Bölge Adliye Mahkemesi 2018/136 E. 2021/118 K.

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I DOSYA NO: 2022/1643 Esas KARAR NO: 2025/541 İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi TARİHİ: 08/06/2021 NUMARASI: 2018/136 E. - 2021/118 K. DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) İSTİNAF KARAR TARİHİ: 27/03/2025 Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda; G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Tarafların İddia ve Savunmaları: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: davalı şirketin ... tescil numaralı toplu Endüstriyel tasarım tescillerinden 4 ve 8 nolu ... tescil numaralı toplu tasarım tescillerinden 9 ve 11 radyatör tasarımlarının uzun yıllardır piyasada var olan radyatör görsellerinden olduğunu, davalının kötü niyetli bir şekilde tescilini sağladığını, bu tasarımların tescil başvuru tarihinden çok önce gerek davacı şirket, gerekse sektördeki firmalarca piyasaya arz edilmiş yeni olmayan tasarımlar olduğunu, davacı şirketin "..." markasını taşıyan onlarca çeşit tasarıma sahip radyatörleri yıllardır ürettiğini ve sattığını, WIPO tescil belgelerinden görüleceği üzere bu tasarımların aynısı veya SMK 56/4-b maddesi kapsamında aynı tasarımlar olduğunu, davacıya ait Şubat 2012 yılı kataloğunda davalının ... tescil numaralı, 04/04/2014 yılında uluslararası başvurusunu yaptığı radyatör tasarımlarından 9 ve 11 numaralı tasarımların aynısının kataloğun 24.sayfasında ... modeli olarak piyasaya sunulmuş olduğunu, bu tasarımın 11 nolu tasarımla birebir aynı olduğunu ve 9 nolu tasarımın ise ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğunu, ... tescil nolu 2007 tarihli ... adına WIPO tescili bulunan belgede tasarımın aynısının ve ayırt edilemeyecek kadar benzerinin daha evvel tescil edildiğinin görüldüğünü, davalının 2010 tarihli ... tescil numaralı tasarımının ... isimli İsviçre şirketi tarafından ... tescil numarası ile WIPO tasarım tescil belgesi olarak 01/09/2005 tarihinde tescil ettirmiş olduğunu ve bu tasarımların birebir aynı olduğunu, dolayısı ile davalının tescilli bu tasarımları kendi adına kötü niyetle tescil ettirdiğini belirterek; davalı adına kayıtlı kayıtlı dava konusu ... ve ... tasarımların 3.kişilere devrine engel olunması açısından ihtiyati tedbir kararı verilmesini, Türk Patent Enstitüsü nezdinde ... tescil numaralı toplu Endüstriyel tasarım tescillerinden 4 ve 8 nolu, ... tescil numaralı toplu tasarım tescillerinden 9 ve 11 nolu tescilli tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesini özetle; davaya konu tasarımların Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye’de tescilli olduğunu, WIPO tarafından verilen ve ülkemiz dışında verilen tescilin ülkemiz mahkemeleri tarafından hükümsüz kılınmasının usulen mümkün olmadığından, dava dilekçesinin bu hali ile HMK’nın emredici hükümlerine aykırı olduğunu, bu hususlar gözetildiğinde davanın esasa girilmeden usulden reddedilmesinin gerektiğini, esasa ilişkin ise davacı tarafça işbu davadan evvel davalıya ulaşılmak sureti ile dava konusu tasarım ürünlerin davacı taraf için üretilmesi talebi iletildiğini, davalı firmanın davacı tarafça bizzat ziyaret edildiğini ve 23/10/2017 tarihinde davalı firmaya bu talebin ayrıca e-posta yolu ile yazılı olarak da iletildiğini, ancak bu talep üzerine davalı firma tarafından dava dışı 3. kişiler lehine inhisari lisans hakkı verilmiş olduğundan bahisle bu talebin kabul edilmediğini, bunun üzerine davalı firmanın tescilli tasarımdan kaynaklanan haklarının davacı tarafça yok sayılmak sureti ile davalı firmaya ait tescilli ürünlere tecavüz teşkil eden eylemlere girişildiğini ve davalıya ait ürünlerin birebir aynısının üretilip/ürettirilip satışa sunulduğunu belirterek; haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk Derece Mahkemesi Kararı Mahkemece; "Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, Davalı adına WIPO nezdinde tescilli olan ... numaralı tasarımın 4 numaralı tasarımının yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığının TESPİTİNE, Davacının fazlaya ilişkin taleplerinin REDDİNE, " karar verilmiştir. İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı adına tescilli olan ... tescil numaralı toplu endüstriyel tasarım tescillerinden 4 ve 8 numaralı, ... tescil numaralı endüstriyel tasarım tescillerinden 9 ve 11 numaralı tasarımların, piyasada uzun yıllardır var olan radyatörlerden olduğu için kötü niyetle tescil edildiğini, bu nedenle tasarımların hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep ettiklerini, sunulan deliller ve bilirkişi raporlarıyla, tescil başvuru tarihinden çok önce müvekkili ve sektörde faaliyet gösteren yerli ve yabancı firmalar tarafından ilgili tasarımların piyasaya sürüldüğünün ispat edildiğini, her iki bilirkişi raporunda da davalı adına tescilli ... tescil numaralı 4 numaralı ve ... tescil numaralı 11 numaralı tasarımların yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olmadığı yönünde tespit yapıldığını, ancak yerel mahkemenin, dosyaya sunulan "..." kataloğunu geçerli bir delil olarak kabul etmediğini, bu nedenle ... tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarım tescil belgesindeki 11 numaralı tasarım yönünden, bilirkişi raporunun müvekkili lehine olmasına rağmen davayı reddettiğini, ... febbraio kataloğunun 2012 tarihli olduğunu, kataloğun arka kapağında 2012 tarihinin yer aldığını ve bilirkişi raporunda da bu tespitin yapıldığını, ancak yerel mahkemenin kataloğun basım tarihine ilişkin herhangi bir araştırma yapmadan, kataloğu delil niteliğinde görmeyerek hatalı bir karar verdiğini, dosyaya sunulan ... tescil numaralı, 2007 tarihli ve ... adına WIPO tescili bulunan belgede, davalı tasarımının aynısının veya ayırt edilemeyecek kadar benzerinin daha önce tescil edildiğinin açıkça görüldüğünü, dolayısıyla davalının bu tasarımı kendi adına kötü niyetle tescil ettirdiğini, tasarımlar karşılaştırılırken müvekkilinin tasarımında iki kapak bulunması ve davalı tasarımında bu kapakların bulunmaması sebebiyle farklı olduklarına dair değerlendirmenin tasarım hukukuna tamamen aykırı olduğunu, bilinçli tüketicinin dahi bu tasarımları birbirinden ayırt edemeyeceğini, seçenek özgürlüğünün oldukça geniş olduğunu ve bilirkişi raporlarıyla da sabit olan bu durumun mahkemece göz ardı edilerek yanlış karar verildiğini, davalı adına tescilli ... tescil numaralı 8 numaralı ve ... tescil numaralı 9 numaralı tasarımların yenilik basamağını geçmemesi nedeniyle tescil edilmemesi gereken tasarımlar olduğunu, ancak davalının kötü niyetli olarak bu tescili sağladığını belirterek, kararın istinaf incelemesi sonucunda kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... kod numaralı tasarım hakkında hükme esas alınan bilirkişi raporundaki tespitlerin hatalı olduğunu, tasarım başvuru tarihinin 01.09.2014 olduğunu, ancak söz konusu tasarımın ayırt edilemeyecek kadar benzerinin kendileri tarafından kamuya sunulan Ocak 2012 tarihli ürün kataloğunda K-60 ürün koduyla yayınladığının ileri sürüldüğünü ancak , bu kataloğun hangi matbaa tarafından ve hangi tarihte basıldığına dair herhangi bir ibare bulunmadığını, ayrıca davacı şirketin bu kataloğun basım tarihine ilişkin matbaa faturası veya orijinal baskı nüshası gibi herhangi bir belge sunmadığını, bu nedenle delil niteliği bulunmayan bu katalog esas alınarak tasarımın hükümsüz kılınmasının hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda ... kod numaralı tasarımın dava dışı 3. kişi adına tescilli ... kod numaralı tasarımla benzer olduğu yönündeki tespitlerin hatalı olduğunu, bilirkişilerin yanlış değerlendirme yaparak müvekkilinin tasarımının kare formda olduğunu göz ardı ettiklerini, oysa karşılaştırma yapılan mesnet tasarımın yuvarlak formda oluşturulduğunu, raporun eksik inceleme içerdiğini, mahkemenin tasarımlar arasında karşılaştırma yaparken ortak özellikleri değerlendirdiğini, ancak tasarımların farklılıklarının dikkate alınmadığını, müvekkili firma tarafından 30 Ekim 2017 tarihinde dava konusu tasarımlar bakımından dava dışı üçüncü kişilere inhisari lisans hakkı verildiğini, bu sözleşmeler kapsamında davacı tarafa herhangi bir lisans verilmesinin mümkün olmadığını, ancak davacı firmanın müvekkilinin tescilli tasarımlarını izinsiz ürettiğini ve satışa konu ettiğini, Mart 2018’de Milano’da gerçekleştirilen