Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/135 E. 2023/1348 K.

TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. BURSA 1.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2022/ KARAR NO: 2023/ HAKİM : ... ... KATİP : ... ... DAVACI : ... - VEKİLİ : Av. ... - DAVALI : ... - ... VEKİLİ : Av. ... - DAVA : Eser Sözleşmesinden kaynaklı alacak DAVA TARİHİ : 07/03/2016 KARAR TARİHİ : .../11/2023 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 22/01/2024 Mahkememizde görülen Eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davasının açık yargılaması sonucunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Dava dilekçesinde özetle; müvekkili kooperatifin davalı şirket ile iş bu dava kapsamında iptal istemine konu 01/03/2011 tarihli sözleşmeyi akdetmiş olup, müvekkili kooperatifin sözleşme kapsamında davalı şirkete 5.000,00 TL lik kısmı 01/03/2011 tarihinde peşin 25.000,00 TL lik kısmı 03/09/2011 keşide tarihli çek , 25.000,00 TL lik kısmı 05/10/2011 keşide tarihli çek, 25.000,00 Tl lik kısmı 05/11/2011 keşide tarihli çek ile olmak üzere toplam 80.000,00 Tl olarak ödediği davalı şirketin sözleşmede nitelikleri belirtilmiş olan arıtma tesisini yapma yükümlülüğü altına girmiş olup aradan 5 yıla yakın zaman geçmesine rağmen iş bu yükümlülüklerini ifa etmemiş olduğu, davalı tarafça 31/12/2014 tarih ve sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği deşarj standartlarına uygun imalat yapacağını taahhüt etmiş ise de sözleşmede belirtilen arıtma tesisinin bu standartlara uygun olmadığını zira davalı şirketin sistemi fabrika atığına göre değil evsel atıka göre yaptıkları bu durumda davacı kooperatif açısından sözleşmenin ifasının imkansız hale gelmiş olup sözleşmenin ifasının müvekkili yönünden hiçbir karşılığının kalmadığı ayrıca davacı müvekkilinin sözleşme kapsamında yaptığı yatırımların da kullanılamaz hale geldiği davalının yükümlülüklerini ifa etmemesi nedeniyle maddi zararlara uğradığı anılan nedenlerle taraflar arasında düzenlenen 01/03/2011 tarihli sözleşmenin feshine sözleşme bedeli olarak ödenen 80.000,00 TL nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacı kooperatife iadesine, fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 1.000,00 TL maddi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın davalı ile arıtma tesisi yapılması için 01/03/2011 tarihli sözleşmenin imzalandığını sözleşmenin teslim süresi başlıklı 8. Maddesine bakıldığında sözleşmenin imzalanmasına müteakip inşaat işlerinin tamamlanmasından itibaren 60 gün içinde teslim edilecektir şartının yer aldığını ancak davacı şirketin bugüne kadar inşaatı hazır hale getiremeyip resmi kurumlardan gerekli ruhsatları da alamadığı ve müvekkilinin yaparak hazır hale getirdiği arıtma tesisini bu nedenle kurdurulamadığı sözleşmede belirtildiği gibi tesisin kurulması için öncelikle davacı tarafın resmi kurumlardan gerekli izinleri alarak inşaatı hazır hale getirmesi gerekeceği müvekkili şirketin ise sözleşmede belirtilen süreden daha erken hazırlamış olduğu tesisi kurmak için hazır olduğu ancak davacı şirketin müvekkilinin tüm uğraşlarına rağmen kendi üzerine düşen edimlerini yerine getirmediği bu nedenle de tesisin kurulmasının hukuken ve fiziken imkansız hale geldiği bu yüzden müvekkilinin de zarara uğradığı davacı tarafça inşaatın tesisin kurulması için hazır hale getirildiğinde müvekkilinin sözleşmede belirtilen süreden de daha önce tesisi kurmaya hazır olduğu, tesisin kurulamamasının sebebinin davacı taraf olması nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. Deliller; ... 