Bölge Adliye Mahkemesi 2026/119 E. 2026/583 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/119 KARAR NO : 2026/583

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 10.09.2025 NUMARASI : 2024/178 E. - 2025/738 K. DAVANIN KONUSU : Zayi Belgesi Verilmesi KARAR TARİHİ : 09.04.2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 09.04.2026

İzmir 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin 10.09.2025 tarih 2024/178 E. - 2025/738 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA :Davacı vekili, müvekkili şirketin ... Sokak No:... adresindeki işyerinde hediyelik eşya ticareti işi ile iştigal ettiğini, müvekkili şirketin faaliyet gösterdiği işyerine komşu işyerinde 01.02.2024 günü yangın çıktığını, yangının komşu işyerlerine ve müvekkili şirketin işyerine de sıçradığını, ancak bu yangından dolayı müvekkilinin dükkânının tamamen kullanılamaz hale geldiğini, yangın sonucu müvekkilinin iş yerinin tamamının sürekli form irsaliyeli faturaların, ciltli sevk irsaliyelerinin tamamının, ciltli parakende satış fişlerinin tamamının, ciltli gider pusulalarının tamamının, ciltli faturalarının tamamını, yazar kasanın, post cihazının, ticari kayıt defterlerinin olduğu 4 adet bilgisayar ile birlikte yandığını, TTK'nın 82/7. Maddesi gereğince müvekkilinin yanan/zayi olan sürekli ... irsaliyeli faturaların, ciltli sevk irsaliyelerinin tamamının, ciltli parakende satış fişlerinin tamamının ciltli gider pusulalarının tamamının, ciltli faturalarının tamamının, yazar kasanın, post cihazının ticari kayıt defterlerinin olduğu 4 adet bilgisayarın zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davacının iş yerinin bulunduğu iş yerine komşu iş yerinde 01.02.2024 tarihinde yangın çıkmış olduğu, çıkan yangına ilişkin İzmir Büyükşehir Başkanlığı İtfaiye daire Başkanlığı tarafından yangın raporu düzenlenmiş olduğu, çıkan yangında davacının iş yerinin bulunduğu binanın da yangın nedeniyle ağır hasar aldığı ve bina içerisindeki eşyaların da ağır hasarlı olduğunun tespit edildiği, davacı vekilince talebin somutlaştırılması ve zayi olduğu iddia edilen belgelerin davacı nezdinde olup olmadığının sübutu bakımında zayi olduğu belirtilen fatura ve irsaliyelerin basımı yapılan matbaaların bildirilmesinin istenildiği, davacı tarafça ilgili basımın ....tarafından yapıldığının beyan edildiği, ilgili matbaaya müzekkere yazıldığı, ancak müzekkereye cevap verilmediği, davacının beyanına göre ilgili matbaanın kapalı olduğu ve tasfiye aşamasında olduğu zayi olan belgeler yönünden basımın vergi dairesi müdürlüğüne de bildirilmesi zorunluluğu dikkate alınarak ilgili vergi dairesi müdürlüğüne müzekkere yazıldığı, müzekkere ile dava konusu irsaliye ve faturaların basımına ilişkin bilgi ve belgelerin istenildiği, vergi dairesince gönderilen yazı cevabında basımı yapılan ve vergi dairesine bildirilen irsaliyeli faturaların basımına ilişkin bilgilerin gönderildiği, somut olarak basımı yapıldığı tespit edilen irsaliyeli faturaların yangında zayi olduğu kanaatine varıldığı, ayrıca TTK'nın 82/7. Maddesi uyarınca bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın vesair afet veya hırsızlık sebebi ile kanuni saklaması süresi içinde zıyaı uğraması halinde bu konuda kendisine belge verilmesinin talep edilebileceği, TTK'nın 82. Maddesinde saklanacak belgelerin ve saklama süresinin sayıldığı, buna göre TTK'nın 64. Maddesinin 1. Fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgelerin de saklanmak zorundu bulunduğu, davacının beyanına göre ticaret defterlerinin kayıtlı bulunduğu bilgisayarın zayi olmuş olduğu, yangın raporuna göre de iş yerindeki tüm elektronik eşyaların ağır hasara uğradığı, bu haliyle bu kayıtların da zayi olduğu kanaatine varıldığı, yazar kasa ve pos cihazının TTK'ya göre 10 yıl süre ile saklanması gereken zorunlu belgelerden olmadığı, diğer belgelerin ise basımının yapıldığı ve dolayısıyla davacı tarafça kullanılan somut niteliği ispat edilemediğinden davacı nezdinde bulunduğunun sabit olmadığı, bu nedenle diğer talepler yönünden fazlaya ilişkin talebin reddi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davacı şirkete ait, 1710269... vergi numaralı.... . tarafından basımı yapılan A-64501-69500 belge seri başlangıç ve bitiş numaralı irsaliyeli fatura, aynı matbaa tarafından basımı yapılan A-295501-300500 belge seri başlangıç ve bitiş numaralı irsaliyeli fatura ile 3880045314 vergi numaralı ... Şti. tarafından basımı yapılan