Bölge Adliye Mahkemesi 2025/535 E. 2026/861 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

53.HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2025/535

KARAR NO: 2026/861

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 16/01/2025

NUMARASI: 2019/327 Esas, 2025/57 Karar

BİRLEŞEN BAKIRKÖY 6. ATM NİN 2019/746 ESAS 2024/432 KARAR SAYILI DOSYASI

DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ : 23/06/2026

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

DAVA

I-ASIL DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davacı ile davalı arasında imzalanan 26/05/2017 tarihli sözleşme ile davacı davalıya ait...Yerleşkesi binasının 1.Etap ikmal tadilat ve tamirat işlemlerini 2017 yılı birim fiyatı üzerinden %20 kırımlu olarak 100.000,00-TLlik kısmının yapımının üstlenildiğini, sözleşme konusu davacı tarafından davalıya ait yerleşkeye ait ikmal tadilat ve tamirat işlerinin sözleşme ve sözleşmenin ayrılmaz ve bütünleyici parçası olan eklerinde belirtilen esas ve usullere uygun olarak zamanında tam ve eksiksiz olarak tamamlanarak davalıya tesliminden ibaret olduğunu, teslimi yaptığını, yaptığı ek işler olduğunu, bedelinin sözleşmeye göre değil, yapıldığı yıl piyasa rayicine göre ödenmesi gerektiğini, ancak ödenmediğini, nakdi teminatının ve teminat mektubunun paraya çevrildiğini, iade edilmediğini beyan ederek, fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile 100.000,00-TL lik kısmi alacaklarının davalının temerrüde düştüğü tarih olan 30/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikten davalıdan tahsiline, yargılama giderini ve avukatlık vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II- CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yan müvekkili üniversite ile imzaladığı 26/05/2017 tarihli sözleşme ile...Yerleşke binasının 1.Etap ikmal, Tadilat ve Tamirat işlemlerini 2017 yılı birim fiyatı üzerinden %20 kırımlı olarak 10.000.000,00 TL'lik kısmının yapımı işini üstelendiğini, 19/10/2017 tarihi itibari ile tüm işleri +%20 lik sözleşmesel artış oranı ile birlikte bitirdiğini, yeni bir sözleşme veya mevcut bir sözleşmeye ek yapılmaksızın işe devam ettiğini, işbu kapsamda yaptığı işlerin vekaletsiz iş görme çerçevesinde değerlendirilerek ilgili yıl birim fiyatları üzerinden kendisine ödeme yapılması gerekirken, 26/05/2017 tarihli sözleşme çerçevesinde hakediş yapıldığını ve hak ediş bedellerinin bu şekilde ödendiğini, kendisinden haksız olarak gecikme cezası kesildiğini, %5 teminat kesintisinin haksız olarak kendisine ödenmediğini, teminat mektubunun haksız olarak paraya çevrildiğini belirterek huzurdaki işbu davayı açtığını ancak işbu dava haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, 05.07.2017 tarihli ... Üniversitesi...Yerleşkesi Binasına ait Mekanik Tesisat İşleri sözleşmesi imzalandığını bu sözleşmeye göre ..." Üniversitesi...Yerleşkesi Binası mekanik tesisat işlerinin yapımını üstlendiği sözleşme uyarınca karşı taraf yüklenici, müvekkilin alt yüklenici pozisyonunda olduğunu, sözleşme konusu işlerin 1. Etabı %95 - oranında bitirildiğini, 2. Etap işler ise % 90'lar seviyesinde olduğunu, ancak karşı tarafın imalatlarındaki eksikler ve gecikmeler nedeni İle işlerin teslim noktasına getiremediğini, bu nedenle karşı taraf arasında birtakım ihtilaflar ortaya çıktığında, karşı tarafça yer teslimi yapılmamış olmasına rağmen yaklaşık 4 ay öncesi 14 adet santral ve 37 adet dış ünitenin tüm hesapları, kapasite ve yeterlilik onayları, da alınarak, montajları yerinde yapıldığı, ancak karşı tarafın elektrik işlerini program çerçevesinde tamamlamamasından ve gecikmesinden ötürü şantiyeye kalıcı elektrik ancak ocak 2018 tarihinde getirilmiş olup, gerekli elektrik güç dağıtım kablo çekimi ve/veya enerji getirilmesi ise yalnızca çatı