13. İcra Dairesi'ne, ... ... ... Müdürlüğü’ne, ... Su İşleri’ne, ... Belediye Başkanlığı’na yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır. ... mühendisi bilirkişisi, İnşaat mühendisi bilirkişisi ve Hesap Uzmanı bilirkişisinin Bilirkişi raporunun Sonuç Kısmı: "a) Arıtma tesisinin söz konusu taşınmaz üzerine yapılıp yapılamayacağı; öncelikle ... Büyükşehirden alınacak olan imar iznine bağlı olduğu, ... mevzuatı kapsamında ise arıtma tesisinin belirlenen deşarj noktası için uygunluk verilmesine bağlı olduğu 2018/... sayılı Genelge kapsamında güncel uygunluk görüşü alınarak değerlendirilebileceği, deşarj yeri uygunluk onayının alınmadığı, b) Yüklenici tarafından hazırlanan inşaat projesinde herhangi bir uygunsuzluk görülmediği, yaklaşık 10 yıldır yapılan betonarmelerin yıprandığı, betonarme inşaatları tamamlanmadığı ve eksik olduğu için bu şartlarda söz konusu eksiklikler giderilmeden gerçekleşme imkanı bulunmadığı, betonarme yapının hazırlanmasının iş sahibinin sorumluluğunda olduğu, c) Davaya ilişkin arıtma tesisi konusunda hazırlanan proje onay dosyasının 2011 yılında hazırlandığı, faaliyet gösteren kooperatifin üretim kapasitesi, oluşan atıksu miktarı vb. bilgilerin güncellenerek söz konusu proje onay dosyasının şuan yürürlükte olan 2018/... sayılı ... Tesisi Proje Onayı Genelgesi kapsamında hazırlanması gerektiği, hali hazırda proje onayının alınmadığı, proje onayının alınmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, d) ... Belediye Başkalığının 01.06.2022 tarih ve 1877/... sayılı yazısında “..detaylı imar durumu kapsamında yetkili kurum olan ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuru yapılması gerektiği..” belirtildiği, ancak ... Büyükşehir Belediyesinden gelen herhangi bir müzekkere cevabının bulunmadığı, bu nedenle inşaat ruhsatı ve izinlerinin alınıp alınmadığının ve durumun davacı iş sahibine bildirilip bildirilmediğinin tespit edilemediği, inşaat ruhsatı ve izninin alınmasının iş sahibinin sorumluğunda olduğu, e) İnşaat ruhsatı ve izni alınmaması halinde inşaatın yapılamayacağı, bu hususun Büyükşehir Belediyesinden gelecek müzekkere cevabına göre tespit edilebileceği, müzekkere yanıtına göre imkansızlık hususunun değerlendirilebileceği," şeklindedir. ... mühendisi bilirkişisi, İnşaat mühendisi bilirkişisi ve Hesap Uzmanı bilirkişisinin Bilirkişi raporunun Sonuç Kısmı: "a) Belediye yetkililerinden alınan bilgiler ve mevcut imar durumu doğrultusunda davaya konu alanda Arıtma tesisinin yapılamayacağı, b) Yüklenici tarafından hazırlanan inşaat projesinde herhangi bir uygunsuzluk görülmediği, yaklaşık 10 yıldır yapılan betonarmelerin yıprandığı, betonarme inşaatları tamamlanmadığı ve eksik olduğu için bu şartlarda söz konusu eksiklikler giderilmeden gerçekleşme imkanı bulunmadığı, betonarme yapının hazırlanmasının iş sahibinin sorumluluğunda olduğu, betonarme işinin yükleniciye teslim edildiğine dair düzenlenmiş bir belgenin olmadığı, c) Davaya ilişkin arıtma tesisi konusunda hazırlanan proje onay dosyasının 2011 yılında hazırlandığı ve yüklenici tarafından proje onayı alınamadığı, proje onayının alınmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, proje onayı alınamadığına dair iş sahibine bildirim yapıldığına dair belgenin bulunmadığı, faaliyet gösteren kooperatifin üretim kapasitesi, oluşan atıksu miktarı