sektörel fuarda müvekkili firmanın da standı bulunduğunu, davacı firmanın müvekkiline ait tescilli tasarımların üretim ve satışını yapmak için talepte bulunduğunu, ancak bu talebin reddedildiğini, buna rağmen davacı firmanın hukuka aykırı olarak bu tasarımları sergilediğini, müvekkili firmanın fuar komitesine başvurarak WIPO tescilleri kapsamında hak sahibi olduğunu ve davacı firmanın sergilediği ürünlerin tescilli tasarımlarına tecavüz teşkil ettiğini belirttiğini, bu başvuru sonucunda komitenin davacı firmaya ait ürünlerin stanttan kaldırılmasına karar verdiğini , mahkemenin, hükümsüzlüğü talep edilen tasarımlar bakımından müvekkili firmanın tek ve gerçek hak sahibi olduğunu kabul etmesi gerektiğini, davacı tarafın 2012 tarihli bir katalogda yer alan tasarımın, müvekkili firmanın tescilinin ayırt edici niteliğini ortadan kaldırdığını kabul etmesinin teknik olarak mümkün olmadığını, davacı firmanın 2012’den beri ürettiği bir tasarımın aynısını üretmek için müvekkilinden lisans talep etmesinin teknik olarak çelişkili olduğunu, müvekkilinin basiretli bir tacir olarak ticari etik çerçevesinde lisans taleplerini reddettiğini, bunun üzerine davacının kötü niyetle müvekkiline ait tescilli tasarımları üretmeye başladığını ve bu davayı açtığını, davacının hükümsüzlük talebini desteklemek için dava dışı İsviçre menşeli ...’un WIPO nezdinde mevcut tasarım tescillerini dayanak gösterdiğini, ancak bu tasarımların müvekkiline ait tasarımlarla aynı veya ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğu yönündeki iddiaların gerçek dışı ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, ... firmasının müvekkili firmanın uzun yıllardır müşterisi olduğunu, müvekkili firmadan ürün satın aldığını ve satışa arz ettiğini, dolayısıyla müvekkili firmanın dava konusu edilen ürünleri de ... firmasına fason olarak ürettiğini, ... firmasının sergilediği ürünlerin müvekkiline ait tasarımlarla aynı veya benzer olmadığı, müvekkilinin ticari defterleri incelendiğinde davacı tarafın iddialarının asılsız olduğunun görüleceğini , müvekkili firma ve ... firmasının Milano’daki fuarda yan yana standlarda ürünlerini sergilediğini, müvekkili firmanın tasarım haklarına tecavüz edildiğini tespit ettirdiğini, fuar komitesinin müvekkiline ait ... tescil numaralı tasarımın izinsiz kullanıldığını belirlediğini ve müvekkilinin sergilediği ürünlerin ... firmasının standında da yer aldığını , davacı tarafından açılan davanın kötü niyetli olduğunu, hükümsüzlük talebinin dayanaksız olduğunu, bilirkişi raporlarının eksik incelemeye dayandığını ve mahkemenin hatalı karar verdiğini belirterek, kararın kaldırılarak, davanın tümden reddine karar verilmesini talep etmiştir. GEREKÇE HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede; Dava, davalıya ait ... tescil numaralı toplu 4 ve 8 nolu, ... tescil numaralı 9 ve 11 nolu endüstriyel tasarımların hükümsüzlüğü istemine ilişkin açılmış olup, ilk derece mahkemesince gerekçeli kararda; davalı tasarım tescillerinin WIPO nezdinde tescilli oldukları, Türkiye'de TPMK nezdinde yayımı istenmediğinden WIPO nezdinde tescilli tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilemeyeceği ancak çoğun içinde az da vardır ilkesi benimsenerek davalı tasarımlarının davacı ürünlerine kıyasla yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunup bulunmadığına dair tespit davası olarak görüldüğü açıklanmıştır. Dava dilekçesindeki netice ve talep ; Türk Patent Enstitüsü nezdinde ... tescil numaralı toplu Endsütriyel tasarım tescillerinden 4 ve 8 nolu, ... tescil numaralı 9 ve 11 nolu toplu tasarım tescillerinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi şeklindedir. Mahkemenin 19.02.2019 tarihli, ön inceleme tutanağında uyuşmazlık konuları ; "Davalı adına WIPO nezdinde tescilli ... numaralı toplu endüstriyel tasarımın 4 ve 8 numaralı, ... numaralı toplu endüstriyel tasarımın 9 ve 11 numaralı tasarımlarının yenilik ve ayırt edicilik özelliğinin bulunup bulunmadığı, daha önce kamuya sunulup sunulmadıkları, bu nedenle hükümsüzlüklerine ve sicilden terkinine karar verilip verilemeyeceği tasarımların WIPO nezdinde tescilli olması nedeniyle hükümsüzlüklerine karar