katında olmak üzere 18.01.2018 tarihinde yapıldığı, 2. Bodrum katta ise halen kablo çekilmemiş olup, bu kata enerji getirilemediği, bu nedenle buradaki santral ve dış ünitelerin devreye alınmaları yapılamadığı, ana yüklenici karşı taraf “26 adet santral ve bu santrallere ait 57 adet dış ünitenin” elektrik beslemeleri ve kalıcı elektrik (...) ile kalıcı olarak devreye alınabilmesi adına gereken imalatları ancak 27.01.2018 tarihinde yaptığı için bu cihazların devreye alınmaları da tarihinde yapılabildiğini, şantiyeye kalıcı elektrik çekmek ve elektrik güç dağıtım kablolar çekimlerini yapmak karşı tarafın yükümlülüğünde olduğunu, karşı tarafça yapılmayan elektrik tesisatları için davacının üstlendiğini, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000TL'nin 13/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticare işlere uygulanan temerrüt faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde özetle, davacının müvekkili şirketi temerrüde düşürmesi gerekirken dilekçesinde belirttiği tutar için müvekkil şirketi temerrüde düşüremediğini, kabul anlamına gelmemek kaydı ile davacının mahkemeden aldığı ve delil listesinde dayandığı tespit raporunda ne kadar miktarda alacaklı oluğu belirtildiğini, davacının gönderdiği ihtarnamede bu rakamdan farklı bir meblağ talep edildiğini, davacı dava dilekçesinde de farklı bir alacak miktarından bahsettiğini, davacının bu tutarsız taleplerini kabul etmek mümkün olmadığını, müvekkili şirket tarafından keyfiyetli yapılmış kesintiler bulunmadığını, kabul kaydı taşımamakla birlikte yapılan her bir itirazın dayanağı taraflar arasında akdedilmiş olan ...... olduğunu, davacının muacceliyet kazanmayan alacağını dava etmesi hakkaniyet ve hukuka aykırı olduğunu, davayı ve davacının iddialarını kabul anlamına gelmemek üzere, davalı müvekkil tarafından açılmış bulunan Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/327 E. Sayılı dosyanın bekletici mesele yapılması gerektiğini, davacının alacak istemlerinin muacceliyet kazanmamış olması nedeniyle hukuki yarar içermeyen davanın, HMK. M. 114/I-h hükmü uyarınca dava koşulu eksikliği nedeniyle usulden reddini, usulden red gereğinin yanı sıra; davanın esastan reddini, Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/327 E. sayılı dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini beyan ederek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III-İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, işveren sıfatıyla davalı ... ile Yüklenici sıfatıyla davacı ...şirketi arasında imzalanan 26.05.2017 tarihli Sözleşmenin; davalı işverene ait ... Üniversitesi...Yerleşkesi Binasına ait 1.Etap ikmal, tadilat ve tamirat işlerinin yapılması ve teslimi esaslarını düzenlemekte olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin; ‘Birim Fiyatlar’ başlıklı bölümünde; “Sözleşme konusu işler 2017 yılı Çevre Şehircilik Bakanlığı veya diğer resmi kurum-kuruluşların birim fiyatları üzerinden tenzilatlı işler esasına dayanmakta olup (%20 iskonto) bu birim fiyatlar geçici hakedişlerde ve kesin hakedişte aynen kullanılacaktır.” düzenlemesi bulunduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin; ‘Yapılacak İşin Miktarı ve Birim Fiyatlar’ başlıklı 4.maddesinde; “4.1. Yüklenici işbu sözleşmenin konusunu teşkil eden madde 3 de tanımlanmış işlerin tamamını2017 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya diğer kurum birim fiyatları üzerinden % 20 iskonto ile bu sözleşme ve eklerindeki şartlara uygun olarak yapmayı kabul ve taahhüt ettiği, imalat miktarı yaklaşık proje ölçülerine göre çıkarılmış olup, net miktarlar kesin hakedişte belirlenecektir. Yükleniciye iş sonuna kadar her ne surette olursa olsun hiçbir fiyat farkı verilmeyecektir. Yüklenici de bu konuda herhangi bir talepte bulunmayacaktır. ...