vb. bilgilerin güncellenerek söz konusu proje onay dosyasının şuan yürürlükte olan 2018/... sayılı ... Tesisi Proje Onayı Genelgesi kapsamında hazırlanarak tekrar sunulması gerektiği nedenleriyle, Davacı İş sahibinin ruhsat almadan inşaat işlerine başlaması sebebiyle kusurlu olduğu, d) Mevcut imar planları uyarınca davaya konu arıtma tesisinin yapılmasının mümkün olmadığı, bu neden sözleşmenin baştaki objektif imkânsızlık nedeniyle geçersiz olduğu, ... kararları uyarınca geçersiz halinde müspet – menfi zarar talep edilemeyeceği, ancak verilenlerin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca iade edileceği, buna göre davalı yüklenicinin 80.000,00 TL sözleşme bedelinin 5.000,00.-TL kısmı için 01.03.2011 tarihinden itibaren, 25.000,00.-TL kısmı için 03.09.2011 tarihinden itibaren, 25.000,00.-TL kısmı için 05.10.2011 tarihinden itibaren, 25.000,00.-TL kısmı için 10.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iade etmekle yükümlü olduğu," şeklindedir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE Dava, eser sözleşmesinin ifasının imkansız hale gelmesi nedeniyle iş bedelinin iadesi ve zararın tazmini istemidir.Mahkememizce verilen karar istinaf mahkemesince kaldırılmakla; istinaf ilamı doğrultusunda yargılama yapılarak hüküm verme yoluna gidilmiştir. Somut olayda, taraflar arasında davacıya ait salça fabrikasından kaynaklanan endüstriyel nitelikli atık suların Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'nde belirtilen deşarj standartlarına göre arıtılması işini kapsayan sözleşme imzalandığı, iş bedelinin ödendiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Çözümlenmesi gereken uyuşmazlık yüklenicinin kusuru nedeniyle sözleşmenin ifasının imkansız hale gelip gelmediği, iş bedelinin davacıya iadesinin gerekip gerekmediği ve davacının sözleşmenin ifasının imkansız hale gelmesi nedeniyle tazmini gereken zararı bulunup bulunmadığı, ifasının imkansız hale gelmesi nedeniyle tazmini gereken zararı bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. Taraflar arasında düzenlenen sözleşme incelendiğinde; 4. maddesinde yüklenici tarafından yapılacak işlerin arıtma tesisine ait inşaat projelerinin hazırlanması, ... ... Müdürlüğünden proje onayının alınması, sistemde öngörülen malzeme ve ekipmanların temini, imali, tesis içi borulama, elektrik otomasyon ve montaj işlerinin yapılması, tesisin işletmeye alınması gerekli testlerin yapılarak çalıştığının belgelenmesi, arıtma tesisisin işletmesinin devri için ilgili teknik eleman veya elemanların eğitimi ve işletme - bakım talimatı kitabının hazırlaması olarak kararlaştırıldığı, 5. maddesinde işveren tarafından yapılacak işlerin; atık suyun arıtma tesisi girişine kadar getirilmesi, arıtılmış suyun tesis çıkışından alınıp deşarj edilmesi, projesine göre betonarme inşaat işlerinin yapılması, tesis panosuna kadar elektrik hattının getirilmesi, saha aydınlatılması v.b, arıtma tesisinin işletmeye alınması için gerekli elektrik enerjisi, bakteri kültürü temini, işletmeye alma sırasında işletme eğitimi için personel tahsisinin yapılması, proje onay, inşaat ruhsat harcı, deşarj izni için firmanın gerekli bilgi ve belgelerinin verilmesi, inşaat ruhsat işlemleri, tasdik ücreti ve harçları ile gerekmesi halinde noter masraflarının karşılanması olarak düzenlenmiştir. Projenin ... ... Müdürlüğünden onay almadığı, tarafların dosyadaki mevcut dilekçe ve beyanlarından anlaşılmakla birlikte proje onayı alındıktan