verilip verilemeyeceği konularında anlaşamadıkları tespit edildi, tahkikatın bu uyuşmazlık konusu üzerinden yürütülmesine karar verildi," şeklinde belirlenmiştir. Mahkemece; Türkiye'de TPMK nezdinde yayımı istenmediğinden WIPO nezdinde tescilli tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilemeyeceği ancak çoğun içinde az da vardır ilkesi benimsenerek davalı tasarımlarının davacı ürünlerine kıyasla yenilik ve ayırt edicilik vasfı bulunup bulunmadığına dair tespit davası olarak görülüp , yukarıda yazılı şekilde tespit hükmü kurulmuş ise de; HMK 140/3 maddesi gereği ; Ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh (Ek ibare: 07/06/2012-6325 S.K./35.md) veya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür. Mahkemece davanın tasarım tescillerinin hükümsüzlük davası olduğu tespit edilip uyuşmazlık konuları belirlendiği halde davaya tespit davası olarak devam edilmesinin usule aykırılık teşkil ettiği açıktır. Öte yandan , tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilamın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. Eda davasının açılmasının yargı yetkisi bakımından bulunmadığı bir durumda eda davasının öncüsü olan tespit talebi yönünden hukuki yararın bulunmadığı gözetilmeksizin tespit hükmü kurulması yerinde değildir. Dava konusu ... nolu 10/06/2010 tescil tarihli tasarım belgesi ile ... nolu 04/04/2014 tescil tarihli tasarım belgesinin WIPO nezdinde davalı adına tescilli radyatör tasarımları oldukları görülmektedir. 6100 sayılı HMK 114/1-a maddesinde , Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması dava şartı olarak düzenlenmiştir. Dava şartları, yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi, hakim tarafından da re'sen gözetilir. Dava şartlarının bulunmadığının tespiti halinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir(HMK 114/1, 115 m.) Somut olayda, hükümsüzlüğü talep edilen tasarım tescillerinin WIPO nezdinde tescilli olduğu, Türkiye'de TPMK nezdinde yayımı istenmediğinden WIPO nezdinde tescilli tasarımların hükümsüzlüğüne karar verilemeyeceği, dolayısıyla davacının açtığı davada HMK 114/1-a gereğince Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması dava şartının bulunmadığı, mahkemenin davayı çoğun içinde az da vardır ilkesi gerekçe yapılarak tespit davası olarak görmesinin usule aykırı olduğu, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmesi gerekirken tespit kararı verilmesi doğru görülmemiştir.Kamu düzenine ilişkin dava şartları bakımından resen gözetilen ve yukarıda açıklanan sebeplerle taraf vekillerinin istinaf istemlerinin ayrı ayrı kısmen kabulü ile HMK 353/1-b-2 maddesi kararın kaldırılmasına, davanın "Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması" dava şartı yokluğundan HMK 114/1-a ve 115/ 2 maddesi gereğince USULDEN REDDİNE karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Resen gözetilen sebeplerle, taraf vekillerinin istinaf isteminin ayrı ayrı KISMEN KABULÜ ile, 2-İstanbul Anadolu 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 08/06/2021 tarih, 2018/136 E. 2021/118 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, 3-Davanın Dava Şartı Yokluğundan Usulden Reddine 4-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar harcından peşin alınan 35,90 TL'nin mahsubu ile 579,5‬0-TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerini üzerinde bırakılmasına, 4/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 4/ç-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 5/b-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 5/c-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 220,70 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 72,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 292,7‬TL'nin davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine, 5/ç-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 220,70 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 36,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 256,70 TL'nin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5/d-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6-6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 27/03/2025