4.2. Sözleşme(1. Etap) toplam bedeli 10.000.000 TL + KDV dir.” düzenlemesi bulunduğu, tarafların iddia ve savunmalarına göre, dava konusu uyuşmazlık esas itibariyle aşağıdaki noktalarda olduğu, 10.000.000 TL + %20 ilave işler dışında kalan ilave işleri de, davacının, sözleşmede kararlaştırılmış olan “2017 Birim Fiyat Listesi üzerinden %20 iskontolu” bedel karşılığında yapmakla yükümlü olup olmadığı; Davalının, davacıya sözleşme konusu işleri tamamlaması için ek süre (süre uzatımı) vermekle yükümlü olup olmadığı; davacının sözleşme konusu işleri yapımındaki gecikmesi nedeniyle davacının hakediş alacaklarından “gecikme cezası” kesintisi yapmakta haklı olup olmadığı;

Davalının, davacının hakediş alacaklarından yaptığı %5’lik teminat kesintilerini davacıya iade etmemekte ve teminat mektubunu paraya çevirmekte haklı olup Olmadığı; Davalının, inşaat sahasında bulunan davacıya ait malzemelerden dolayı davacıya malzeme bedeli ödemekle yükümlü olup olmadığı; (malzeme bedeli borcu) bulunup bulunmadığı olduğu, dosya kapsamına göre %20’sine kadar iş artışı ve ilave işlerin sözleşme bedelinin fiyatlarıyla, bu oranı aşan sözleşme dışı fazla imalâtların TBK’nın 526 ve devamı maddelerinde düzenlenen vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca ve yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle hesaplanması gerektiği, asıl dava yönünden; taraflar arasındaki 20.05/2017 tarihli sözleşmenin 3 ve 4.maddelerinde davacının "sözleşme kapsamında olan 1.Etap (+0.00 ve +5.40 kotları) işleri, 2017 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya diğer kurum birim fiyatları üzerinden %20 iskonto (indirim) ile yapacağı, sözleşme kapsamında olan işbu 1.Etap işlerin toplam bedeli 10.000.000,00-TL + KDV’dir. 20.05.2017 tarihli eser sözleşmesinin 6.2 no’lu maddesinde yer alan hükme göre; sözleşme kapsamında olan işlerin (yani 1.Etap İşlerin) %20’si tutarındaki ilave işleri, yani 10.000.000,00 TL + %20 ilave işleri de davacı, 2017 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya diğer kurum birim fiyatları üzerinden %20 iskonto (indirim) ile yapacaktır.