sonra inşaata başlanması gerektiğine dair yüklenicinin davacıyı uyarıp uyarmadığına dair istinaf kaldırma ilamı gereğince mahkememizce araştırma yapılmış ve akabinde dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir. Bilirkişi kök raporunda özetle; Arıtma tesisinin söz konusu taşınmaz üzerine yapılıp yapılamayacağının öncelikle ... Büyükşehir Belediyesinden alınacak olan imar iznine bağlı olduğu, ... mevzuatı kapsamında ise arıtma tesisinin belirlenen deşarj noktası için uygunluk verilmesine bağlı olduğu 2018/... sayılı Genelge kapsamında güncel uygunluk görüşü alınarak değerlendirilebileceği, deşarj yeri uygunluk onayının alınmadığı, hali hazırda proje onayının alınmadığı, proje onayının alınmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, ... Belediye Başkalığının 01.06.2022 tarih ve 1877/... sayılı yazısında “..detaylı imar durumu kapsamında yetkili kurum olan ... Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuru yapılması gerektiği..” hususunun belirtildiği, ancak ... Büyükşehir Belediyesinden gelen herhangi bir müzekkere cevabının bulunmadığı, bu nedenle inşaat ruhsatı ve izinlerinin alınıp alınmadığının ve durumun davacı iş sahibine bildirilip bildirilmediğinin tespit edilemediği, inşaat ruhsatı ve izninin alınmasının iş sahibinin sorumluğunda olduğu, inşaat ruhsatı ve izni alınmaması halinde inşaatın yapılamayacağı, bu hususun Büyükşehir Belediyesinden gelecek müzekkere cevabına göre tespit edilebileceği, müzekkere yanıtına göre imkansızlık hususunun değerlendirilebileceği belirtilmiştir. Kök raporda belirtilen eksiklikle üzerine mahkememizce ... Büyükşehir Belediyesine müzekkere yazılmış ve aynı bilirkişi heyetinden ek rapor alınmıştır. Ek raporda özetle; Yüklenici tarafından hazırlanan inşaat projesinde herhangi bir uygunsuzluk görülmediği, yaklaşık 10 yıldır yapılan betonarmelerin yıprandığı, betonarme inşaatların tamamlanmadığı ve eksik olduğu için bu şartlarda söz konusu eksiklikler giderilmeden gerçekleşme imkanı bulunmadığı, betonarme yapının hazırlanmasının iş sahibinin sorumluluğunda olduğu, betonarme işinin yükleniciye teslim edildiğine dair düzenlenmiş bir belgenin olmadığı, davaya ilişkin arıtma tesisi konusunda hazırlanan proje onay dosyasının 2011 yılında hazırlandığı ve yüklenici tarafından proje onayı alınamadığı, proje onayının alınmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu, proje onayı alınamadığına dair iş sahibine bildirim yapıldığına dair belgenin bulunmadığı, faaliyet gösteren kooperatifin üretim kapasitesi, oluşan atıksu miktarı vb. bilgilerin güncellenerek söz konusu proje onay dosyasının şuan yürürlükte olan 2018/... sayılı ... Tesisi Proje Onayı Genelgesi kapsamında hazırlanarak tekrar sunulması gerektiği nedenleriyle, davacı İş sahibinin ruhsat almadan inşaat işlerine başlaması sebebiyle kusurlu olduğu, mevcut imar planları uyarınca davaya konu arıtma tesisinin yapılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle sözleşmenin baştaki objektif imkânsızlık nedeniyle geçersiz olduğu, ... kararları uyarınca geçersiz halinde müspet – menfi zarar talep edilemeyeceği, ancak verilenlerin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca iade edileceği, buna göre davalı yüklenicinin 80.000,00 TL sözleşme bedelinin 5.000,00.-TL kısmı için 01.03.2011 tarihinden itibaren, 25.000,00.-TL kısmı için 03.09.2011 tarihinden itibaren, 25.000,00.-TL kısmı için 05.10.2011 tarihinden itibaren, 25.000,00.