Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/688 E. 2024/631 K.

T.C. ANTALYA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2022/688 Esas KARAR NO : 2024/631 DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 15/02/2022 KARAR TARİHİ : 24/09/2024 Mahkememize tevzi edilen Alacak (hizmet sözleşmesinden kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonununda; mahkememizce verilen ... E. ... K. Sayılı ... tarihli hükmün istinaf incelemesi neticesinde Antalya BAM ... HD'nin ... E. ... K. Sayılı ilamıyla Mahkememizde görülmekte olan Alacak (hizmet sözleşmesinden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda esası incelenmeden kaldırılması üzerine dava dosyası yukarıdaki esas numarasını almış ve yapılan açık yargılama sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... nin ... sistemine bağlantısı yapılmış olan ... nin müvekkili tarafından kurulduğunu ve işletilmekte olduğunu, ... işletildiği dönem boyunca haksız yere fazladan tahsil edilen sistem kullanım dağıtım bedellerinin iadesi için işbu davayı açtıklarını, davalı tarafça lisanslı lisanssız olarak ayrım yapılmadan aynı bedelin tahsili yapıldığını, yapılan tahsilatların elektrik piyasası kanununa aykırı olduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinden işbu dava tarihine kadar dağıtım sistemi üzerinde ek maliyet oluşturduğu gerekçesiyle fazladan tahsil edilen sistem kullanım/dağıtım bedelleri yanında bunlara işletilen KDV'lerle birlikte şimdilik toplam ...-TL' nin davalıdan tahsili ile müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı cevap dilekçesinde özetle: eldeki davaya konu uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğunu, alacağın zamanaşımına uğradığını, taleple ilgili belirsiz alacak davası da açılamayacağını, davacı ile sistem kullanım anlaşmasının imzalandığı tarihten sonra ... tarafından lisanssız üreticiler için belirlenen ve müvekkili şirket tarafından uygulanma zorunluluğu bulunan tarifelere göre ücretlerin hesaplandığını, bu nedenle işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı şirkete yazılan müzekkere cevapları dosyamız arasına alınmıştır. ...na yazılan müzekkereye verilen cevap dosya arasına alınmıştır. Elektrik Elektronik Bilirkişisi ...'in ... tarihli raporunda özetle;" 1- Davacı ile Davalı arasında ... tarihinde ... imzalanmış olduğu, anlaşma imzalanan tarihte yürürlükte olan Kurul onaylı tarife tablolarında Lisanslı Üreticiler ile (Davacının da içinde yer aldığı) Lisanssız Üreticilere uygulanan dağıtım bedeli ücretinin farklı olduğu, söz konusu anlaşmaların imzalandığı dönemden yaklaşık ... yıl önceki (... tarihli) tarife değişikliğinin dava konusu edildiğinin anlaşıldığı , 2- Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler incelendiğinde Davacının ürettiği elektriğin tamamını ... ilindeki Dağıtım Şebekesine verdiğinin, bu elektriğin %1 den az kısmının Davacı üretim tesisi ile ilişkilendirilen ... ilindeki tüketim tesisinde kullanıldığının, % 99 dan fazlasının Görevli ... Şirketine satıldığının anlaşıldığı, Davacının ürettiği enerjiyi nakletmek için ... kullandığı, 3- 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca dağıtım tarifelerinin Kurulca düzenlemeye tabi bir tarife olduğu, 4- 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'a göre Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten sorumlu olduğu, iletim, dağıtım, toptan satış ve perakende satış için yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit etmek ve toptan satış fiyat tarifesini, iletim tarifesini, dağıtım tarifeleri ile perakende satış tarifelerini onaylamak yetkisine haiz olduğu, 5- Davalı şirketin tarife belirleme, düzenleme, değiştirme, onaylama yetkisi bulunmadığı, EPDK tarafından belirlenen tarifeleri uygulamakla yükümlü olduğu, Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve