Bölge Adliye Mahkemesi 2025/179 E. 2025/1012 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

53.HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2025/179

KARAR NO : 2025/1012

TÜRK MİLLETİ ADINA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi

TARİHİ: 15/10/2024

NUMARASI : 2019/1063 Esas, 2024/740 Karar

DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden)

KARAR TARİHİ : 18/12/2025

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :

1.DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalılardan ... şirketi, dava dışı Sajer şirketi ile Irka'ta yapılması planlanan ... Hatları İnşaat ve Montajı Projesi konusunda 09.07.2013 tarihinde sözleşme imzaladığı, daha sonra bu işle ilgili olarak ... şirketi ile davalılar arasında ... İş Ortaklığı kurulduğu, adi ortaklığın dava konusu işteki tüm riskleri paylaştıkları, ortaklık sözleşmesinin 6a maddesinde gerekli olduğu taşeron seçimi yapılabileceği kararlaştırıldığı, ... İnşaatın adi ortaklığın yönetim kurulunda olduğu, yönetim kurulu başkanı da ... firmasını temsil eden üye olduğu, ... İnşaat ile davacı müvekkili şirket arasında 26.8.2013 tarihli alt yüklenici sözleşmesi imzalandığı, müvekkilinin işçileri ve araç gereci işe başlamak için Basra'ya götürdüğü, işçilerin vize ve çalışma izinlerinin ... İnşaat tarafından alınmasının aylar sürdüğü, müvekkili şirketin ancak 27.1.2014 tarihinde işe başlayabildiği, işe başlayıncaya kadar geçen sürede müvekkilinin işçilere maaş ödediği,bu ödemelere dair davalı ... şirketini müvekkiline çok cüzi bir ödeme yaptığı, 84 Km lik boru hattının 82 Km'si tamamlanmışken, davalı ... şirketinin sebep göstermeksizin Üsküdar 5. Noterliği'nin 31.10.2014 tarih ve ... yevmiyeli ihtarı ile alt yüklenici sözleşmesini feshettiği, davalının asıl amacının indirim uygulama olduğu, sözleşmenin imzalanmasından işe başlanmasına kadar geçen zaman için ve işe başlamadan feshe kadar geçen zaman için davacı tarafından işçilere ödenen ücretlere istinaden davalı ... inşaat firmasına 25.11.2014 tarih ... numaralı 658.340,00 USD bedelli fatura tanzim edildiği, dava konusu işin yapımına dair davacı tarafından makine satın alındığı, işbu makineleri tamamının davalı ... İnşaat firmasına kiralandığı, fesihten sonra makinelerin davalı tarafından iade edilmediği,bu sebeple makine ve ekipmanların bedelinin 252.419,00 USD olduğu, bu bedeli adi ortaklık tesis eden davalılardan müteselsilen tahsilini talep ettikleri, alt yüklenici sözleşmesinin bedelinin 4.200.000,00 USD olduğu daha sonra NDT işlerini çıkarılmasıyla bedelin revize edilerek 3.505.616,50 USD olduğu, davacı şirket tarafından davalı ... İnşaat firmasına 3.505.616,50 USD tutarlı 25.11.2014 tarih ve 10870 sayılı fatura kesildiği, dava konusu işte kullanılmak üzere müvekkile ait jeneratör, kaynak makinesi, boru bükme makinesi gibi makinelerin davalı ... İnşaat firmasına kiralandığı, davalının kira bedeli ödemediği,bunun üzerine Davacı tarafından, davalıya 62.000,00 USD tutarlı 25.11.2014 tarihli ve 10872 numaralı faturanın kesildiği, davacı tarafından yanmaz brandalı çadır alınarak davalıya verildiği ancak bedelinin ödenmediği, davacı tarafından davalıya 10.000,00 USD 25.11.2014 tarih ve 10873 sayılı fatura kesildiği, davacının davalının talebiyle topoğrafya aletleri satın aldığı,davalıya verdiği bu bedelin davalı tarafından ödenmediği, bu sebeple davalı ... İnşaat firmasına 36.000,00 USD 25.11.2014 tarih ve 10874 sayılı faturanın kesildiği, davalı ... İnşaata bu faturaların tebliğ edildiği ve davalını itiraz etmediği, alt yüklenici sözleşmesinin adi ortaklığın davalı ... İnşaata verdiği yetki ile yapıldığını, belirtilen fatura bedellerinden adi ortaklığın ortakları davalıların müteselsilen sorumlu olduğu, ayrıca davalılar arasında organik bağ olduğu belirtilerek, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla, 10.000,00 TL.'nin 24.11.2014 tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir,