-TL kısmı için 10.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte iade etmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Ek raporda sözleşmenin objektif imkansızlık sebebiyle geçersiz olduğu tespiti dosya kapsamına uygundur, zira ... Büyükşehir Belediyesinden gelen yazı cevabı ve yüklenicinin proje onayı almamış olmasından kaynaklı sözleşmenin ifa edilmesine olanak yoktur. Bu bağlamda tarafların aldıklarını geri verme yükümlülükleri vardır. Yukarıda ifade edildiği üzere iş sahibi davacının ödediği bedel ile ilgili taraflar arasında bir ihtilaf yoktur. Bu nedenle davacının ödediği 5.000,00 TL'nin 01/03/2011 tarihinden, 25.000,00 TL'nin 03/09/2011 tarihinden, 25.000,00 TL'nin 05/10/2011 tarihinden ve 25.000,00 TL'nin 10/11/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir. Davacının dava dilekçesinde 1.000,00 TL olan maddi tazminat talebi ile ilgili kaldırma ilamı öncesinde davanın tümden reddine karar verildiği ve davacının sadece ödenen paranın iadesine ilişkin istinaf gerekçelerine yer verdiği ve tazminat hususunu istinaf konusu etmediği dikkate alınarak; usuli kazanılmış hak ilkesi kapsamında davacının tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiştir. Dava dilekçesinde ödenen her alacak kalemi için yasal faiz talep edilmiş, karardan önce sunulan 23/10/23 tarihli dilekçede ise temerrüt faizi şeklinde bir ifade ile faiz talep edildiği görülmüştür. Tahkikatın bitirilip taraflara HMK m.321 gereğince son beyanları için söz verildiğinde davacı vekili avans faizi talep ettiğini belirtmiştir. Dava dilekçesinde yasal faiz talep edildiğinden ve davacı tarafın davasını kısmen ıslah ettiğine dair bir dilekçesi ve talebi olmadığından tahkikatın bitirilmesinden sonra avans faizi talep edilmesi hukuka uygun görülmemiş ve talep doğrultusunda yasal faize hükmedilmiştir. İzah edilen nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi izah edildiği üzere; 1-Davanın Kısmen Kabulü ile; 5.000,00 TL'nin 01/03/2011 tarihinden, 25.000,00 TL'nin 03/09/2011 tarihinden, 25.000,00 TL'nin 05/10/2011 tarihinden ve 25.000,00 TL'nin 10/11/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, davacının maddi tazminata ilişkin talebinin reddine, 2-Hüküm tarihi itibariyle alınması gereken 5.464,8‬0 TL karar ve ilam harcından 1.366,20 TL peşin harç ve 27,70 TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 4.070,90 TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak, hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yatırılan 1.366,20 TL peşin harç ve 27,70 TL tamamlama harcı toplamı olan 1.393,90 TL'nin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 27,70 TL başvurma harcı, 4.485,83 TL, tebligat, müzekkere ve bilirkişi ücreti, 253,80 TL keşif harcı, 121,30 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı olmak üzere toplam 4.888,63 TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 4.828,01 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 hükümlerine göre hesaplanan 17.900,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT m.13 ve m.13/2 hükümlerine göre hesaplanan 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine, 8-HMK m.333 gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine, 9-Gerekçeli kararın talep halinde taraflara tebliği ile tebliğ giderinin eksik olması halinde giderin talepte bulunandan alınmasına, Dair; kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. .../11/2023 Katip ... Hakim ... e-imzalıdır e-imzalıdır