" düzenlemesinin yer aldığı, davalı taraf, davacının %20’nin üzerindeki ilave işi de, yani 10.000.000 TL + %20’lik ilave iş haricinde (dışında) kalan ilave işi de, sözleşmenin 4 no’lu maddesi hükmünde kararlaştırılmış olan “2017 yılı Birim Fiyatları üzerinden %20 iskontolu (indirimli)” olarak yapacağı hususunda taraflar arasında “yazılı” olmasa da “sözlü” olarak yapılmış bir mutabakat (anlaşma) bulunduğunu savunmuş ise de; dosyaya tarafların bu hususta anlaşmış olduklarını gösterir davacının da imzasını içerir yazılı mutabakat veya anlaşma belgesinin ibraz edilmediği gibi en son olarak 13.06.2018 tarihinde davalının davacıya akdi ilişkiden dolayı 102.146,18 TL tutarında cari hesap borcunun bulunduğunu gösteren, davacı ve davalının imzasını içeren “yazılı mutabakat belgesine” de rastlanılmadığı anlaşıldığı, bu durumda davacının 10.000.000 TL + %20’lik ilave iş tutarından dolayı hak kazanmış olduğu hakkediş alacağının, sözleşmenin 6.2 no’lu maddesinde yer alan hükme istinaden, 2017 yılı Birim Fiyatları üzerinden %20 kırımlı olarak, 10.000.000 TL + %20’lik ilave iş tutarını aşan ilave iş dolayısıyla hak kazanmış olduğu hakkediş alacağının ise, yapıldıkları tarihteki Piyasa Rayiç Fiyatı üzerinden hesaplanması gerektiği kanaatine varıldığı, sözleşme dışı fazla imalât, eser sözleşmesinde kararlaştırılmamış olmakla birlikte sözleşmenin ifası sırasında iş sahibinin talimatı ile ya da iş sahibinin talimatı olmaksızın işin gereği olarak yüklenici tarafından yapılan ve iş sahibi yararına olan iş ve imalâtlar olarak tanımlandığı, Mahkemece yargılama aşamasında alınan ve hüküm vermeye elverişli bulunan bilirkişi raporunda davacının 10.000.000 TL + %20’lik ilave iş tutarından dolayı hak kazanmış olduğu hakkediş alacağı, sözleşmenin 6.2 no’lu maddesinde yer alan hükme istinaden, 2017 yılı Birim Fiyatları üzerinden %20 kırımlı olarak, 10.000.000 TL + %20’lik ilave iş tutarını aşan ilave iş dolayısıyla hak kazanmış olduğu hakkediş alacağı tutarı ise, yapıldıkları tarihteki Piyasa Rayiç Fiyatı üzerinden hesaplanarak; davacının yapmış olduğu bütün işler (sözleşme kapsamındaki işler ve ilave işler) dolayısıyla hak kazanmış olduğu toplam hak ediş alacağının tutarı, KDV hariç 59.127.563,77 TL, KDV dahil 69.770.525,25 TL olarak hesaplandığı, davalının, davacının hak ediş alacaklarından gecikme cezası kesinti yapmakta haklı olup olmadığı yönünden; taraflar arasındaki sözleşmenin 11.1.maddesinde "davacı, sözleşme kapsamında olan 1.Etap (+0.00 ve +5.40 kotları) işleri, yani bedeli 10.000.000,00 TL + KDV olan işleri, en geç 15.09.2017 tarihine kadar tamamlayacaktır." düzenlemesinin yer aldığı,

ancak ilave işlerin teslim tarihine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı, davalının sözleşme kapsamındaki işlerin 15.09.2017 tarihinde tamamlanmadığını gösterir bir belge bulunmadığı, hatta davalının 2.Etap işlerinin yapımını da davacıdan istediği, bu haliyle süre bakımından problem olmadığı, dolayısıyla davacının 1.Etap işlerini süresinde tamamlamış olduğunun kabulü gerekeceği, 2.Etap işlerin kapsam, içerik ve miktarı göz önünde bulundurulduğunda ise 31/12/2017 tarihine kadar tamamlanmasının teknik olarak mümkün olmadığı, davacının yapmış olduğu ilave işler yönünden sözleşmede tarih kararlaştırılmadığı, bu durumda ilave işlerin süresinde tamamlanmadığı iddiasının yerinde olmayacağı, temerrüt halinin söz konusu olmayacağı, bu nedenlerle davalının davacının hak ediş alacağından gecikme cezası kesinti yapmasının haklı olmadığı, davalının, davacının hak ediş alacaklarından yaptığı %5’lik teminat kesintilerini

davacıya iade etmemekte ve teminat mektubunu paraya çevirmekte haklı olup olmadığı yönünden; tüm dosya kapsamı ve alınan teknik inceleme raporlarına göre davalı taraf, davacının yapmış olduğu işlerde ayıp ve eksiklikler bulunduğuna ilişkin somut bir delil sunamadığı, bu nedenle ayıp ve eksik iş gerekçesiyle davacı hak ediş alacağından yapılan kesintinin veya herhangi bir tazminat talebinin yerinde olmadığı, davalının davacıdan, taraflar arasındaki akdi ilişkiden kaynaklanan başkaca bir alacağının da