şartlarının, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişiler için bağlayıcı olduğu , 6- Lisanslı Ürectiler ile Lisanssız Üreticilerin eşit taraflar olup olmadığı yönünden yapılan incelemelere göre a) Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’ne göre (Madde 23) Lisanssız üretim yapan gerçek ve tüzel kişilerin öncelikle kendi ihtiyaçlarını karşılamak için üretim yapmalarının esas olduğu, ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde söz konusu elektrik enerjisinin, ilgili görevli ... şirketi aracılığı ile ... kapsamında değerlendirileceği (Madde 5-(2)) Tüketim tesisinin olmadığı veya enerji tüketiminin olmadığı durumlarda lisanssız üretim tesisinin kurulamayacağı ve dolayısıyla lisanssız üretim de mümkün olmayacağı, bu nedenle asıl olarak, lisanssız üretim tesislerinin ayrı birer üretim tesisinden ziyade, tüketim tesisinin enerji ihtiyaçları için kurulan tüketim tesisinin mütemmim cüzü niteliğinde olduğu, Lisanslı üretim tesisleri için ise böyle bir durumun söz konusu olmadığı b) 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu Madde-14 uyarınca Lisanssız Üretim Tesislerinin lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf olduğu Lisanslı üretim tesisleri için ise böyle bir muafiyetin söz konusu olmadığı c) Bir lisanslı üretim tesisinin, günlük üretim program oluşturmak ve bu programa göre üretim gerçekleştirmekle yükümlü olduğu, programdan sapmalar olması halinde başta dengesizlik maliyetleri olmak üzere cezai işlemlere maruz kalabildiği, bir lisanslı üretici, beyan ettiği enerjiyi üretemediği veya fazla ürettiği durumda, piyasanın enerji açığı veya fazlası olması durumuna göre lisanslı üreticiye ... fiyatı (...) veya ... fiyatı (...) üzerinden %3 ceza katsayılı olarak enerji bedeli uygulanmakta olduğu Lisanssız üretim tesisleri için ise böyle bir yükümlülüğün söz konusu olmadığı a,b,c bentleri göz önüne alındığında Lisanslı Ürectiler ile Lisanssız Üreticilerin eşit taraflarlar olmadığı 7- Tüm inceleme ve değerlendirmelerin sonucunda Lisanssız ... lerin ... Sistemi üzerinde Ek Maliyet oluşturduğu ve bu maliyetin ticarethane abone grubu ile aynı/benzer maliyet yapısında olduğu, bu sebeple de Davacının Davalıdan alacağı olmadığı sonucuna ulaşıldığı " bildirilmiştir. Elektrik Elektronik Bilirkişisi ...'in ... tarihli Ek raporunda özetle; "Bahsi geçen (Akademisyen bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen) Rapor incelendiğinde ... ile ilgili herhangi bir inceleme yapılmadan görüş beyan edildiği görülmektedir. Bir elektrik şebekesinde herhangi bir kullanıcı grubunun şebekeye etkisi/ek maliyet oluşturup oluşturmadığı inceleniyorken, kullanıcının profili ve şebekedeki ağırlığı dikkate alınmalıdır. Yani bu kullanıcı ne tip bir kullanıcı, şebekeye nasıl bir etkisi var, bu etkiyi yapan kullanıcı sayısı arttıkça şebekenin tamamı bundan nasıl etkilenir, eğer bu etki olumsuzsa şebeke bu etkiyi hangi noktaya kadar tölere edebilir, gibi hususların hiç ele alınmadığı görülmektedir. Bir ... için 1 ... ile ... Lisanssız ...’in etkisi aynı değildir. Enerji Nakil Hatları yüksüzken kapasitif enerji üreterek bağlı oldukları ... gerilim yükselmesine sebep olurlar. Her bir ..., ... şebekeye ortalama 1 km hat ile bağlansa ... in ... şebekeye bağlanması durumunda şebekeye ilave ... km enerji nakil hattı eklenmiş olmaktadır. ... km enerji nakil hattı güneş battıktan sonra yüksüz bir şekilde kapasitif enerji üreterek bağlı oldukları ... gerilim yükselmesine neden olacaktır. Hattın uzunluğu arttıkça kapasitif etki de artacaktır. Oysa ELEKTRİK DAĞITIMI VE PERAKENDE SATIŞINA İLİŞKİN HİZMET KALİTESİ YÖNETMELİĞİ gereği ... Şirketi her halükarda gerilim değerini belirli limitler aralığında tutmakla sorumludur. Yani gerilim dalgalanması yaratan şebeke kullanıcısı sayısı ... şekilde