II. CEVAP

Davalı ... Yapı Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle, müvekkilinin ... İş Ortaklığının tarafı olduğundan, diğer davalı olan ... İnşaat olan alacağa ilişkin olarak müvekkilne davada husumet yöneltilemeyeceği, davacı tarafın ne müvekkili ile ne de ... İş Ortaklığı ile bir ilişkisi bulunmadığı, faturaların dahi davalı ... İnşaat firmasına kesildiği, davanın müvekkili açısından husumet yokluğundan reddi gerektiği, davanın 5 yıl zamanaşımına tabi olduğu, sözleşmenin 31.10.2014 tarihinde feshedildiğini, zamanaşımının 12.12.2019 tarihinde zamanaşımının dolduğu belirtilerek davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Somut olayda davacı ile davalı ... İnş firması arasında 26/08/2013 tarihinde alt yüklenici sözleşmesi imzalandığı, sözleşmeye göre davalı ... İnşaatın yüklenici, davacının alt yüklenici olduğu, sözleşme içeriğinde tarafların hak ve yükümlülüklerinin belirlendiği, dosya kapsamındaki faturalara, gümrük evrakları ve davacı defter kayıtlarına göre davacının davalıya iş yapıldığı, kısmi ödemelerin bulunduğu, nihai olarak davacının davalı ... İnşaattan 3.132.131,00 USD alacağının bulunduğu tespit edilmiştir. Davacı sözleşme çerçevesinde yapmış olduğu işlerin bedelini davalı ... İnşaat ve davalı ... Yapıdan tahsilini talep etmektedir. Davalı ... Yapı ise eldeki davada pasif husumetinin bulunmadığını beyan etmiştir. Davacı taraf ise, davalı ... İnşaat AŞ ile davalı ... Yapının dava dışı ... Adi Ortalığını kurdukları, bu adi ortaklık yetkilendirmesi sebebiyle davalı ... İnşaat'ın alt yüklenici sözleşmesini imzaladığını, diğer davalı ... Yapı'nın da borçtan sorumlu olduğunu iddia etmiştir. Davaya konu iş için ana sözleşmenin davalı ... İnşaat ile dava dışı ...Iraq Services arasında imzalandığı, davalı ... Yapının yüklenici sözleşmesinin tarafı olmadığı, işin yapımı için Basra-Irak Altyapı İşleri başlıklı iş birliği imzalandığı, sözleşmenin taraflarının dava dışı ... İnşaat ile davalılar olduğu, işbirliğinin 3/a maddesine göre işbirliğinin amacının ana sözleşmedeki işlerin sözleşmeye uygun olarak müştereken yapılması ve işveren dava dışı ...'e teslim edilmesi olduğu, yine aynı maddenin d bendinde anlaşmanın sadece işverene karşı yüklenilmiş olan projenin gerçekleştirilmesi için sınırlı olarak kurulduğu, iş birliğinin 10/a maddesinde tarafların inşaat sözleşmesindeki işlerin yapılması ve mali sorumluluklar ve cezalar için işverene karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarının düzenlendiği, taşeron seçim hakkının da davalı ... İnşaat'a bırakıldığı görülmüştür. İşbirliği anlaşması bir bütün olarak değerlendirildiğinde iş birliği anlaşmasının asıl iş veren ...e karşı sorumluluk ve asıl işveren ...in haklarının korunması amacına yönelik olduğu, bu sebeple de alt yüklenicilere ilişkin bir düzenleme olmadığı, alt yüklenicilere karşı sorumlulukla ilgili bir madde bulunmadığı, ticaret sicil kaydına işlenmiş bir adi ortaklık bulunmadığı dikkate alındığında işbirliğine davalı ... Yapının da taraf olmasının alt yüklenicilere karşı sorumluluk doğuracağı anlamına gelmeyeceği değerlendirilmiştir. İşbirliği anlaşmasında yüklenici seçim hakkı davalı ... İnşaata verilmese dahi davalı ... İnşaat'ın esas yüklenici sözleşmesinin tarafı olması sebebiyle esas sözleşmeye dayanak olarak yüklendiği iş için başkaca kişi ya da şirketleri taşere edip alt yüklenici sözleşmesi imzalama hakkına sahiptir. Bu sebeple da yüklenici seçme işbirli anlaşmasında davalı ... inşaat verildiğinden bahisle davalı ... Yapı'nın da borçtan sorumlu olacağından bahsedilemez. Görüşmelere davalı ... Yapı'nın katılması, mailler atması, talepler de bulunması da sözleşmelerin nispiliği ilkesi ve davalı ... Yapının asıl işverene karşı sorumluluğuna ilişkin işbirliği anlaşması dikkate alındığında borçtan sorumluluk doğurmayacaktır. Davacı taraf davalı ... Yapının da taraf olduğu kanısı ile sözleşmeyi imzaladığı iddiası ise TTK 18/2. Maddesinde düzenlenen tacirin ticari işletmesi ile ilgili faaliyetlerinin tümünde basiretli davranma yükümlülüğü ile bağdaşmamaktadır. Ayrıca davacı faturaları dahi davalı ... İnşaat adına düzenlendiği, davalıların hesapları arasında para transferi olsa dahi davacıya yapılan kısmi ödemelerin de davalı ... inşaat tarafından yapıldığı görülmüştür. Davalıların dava dışı asıl işverene karşı mali olarak müteselsilen sorumluluklarının bulunması sebebiyle para transferi bulunmasının olağan bir durum kabul edilmiştir. Tüm bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde davalı ... Yapının davacı ile davalı ... İnşaat sözleşmesi kapsamında doğan borçlardan sorumlu olamayacağı, husumeti bulunmadığından davalı ... Yapı yönünden davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar vermek gerekmiştir. Davalı ... Yapı yönünden davanın husumet yönünden reddine karar verildiğinden ve bu sebeple borçtan sorumlu olduğundan bahsedilemeyeceğinden borçtan kurtulmaya yönelik defi olan zamanaşımına yönelik itirazı hakkında bir değerlendirme yapılmamıştır. Yasa hükmü uyarınca taraflara ticari defterlerini sunmaları için gerekli ihtaratlar yapılmış ise de davalı ... İnşaat ticari defterlerini incelemeye sunmamıştır. Bu durumda yasa uyarınca davacının ticari defterleri lehine delil olarak sayılmıştır. Davacının kendi ticari defterlerine göre yapılan kısmi ödemeler düşüldükten sonra davalı ... İnşaattan bakiye 3.132.131,00 USD alacağının bulunduğu tespit edilmiştir. 17/01/2023 tarihli Basra Başkonsolosluğu yazı cevabında da görüldüğü üzere işin yapıldığı yer olan Basra/Irak'ta 2014 yılından itibaren ülkedeki güvenlik boşluğu ve Türk firmalarına yönelik tehditler sebebiyle sahaların boşaltıldığı, projelerin durduğu, Irak Ülkesinin içinde bulunduğu durum, aradan geçen zaman dikkate alındığında istinabe yoluyla keşif yapılmasının dosyaya katkı sunmayacağı anlaşıldığından ticari defterler ve gümrük kayıtları ile sözleşme üzerinden değerlendirme yapıldığı gerekçesiyle, Davacı taraf ıslah dilekçesi ile 1.500.000,00 TL talepte bulunduğundan taleple bağlılık ilkesi gereğince talebi gibi davalı ... İnşaat yönünden davanın kabulüne karar verildiği belirtilerek,davanın davalı ... Yapı Anonim Şirketi yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, Davacının fatura bedellerine ilişkin talebinin kabulü ile 1.500.000 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... İnşaat Taah. En. San. Ve Tic AŞ'den alınarak davacıya verilmesine karar vermiştir.