bulunmadığı, davalının, davacının hakkediş alacaklarından yapmış olduğu 1.943.056,70-TL tutarlı nakit teminat kesintisi tutarını ve davacıdan almış olduğu 708.000,00-TL tutarlı kesin teminat mektubu tutarını da davacıya iade etmekle yükümlü olduğu kanaatine varıldığı, sonuç itibariyle; davacının hak ediş alacaklarından davalı tarafından yapılması gereken kesinti bedelinin, 330.449,52 TL tutarında “SGK kesintisi” ve 172.620,54 TL tutarında “İşçi maaşı ödemesi kesintisi” olarak hesap edildiği, her iki tarafın da onayıyla yapılmış olan kesintiler tutarı toplamı olan 1.261.700,58 TL’ye, davacı tarafından belirtilen bu kesinti tutarları da eklendiğinde, (1.261.700,58 + 330.449,52 + 172.620,54 =) toplam kesinti tutarı 1.764.770,64 TL olarak tespit edildiği,

davacıya davalı tarafından banka yoluyla yapılan 39.708.667,01 TL’lik ödemeye, 1.764.770,64 TL'lik kesinti bedeli eklendiğinde, davalının yaptığı toplam ödemenin 41.173.437,65 TL olacağı, yukarıda açıklanan KDV dahil 69.770.525,25 TL’lik

hak ediş alacağından mahsup edildiğinde; davacının bakiye (69.770.525,25 - 41.173.437,65) 28.597.087,6 TL hakkediş alacağı olduğu, davalı tarafın haksız olarak paraya çevirmiş olduğu ve iadesi gereken 708.000,00 TL’lik teminat mektubu tutarı ile uhdesinde bulunan 1.943.056,70 TL tutarlı nakit teminat kesinti bedeli de dahil edildiğinde, davacının dava tarihi itibariyle davalıdan talebe hak kazandığı toplam alacak tutarının 31.248.144,3 TL olarak tespit edilmiş olmakla, davacı vekilinin sunmuş olduğu 30/09/2022 tarihli ıslah dilekçesi dikkate alınarak; asıl davanın kabulü ile; 31.248.144,30-TL'nin, 100.000,00-TL'sinin dava tarihi olan 14/05/2019 tarihinden, bakiye 31.148.144,30 TL'sinin ıslah tarihi olan 30/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği, Birleşen Dava yönünden taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davası olduğu, tarafların iddia ve savunmalarına göre, dava konusu uyuşmazlık esas itibariyle

aşağıdaki noktalarda olduğu, davacı ve davalı arasında yapılan 05/07/2017 tarihinden yapılan alt yüklenicilik sözleşmesi uyarınca tarafların yükümlülüklerini yerine getirip getirmedikleri; davacı tarafça yüklenilen işi bitirme oranı, davacının hak edişi hak kazanıp kazanmadığı; davalının davacının hak edişlerinin haksız yada dayanaksız kesintiler yapıp yapmadığı; davacı tarafça eksik ve ayıplı iş yapılıp yapılmadığı bu nedenle hak edişinin etkilenip etkilenmeyeceği, geçici yada kesin kabul şartlarının oluşup oluşmadığı; davacının sözleşme gereği yapmış olduğu işler nedeniyle varsa davalıdan talep edeceği alacak miktarının ne kadar olacağı hususlarından kaynaklandığı, dosyaya delil olarak; dava dosyasına davacı tarafından sunulan deliller, asbuiltler (işin bitmiş halini gösterir projeler), ataşmanlar (hak edişe konu malzemelerin miktarlarını da içeren hak edişe konu iş kalemlerinin uygulanmış halini gösterir teknik çizimler), imzalı hak edişler (1-6), miktar ve fiyat ihtilafı sebebi ile karşılıklı imzalanmamış ve fakat mail ile paylaşılmış ödeme almak için faturalandırılmış ve ödemeleri alınmış hak edişler (7-8), yine miktar ve fiyat sebebi ile mutabık kalınmaması sebebi ile Yüklenici’ye mail yolu ile gönderilmiş 9. no'lu kesin hesap hak ediş, Büyükçekmece 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2018/21 Değişik İş Tespit Raporu, Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/269