A-20001-40000 belge seri başlangıç ve bitiş numaralı irsaliyeli faturalar ile davacı şirketin ticari kayıt defterlerinin olduğu 4 adet bilgisayarın zayi olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, ''....Sokak No:...'' adresindeki müvekkili şirketin faaliyet gösterdiği işyerine komşu işyerinde 01.02.2024 günlü çıkan yangının müvekkili şirketin iş yerine de sıçradığını, müvekkilinin dükkânının tamamen kullanılamaz hale geldiğini, yangın sonucu müvekkilinin iş yerinin tamamı, sürekli form irsaliyeli faturalar, ciltli sevk irsaliyelerinin tamamı, ciltli parakende satış fişlerinin tamamı, ciltli gider pusulalarının tamamı, ciltli faturalarının tamamı, yazar kasa, post cihazı, ticari kayıt defterlerinin olduğu 4 adet bilgisayar ile birlikte yandığını, yerel mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu, 05.02.2024 tarihli yangın raporunda müvekkili şirkete ağır hasar gören eşyalar kısmında yazar kasa ve post cihazı da bulunmakta olup bunların da çıkan yangında zayi olduğunun açık olduğunu, ancak mahkemece bu durumun dikkate alınmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir. GEREKÇE :Dava, TTK nun 82/7 maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. Somut olayda davacı şirketin komşu olduğu yerde çıkan 01/02/2024 tarihli yangın sebebiyle davacı şirket dükkanının tamamen kullanılamaz hale geldiği iddiasıyla irsaliyeli faturalar, irsaliyeler, satış fişleri, gider pusulası, yazar kasa, post cihazı, ticari kayıtların olduğu 4 adet bilgisayarın yanması nedeniyle talep edilen zayi belgesi yönünden mahkemece yapılan araştırmalar neticesinde irsaliyeli faturalar ve ticari defter ve kayıtların olduğu 4 adet bilgisayar yönünden talebin kabulüne diğer yönlerden ise reddine karar verilmiştir. TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. Bu nedenle, talebe konu belgelerin somutlaştırılması gerekmekte olup, genel kapsamlı bir zayi kararı verilmesi mümkün değildir (Yargıtay 11. HD 08.12.2014 tarih ve 2014/12543 E.-2014/19170 K. sayılı ilamı). Yine, ticari defter ve belgeleri için zayi belgesi düzenlenmesini talep eden tarafın zayi olduğunu iddia ettiği ticari defter ve belgelerin mevcudiyetine karine teşkil edecek ve bu konuda olumlu kanaat edinmesini sağlayacak bilgi ve belgeleri ibraz etmesi gerekir. TTK hükümleri gereğince ticari defter ve belgelerin 10 yıllık yasal muhafaza yükümlülüğü bulunduğundan 10 yıllık yasal muhafaza yükümlülüğü göz önüne alınarak inceleme yapılması doğrudur. Dosya kapsamındaki uyuşmazlık yazar kasa ve post cihazı hakkında zayi belgesi verilip verilmeyeceği noktasında toplanmaktadır. Post cihazı ile yazar kasadan çıkan Z raporları, Slip ile gün sonu raporlarının da zayisi talep edilebilecek nitelikte belge olduklarında bir tereddüt olmamakla birlikte vergi dairesince verilen 03/07/2025 tarihli yazı cevabı (yazar kasa ve post cihazınında olduğu liste halinde bildirilen hususların 213 sayılı yasa kapsamında muhafazası lazım gelenlerden olduğu yönündeki görüşü) göz önüne alındığında post cihazı ile yazar kasanın davacı yanca muhafazasının gerektiği hususu ile bunların zayi olduğuna yöneylik itfaiye raporu bir bütün olarak değerlendirildiğinde esasen talep konusu edilen yazar kasa ve post cihazı yönünden davacı talebinin neye ilişkin olduğunun net biçimde açıklanmadığı gibi mahkemece bir takım hususlarda somutlaştırma istenilmiş ise de post cihazı ve yazar kasa yönünden talebin somutlaştırılmasına yönelik bir süre verilmediği, davacı yanca talebin yazar kasa ve post cihazından çıkan bilgi ve belgelere ilişkin olduğunun belirtilmesi halinde bunların yedeklemesinin resmi dairede olup olmadığı da gözetilerek yedeklemesinin olmaması halinde zayi olduğu, yedeklemesinin mevcut olması halinde davacı yanca temin edilip edilemeyeceğine göre bir değerlendirmesi yapılması gerekirken aksi yönde değerlendirme ile sonuca gidilmesi doğru görülmemiş, bu yönden yapılan inceleme ve değerlendirmenin eksik olduğu kanaatine varılmıştır. Eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulamayacağından bu yönden davacı vekilinin istinaf istemi yerindedir. Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE, 2-İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 10.09.2025 tarihli, 2024/178 esas ve 2025/738 karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine, 5-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere 09.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.