IV. İSTİNAF SEBEPLERİ

A-)DAVACI VEKİLİ İSTİNAFINDA;

1-)Davalı ... şirketinin asıl iş sahibi ile 9.7.2013 tarihinde sözleşme yaptıktan sonra, 30.07.2013 tarihinde diğer davalı ile adi ortaklık sözleşmesi yaptığı, dava konusu işle alakalı olarak ortakların tüm riski aldıkları, adi ortaklık sözleşmesinin 6/a maddesinde gerekli olduğu halde taşeron seçme hakkı verildiği, bu sebeple adi ortakların tümü müvekkili şirketin alacağından sorumlu oldukları,2-)Davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğu,iki şirket merkezinin de aynı adreste bulunduğu, ... yapının yetkilisini verdiği rapörtajda organik bağın olduğunun anlaşıldığı,3-)... şirketinin başkan yardımcısı tarafından gönderilen e mailde de ... yapı şirketinden karar verici olarak bahsedildiği, 4-)30.07.2013 tarihli adi ortaklık sözleşmesinin ortakları olan ... -...-... firmalarının sahiplerinin sözleşme öncesinde müvekkil şirket ile iletişimleri olduğu, şantiyenin keşif ve takip eden süreçlerinde yer aldıkları, ortaklıkları dışa vurdukları, davalı ... yapının ve dava dışı ... şirketinin mutabakatı ile dava konusu 26.8.2013 tarihli sözleşmenin imzalandığı,5-)Husumet yokluğu ile davanın reddine karar verilmesi halinde nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu, belirtilerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, Türk Borçlar Kanunun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı yüklenici , davalı ... iş sahibidir. Davalı ... şirketi ise davalı ... firması ile adi ortak.Davacı vekili, davalı ... firmasını ıraktaki Su ... Hatları İnşaatını 9.7.2013 tarihli sözleşme ile yüklenici olarak aldığını, daha sonra davalı ... şirketini bu iş için diğer davalı firma ile adi ortaklık kurduğunu, adi ortaklık adına davalı ... firmasının, davacı müvekkili ile 26.8.2013 tarihli alt yüklenici sözleşmesi yaptığı, dava konusu işle ilgili olarak, davacı firmanın işçilere ödediği bedele ilişkin 658.340,00 USD tutarlı davalıya fatura kestiği, davacının kredi ile alet edevat satın alarak davalıya kiraladığı, davalının sözleşmeyi sebepsiz feshetmesine rağmen makineleri iade etmediği bu sebeple makine bedeli olarak 252.419,00 USD tutarlı davalı ... İnşaata fatura kestiği, alt yüklenici sözleşmesinin bedeli olarak davalıya 3.505.616,00 USD davalıya fatura kesildiği, davacıya ait jeneratör gibi bazı makinelerin davalıya kiralandığı fakat davalının bedel ödemediği bu sebeple 62.000,00USD fatura kesildiği, davacının yanmaz çadır alarak davalıya verdiği, davalının bedelini ödemediği bu sebeple 10.000,00 USD fatura kesildiği, davacını topoğrafya malzemeleri aldığı,davalıya verdiği, davalının bedelini ödemediği bu sebeple 36.000,00 USD fatura kesildiği, faturaların tebliğ edildiği,davalı ... İnşaat tarafından itiraz edilmediği, adi ortak olan davalıların tutarlardan sorumlu olduğu belirtilerek, 10.000,00 TL.'nin 24.11.2014 tarihinden itibaren reeskont avans faiziyle davalılardan müteselsilen tahsilini talep edilmiştir.