Değişik İş Tespit Raporu, 05.07.2017 tarihli ... Üniversitesi...Yerleşkesi Binasına ait Mekanik Tesisat İşleri Sözleşmesi, Tarafların defter ve kayıtları, hak ediş belgeleri noter ihtarnameleri dosya arasına alındığı, davacı alt yüklenici ...ile davalı yüklenici ...şirketi arasında 05.07.2017 tarihli...İli, ... İlçesi, Akçaburgaz Mahallesi, ... .....Caddesi N:...” adresinde bulunan ... Üniversitesi...Yerleşkesi binasına ait mekanik tesisat işleri sözleşmesinin imzalandığı, davacı tarafça keşide edilen Kadıköy 15.Noterliği’nin 20.12.2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde "Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 9.1. maddesine atıfta bulunarak 4.Hak edişte test ve devreyi almayı kapsayan geçici kabulde eksik ve kusurlu işlerin tamamlanmasını takiben 237.500,90-TL. nakit teminat kesintisine rağmen 300.000,00-TL. ve 140.000,00-TL. ilave kesinti yapıldığı yapılan 440.000,00-TL. tutarında ki teminat kesintisinin tebliğden itibaren 15 gün içerisinde hak edişlerden çıkarılarak iade edilmesini, ayrıca işbu ihtarnamenin 2. maddesinde belirtilmiş olan müvekkilin işçilik zararlarının ... no'lu hak edişe yansıtılacağı" hususlarının ihtar edildiği, davacı tarafça iddia olunan sözleşme dışı işlerden iki kalemin keşif esnasında tespit edildiğinin anlaşıldığı, buna göre; yargılama aşamasında alınan bilirkişi raporunda davacının talep ettiği sözleşme bedelinin +%20 üzerinde yaptığı işlerin sözleşme kapsamı dışında kırımsız ve yapıldığı yıla ve rayice göre fiyatlandırma neticesinde davacı alacağının 7.378.632,30-TL olarak hesap edildiği, bilirkişi raporundaki hesaplama ve tespitlerin denetime açık ve hüküm vermeye elverişli olduğu kanaatine varılarak; davacı vekilinin sunmuş olduğu 23/03/2024 tarihli ıslah dilekçesi dikkate alınarak; birleşen davanın (Bakırköy 6.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/746 Esas) kabulü ile; 7.378.632,30-TL'nin, 10.000,00-TL'sinin dava tarihi olan 02/10/2019 tarihinden, bakiye 7.368.632,30 TL'sinin ıslah tarihi olan 23/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verildiği belirtilerek, asıl davanın kabulü ile, 31.248.144,30-TL'nin, 100.000,00-TL'sinin dava tarihi olan 14/05/2019 tarihinden, bakiye 31.148.144,30 TL'sinin ıslah tarihi olan 30/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birleşen dava yönünden birleşen davanın kabulü ile,7.378.632,30-TL'nin, 10.000,00-TL'sinin dava tarihi olan 02/10/2019 tarihinden, bakiye 7.368.632,30 TL'sinin ıslah tarihi olan 23/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV-İSTİNAF

Asıl davalı vekili istinafında, Mahkemece %20 artıştan sonraki yapılan işlerin vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, 2. Etap işlerin davacı tarafından ve 2017 birim fiyat listesi üzerinden %20 iskontolu olarak yapılacağı hususunda aradaki hak edişlerden de anlaşılacağı üzere tam irade uyuşması olduğunu, Mahkemece 520 artıştan sonraki işlerin vekaletsiz iş görme hükümleri çerçevesinde yapıldığı tarihteki piyasa rayiç bedeli esas alınması yönündeki kabulün hatalı olduğunu, davacının 2. Etap olarak nitelenen işlere ilişkin yapmış olduğu hak ediş taleplerinin tamamını 2017 fiyatından %20 kırımlı olarak talepte bulunduğunu ve bu şekilde ödemelerini aldığını, taraflar arasında 10 adet hak ediş olduğunu ve ihtirazi kayıt davacı tarafından konulmadığını ve fiyatta mutabık kalındığını, davacının gecikmesi sebebiyle, davacıya gecikme cezasının uygulanmasının hukuka uygun olduğunu, iş programı incelendiğinde bu durumun anlaşılacağını, davacının gecikme cezası faturasını ticari defterine işlediğini, %5 nakit teminatı ve teminat mektubunu paraya çevirmenin haklı olduğunu, davacının iş yeri kapanışı yapmadığını, davacının personeline ödeme gerçekleştirildiğini, teminatların cari hesap borcunu karşılamadığını, asıl davanın reddedilmesi gerektiğini belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

