'dir. Dava konusu sözleşmede coğrafi sınırın kapsamı, tüm Türkiye sınırları olarak belirlenmiştir. Sözleşmede bulunan rekabet yasağı sınırının geniş bir coğrafyayı kapsamasının işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı şekilde tehlikeye düşüreceği ve bu sebeple geniş coğrafya için geçerli olmadığı, makul bir coğrafi alan yönünden geçerli, kalan alan yönünden ise geçersiz sayılması gerekmektedir. TBK.'nın 445/2.maddesi uyarınca hakim tarafından kapsam olarak yani coğrafi sınır yönünden sınırlandırılmalıdır. Sınırlandırma yapılırken davalının davacı nezdinde çalıştığı il sınırlarının esas alınması hakkaniyete uygun görülmüştür. Davalı, ...'da davacı iş yerinde çalışırken, rekabet yasağı sözleşmesini imzaladığına göre, rekabet yasağı hükmünün ... ili için geçerli olduğunun kabulü gerekir...'' şeklinde yapılan açıklama ile rekabet yasağı sözleşmesinde coğrafi sınırın nasıl uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Bu durumda davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin de davacının ... ilinde çalışken imzalanması sebebi ile ... ili için geçerli olduğunu, bu sınırı aşan kısımlar yönünden geçersiz olduğunun kabulü gerekmiştir. Davacının davalı şirket ile iş ilişkisi bittikten sonra çalıştığı şirket olan ... Dış Ticaret Ltd. Şti nin .../... da bulunması göz önüne alındığında hakimce sınırlandırılan rekabet sözleşmesine göre, diğer koşullar yönünden rekabet yasağına aykırılığın varlığının kabulünde dahi davacı tarafın sözleşmeyi coğrafi yönden ihlal etmediği değerlendirilmiş olup, bu sebeple davalı tarafça rekabet sözleşmesine aykırılık sebebi davacıdan tahsil edilen bedellerin istirdatı gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile davacı tarafça ... 15. İcra Dairesinin 2022/... sayılı dosyasına yapılan 16.649,27 TL'nin 20/03/2023 tarihinden, 45.311,99 TL'nin 31/03/2023 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Davacının bu dava sebebiyle yaptığı toplam yargılama gideri 14.948,00 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 3-Alınması gereken 3.095,26 TL karar harcından peşin alınan 1.058,15 TL ıslah harcın mahsubu ile bakiye 2.037,11 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 4-Peşin harç 1.058,15 TL ve 179,90 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 1.238,05 TL'nin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, 5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesaplanan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine, 6-Taraflarca yatırılan gider avansının bakiye kısmının karar kesinleştiğinde 6100 sayılı HMK'nun 333 maddesi uyarınca taraflara iadesine, Dair 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345. maddesi uyarınca gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize sunulacak veya mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye verilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde ... açık olmak üzere karar verildi. 11/11/2025

Katip ¸e-imzalıdır

Hakim ¸e-imzalıdır