Davalı ... firması vekili, davacı ile müvekkilinin bir ilişkisi olmadığını, davalının adi ortaklıkla da ilişkisi bulunmadığını, faturaların davalı ... firması adına kesildiğini, müvekkili açısından husumet yokluğundan davanın reddi gerektiğini, davanın 5 yıllık zamanaşımına uğradığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.Yerel mahkeme, asıl işveren ile ... İnşaatın sözleşme yaptığını,iş birliği anlaşmasına davalı ... şirketinin taraf olmasının bir sorumluluk doğurmayacağını, faturaların ... İnşaata kesildiğini bu sebeple ... firması açısından husumet yokluğundan davanın reddine, ... İnşaat açısından davacı defterleri dikkate alınarak bilirkişi raporuna istinaden davalı ödemesi mahsup edildikten sonra, Davacı taraf ıslah dilekçesi ile 1.500.000,00 TL talepte bulunduğundan taleple bağlılık ilkesi gereğince talebi gibi davalı ... İnşaat yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.Somut olayda, dava dışı iş sahibi ile, davalı ... İnşaat şirketinin Su ... Hatları İnşaatına dair 9.7.2013 tarihli sözleşme ile yüklenici sıfatıyla üstlendiği daha sonra bu işin dava dışı iş sahibine teslimi için davalı ile adi ortaklık kurduğu anlaşılmaktadır.Davacı ile davalı ... İnşaat şirketi arasında 26.8.2013 tarihli alt yüklenici sözleşmesi yapıldığı, yapılan bu sözleşmede ... İş Ortaklığının yer almadığı görülmektedir. Söz konusu sözleşmeyi davalı ... İnşaat kendi adına imzalamış olup mahkemece davalı ... Yapı şirketini yönelik verilen husumetten ret kararı doğru ise de; davacı yanca dava dilekçesinde ve istinaf talebinde davalılar arasında organik bağ bulunduğunu iddia edilmiş ise de bu hususun yerel mahkemece yeterince araştırılarak, kararda değerlendirilmediği anlaşılmaktadır. Davacının bu hususa dair delilleri dosyaya ibraz ettirilerek, gerekli araştırma yapılmak suretiyle davalılar arasında organik bağ olup olmadığı tüm deliller tartışılarak değerlendirilip davalıların birlikte sorumlu olup olmadıklarının belirlenmesi gerekmektedir. İlk derece mahkemesi kararı bu açıdan eksiktir.Davacı vekili husumetten ret ile ilgili hatalı vekalet ücretine hükmedildiğini belirtmiştir. Pasif husumet yokluğundan ret kararı verildiğinde, nispi vekalet ücreti takdir olunur. Ancak bu vekalet ücreti maktu vekalet ücretini geçemez. Kararın kaldırılma sebebine göre bu aşamada davacı vekilinin vekalet ücretine ilişkin istinaf talebi değerlendirilmemiştir.İlk derece mahkemesince kaldırma kararından sonra yargılamada istinaf edenin sıfatı ve istinaf sebeplerine göre davacı tarafın müktesep hakları da dikkate alınarak bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, 2-İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 15/10/2024 tarih, 2019/1063 Esas, 2024/740 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE,5-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA,6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 18/12/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.