Birleşen davalı vekili istinafında, bilirkişiler tarafından gereği gibi sözleşmenin değerlendirilmediğini, itirazlarının incelenmediğini, 10.09.2023 tarihli bilirkişi raporunda sözleşme gereğince mekanik tesisat projesinin yapımı davacı şirketin yükümlülüğünde olmasına rağmen, hesaplamada proje bedelinin alacak hesabına yansıtıldığını, KDV hariç denilmesine rağmen KDV dahil hesaplandığını, itirazlarının incelendiği ek raporda da aynı görüşlerin tekrar edildiğini, müvekkillerinin keşide ettiği ve genel mutabakat yapılmadığından ödemedikleri çekler olduğunu, bu çeklerin icraya konulduğunu, eldeki dava ida aynı bedellerin istendiğini, mükerrer olduğunu, birleşen davanın reddi gerektiğini belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

V-DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan asıl ve birleşen davada alacak davasıdır. Asıl davacı yüklenici, asıl davalı iş sahibi, birleşen davacı taşeron , birleşen davalı yüklenicidir. Asıl davada yüklenici sözleşmeye dayalı olarak davalıya ati binanın tamirat tadilat işlerini yaptığını , işi teslim ettikten sonra davalının talebi ile işe devam edip ilave işler yaptığını, bu ilave işlerinin tutarının sözleşmeye göre belirlenen , 2017 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya diğer kurum birim fiyatları üzerinden %20 iskonto (indirim) ile yapılmaması gerektiğini, ilave işlerin bedelinin yapıldığı yıl piyasa rayicine göre belirlenmesi gerektiğini, davalı iş sahibinin gecikme cezası kesintisinin haksız olduğunu, %5 nakdi teminatın iade edilmesi gerektiğini ve teminat mektubunun da hatalı olarak paraya çevrildiğini belirterek alacak talebinde bulunmuştur. Davalı iş sahibi, davacıdan gecikme cezası kesmelerinin hukuka uygun olduğunu, sözleşmeye göre hesaplama yapılması gerektiğini, hak edişlere davacının ihtirazi kayıt koymadığını, davanın haksız olduğunu belirterek, davanın reddini talep etmiştir.

Birleşen davada taşeron sözleşmeye dayalı olarak yüklenicinin Mekanik Tesisat İşlerini yaptığını, 4 hak edişten sonra mutabık kalamadıklarını, ... no'lu hak edişten sonra 13.528.512,05 TL. imalat miktarına ulaşıldığını, değişik iş dosyası ile alacağını tespit ettirdiğini, ... Üniversitesinin iş sahasından kendilerini çıkarttığını, 8.634.138,14 TL. alacağı bulunduğunu belirterek , bakiye alacak talep etmiştir.

Yerel mahkemece bilirkişi raporlarına dayanarak ilave işin yapıldığı yıl piyasa rayicine göre hesaplanması gerektiğini, davalının gecikme cezası kesemeyeceğini, nakdi teminat ve teminat mektubunun iadesi gerektiğini belirterek asıl davanın kabulü ile, 31.248.144,30-TL'nin, 100.000,00-TL'sinin dava tarihi olan 14/05/2019 tarihinden, bakiye 31.148.144,30 TL'sinin ıslah tarihi olan 30/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birleşen dava yönünden, bilirkişi raporunda yapılan hesaplamayı kabul ederek, birleşen davanın kabulü ile 7.378.632,30 TL.'nin, 10.000,00-TL'sinin dava tarihi olan 02/10/2019 tarihinden, bakiye 7.368.632,30 TL'sinin ıslah tarihi olan 23/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Somut olayda taraflar arasında 26.5.2017 tarihli sözleşme olduğu, davalı işverene ait ... Üniversitesi...Yerleşkesi Binasına ait ...Etap ikmal, tadilat ve tamirat işlerinin yapılması ve teslimi esaslarını düzenlemekte olduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmede, sözleşme konusu işler 2017 yılı Çevre Şehircilik Bakanlığı veya diğer resmi kurum-kuruluşların birim fiyatları üzerinden tenzilatlı işler esasına dayanmakta olup (%20 iskonto) bu birim fiyatlar geçici hak edişlerde ve kesin hak edişte aynen kullanılacaktır.” düzenlemesi bulunduğu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin; ‘Yapılacak İşin Miktarı ve Birim Fiyatlar’ başlıklı 4.maddesinde; “4.1. Yüklenici işbu sözleşmenin konusunu teşkil eden madde 3 de tanımlanmış işlerin tamamını2017 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya diğer kurum birim fiyatları üzerinden % 20 iskonto ile bu sözleşme ve eklerindeki şartlara uygun olarak yapmayı kabul ve taahhüt ettiği, sözleşme tutarı1. Etap toplam bedeli 10.000.000 TL + KDV dir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık ilave iş bedelinin sözleşmeye göre mi yoksa yapıldığı yıl piyasa rayicine göre mi hesaplanacağı noktasındadır. Sözleşme hükümlerine göre diğer bir deyişle,10.000.000 TL + %20 ilave işler dışında kalan ilave işleri de, davacının, sözleşmede kararlaştırılmış olan “2017 Birim Fiyat Listesi üzerinden %20 iskontolu” bedel karşılığında yapmakla yükümlü olup olmadığında toplanmaktadır. Taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinde ilave işlerin miktarına dair bir anlaşıma olmadığı gibi, bu hususta sözleşme hükümlerinin uygulanacağına dair davalının gerçekleştirdiği bir ispatta bulunmamaktadır. Bu sebeple Mahkemece, yapıldığı yıl piyasa rayicine göre ilave işlerin hesaplanmasını dikkate alan bilirkişi raporunu dikkate almasında bir yanlışlık yoktur. Ayrıca ilave iş bedelini talep edebilmek için ihtirazi kayıt koymak şart değildir.

Ancak asıl davada Mahkemece davalının gecikme cezası kesmesinin kabul edilmediği, .... Etap işler açısından davalı tarafından kesilen gecikme cezasına dair faturaların davacı tarafından deftere işlendiği sabittir. Bu sebeple hak ediş ve faturalara geçen davalı tarafından kesilen gecikme cezası miktarının, türünün, ihtirazi kayıt şartlarının olup olmadığı, taraf iddiaları değerlendirilmek suretiyle, şayet gecikme varsa kimden kaynaklandığının, kusur durumunun değerlendirilerek, belirlenmesi gerekmektedir. Mahkemece davalının gecikme iddiasına dair taraf iddialarının araştırılıp, tartışılarak değerlendirilmediği anlaşılmaktadır.

Birleşen davanın taşeronu sözleşmeye dayalı olarak yaptığı Mekanik Tesisat İşleri sebebiyle bakiye alacağını talep etmekte olup, delil tespiti de yaptırmıştır.

Mahkemece her ne kadar alınan bilirkişi raporuna dayanılarak, birleşen dava kabul edilmişse de, birleşen davalının 4 adet çek keşide ettiğini, bu çekleri genel mutabakat oluşmadığından ödemediğini, bu çeklerin icra takibine koyulduğunu, bu davada da davada alacak kalemi olarak eklendiğini, mükerrer tahsil durumu olduğu iddialarının birleşen davada karar verilirken incelenip değerlendirilmediği anlaşıldığından, asıl davalının asıl davaya ve birleşen davalının birleşen davaya istinaf taleplerinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, asıl davalı ve birleşen davalının istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,

2-BAKIRKÖY .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin .../01/2025 tarih, 2019/... Esas, 2025/. Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-Asıl davada davalı harçtan muaf olduğundan harç takdirine yer olmadığına,

5-Birleşen dosya davalısı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE,

6-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA,

7-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 23/06/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.