artarken, dağıtım sistemi şebeke geriliminin belirlenen limitlerde tutulması zorlaşmaktadır. Bu durumun ... Şebekesi işletmeciliğine ilave iş yükü ve maliyet getirmesi kaçınılmazdır. ... sistem kararlılığını azaltan tesislerdir. Sabit yükle çalışma imkanları yoktur. Meteorolojik duruma göre üretim yaparlar. Örneğin elinizde tüm tüketiminizi karşılamaya yetecek ... kurulu gücünüz bile olsa sadece ... ile arz- talep dengesini sağlayamazsınız. Tüketim arttığında üretimi arttırma, tüketim azaldığında üretimi azaltma ve dengeyi sağlama imkanınız olmaz. Bu sebeple de ... üretiminin arttığı bir sistemde, sistem işletmesi zorlaşmaktadır. ... geçse üretim düşmektedir. Fakat ... geçti diye tüketiciler elektrik tüketiminden vazgeçmemektedir. Dolayısıyla ortaya çıkan açık sistemdeki diğer kaynaklardan karşılanmaktadır. Yani ... üretimindeki düşüş ve yükselişler sistemdeki diğer kaynaklar tarafından karşılanmaktadır. Bu ve benzeri hususların anılan Bilirkişi Raporunda hiç incelenmediği görülmektedir. Bu sebeple anılan rapordaki görüşlere katılmıyorum. Bilirkişi Raporuma yapılan itirazlar incelenmiş olup, uzmanlık alanım ile ilgili olanlar yanıtlanmıştır. Davacı tarafça uyuşmazlık tutarının hesaplanması talep edilmektedir, ancak dava dilekçesindeki iddia ve talep ile beyan dilekçesindeki iddia ve talep farklıdır ve farklı uyuşmazlık tutarları ortaya çıkarmaktadır. Uyuşmazlık miktarının hesaplanması isteniyorsa öncelikle uyuşmazlık konusunun netleştirilmesi gerekmektedir. Kök raporumda ... ile ... arasında dava konusu olaya ilişkin teknik inceleme ve değerlendirmeler yapılmış olup, görüşümde değişiklik olmamıştır " denilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava; davacı lisanssız elektrik üreticisine uygulanan tarifelerin haksız olduğundan bahisle belirsiz alacak davası olarak açılan istirdat davası niteliğindedir. Her ne kadar zamanaşımı def'inde bulunulmuş ise de; taraflara arasındaki Lisansız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Kullanım Anlaşması'nın düzenleme tarihinin ... ve iş bu dava tarihinin ise ... olması karşısında Türk Borçlar Kanunu md.146 uyarınca zamanaşımı def'i yerinde görülmemiştir. Davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağına itirazının, 2019 yılından bu yana satılan elektrik miktarı ile lisanslı üreticilerle arasındaki dağıtım bedeli farkının ve maliyet farkının hesaplanmasının dava tarihi itibari ile davacıdan beklenemeyecek olması karşısında, itiraz yerinde görülmemiştir. Davacının lisansız elektrik üreticisi olduğu anlaşılmaktadır. Davacı, lisanslı üreticiler ile lisansız üreticiler arasında farklı uygulama nedeniyle fazla tahsilat yapıldığı iddiasında bulunmaktadır. Tarafların tacir oldukları, TTK'nun 18/2. maddesi uyarınca basiretli davranma zorunlulukları bulunduğu, tacirler arasındaki genel işlem koşullarının daha sıkı kurallara bağlı olduğu, genel işlem koşulunun unsurları; sözleşmenin koşullarını oluşturması, sözleşme kurulmadan önce düzenlenmesi, birden fazla sözleşme ilişkisinde kullanılmak üzere düzenlenmesi ve genel işlem koşulları kullanan tarafından sözleşmeye dâhil edilmek niyetiyle karşı âkide sunulması olup genel işlem koşulu olduğu iddia edilen tarifenin ise sözleşme koşullarından olmayıp sözleşme devam ederken dava dışı ... tarafından belirlendiği gözetildiğinde davacının bu iddiasının yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır. 6446 sayılı Kanunun “Tarifeler ve tüketicilerin desteklenmesi” başlıklı 17. maddesinin 6 ncı fıkrasının (ç) bendinde, dağıtım tarifelerinin dağıtım sistemi yatırım harcamaları, sistem işletim maliyeti, teknik ve teknik olmayan kayıp Maliyeti, kesme-bağlama hizmet maliyeti, sayaç okuma maliyeti, reaktif enerj maliyeti gibi dağıtım faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluştuğu hususunun belirlendiği ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda kaynak türü bazında belirlenen fiyatlardan on yıl süreyle sisteme satabileceği, c) Lisanslı veya lisanssız üretim tesisleri için belirlenen dağıtım tarifelerinin oluşmasında dağıtım şirketlerinin teklif yetkisinin olduğu, herhangi bir takdir yetkisinin bulunmadığı düzenlemelerinin yer almaktadır. Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu'nun ... esas ... karar sayılı ilamı ve ... esas ... karar ve ... esas ... karar sayılı ilam içeriklerinde"Lisanssız üreticilerin gerçekleştirdikleri üretimi dağıtım sistemine vermek suretiyle sistemi yoğun bir şekilde kullanımının, sistemin teknik ve ekonomik işleyişini sekteye uğrattığı gibi, üretimlerinin ticarî faaliyete konu edilerek kendilerine tanınan muafiyet sınırının aşıldığı; kanun koyucunun yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretimine yönelik lisanssız üreticileri birtakım yükümlülüklerden muaf tutması, söz konusu üreticilerin lisanslı üreticiler gibi doğrudan piyasa faaliyetine konu edilebilecek elektrik üretimi gerçekleştirecekleri anlamını taşımadığı, aksinin kabulü hâlinde, farklı koşullar ile yükümlülüklere tâbi kılınan lisanslı ve lisanssız üreticilerin aynı amaca ... piyasa faaliyetinde bulunabileceklerinin öngörülmesinin bekleneceği; oysaki, lisanssız üreticilerin öncelikle tüketimlerini karşılamakla yükümlü kılındığının açık olduğu; Bu itibarla, lisanssız üreticilerin gerçekleştirdiği üretimin ticarî faaliyete konu edilmesinin sonucu olarak ödeyecekleri dağıtım bedelinin farklılaştırılmasının, eşit taraflar arasında ayrım gözetilmemesi ilkesine aykırı olmadığı anlaşıldığından, dava konusu ... kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir." Bu hali ile dava dışı ... tarafından ... tarihli ve ... sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ... sayılı kurul kararı uyarınca belirlenen tarifeye göre, dağıtım sistemi kullanım bedellerinin farklılaştırılabilmesinin hukuka uygun olduğuna karar verilmiştir. Denetime açık bilirkişi raporu ve ek rapor ile tüm dava dosyası birlikte değerlendirildiğinde; dağıtım bedellerinin de davalı tarafından değil dava dışı ... tarafından belirlenen tarife uyarınca belirlendiği ve davalının yalnız tarife gereği dağıtım bedellerinin tahsilini yaptığı dikkate alındığında talebin sübut bulmadığı değerlendirilmiştir. ( Aynı yönde Ankara Bölge Adliye Mahkemesi ... H D Esas no: ... Karar no: ...) Öte yandan taraflar arasında imzalanan ... sonradan yapılan mevzuat ve uygulama değişikliklerine uyarlanması her iki tarafın tacir sıfatının bulunduğu dikkate alındığında, tacirler arası sözleşme ilişkisi nedeniyle mümkün değildir. Burada TBK'nun 138. maddesi uyarınca sözleşmenin uyarlanmasının talep edilebilmesi için de davacının "borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş" olması halinde bu yönde talepte bulunabileceği hükümlerinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Taraflar arasında imzalanan anlaşma ile tarifenin yürürlüğe girdiği tarih dikkate alındığında, davacı tarafça faturalara itiraz edilmeden ödemelerin yapıldığı, tarifenin tüm lisanssız üreticiler yönünden bağlayıcı ve halen yürürlükte olduğu yalnızca davacı yönünden denetlenmesinin de diğer lisanssız üreticiler yönünden eşitlik ilkesine aykırı olacağı kanaatine varılmıştır. Açıklanan gerekçelerle; davalı tarafından tarifeye uygun faturalandırma ile tahsilat yapıldığı, dağıtım tarifelerinin oluşturulmasında davalı şirketin takdir yetkisinin bulunmadığı, tarife hükümlerini tek başına davacı için uyarlanmasının eşitlik ilkesine aykırı olacağı kanaati ile sübut bulmayan ana dava ve birleşen davaların ayrı ayrı reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, , 2-Harçlar Kanunu ve Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken ...-TL karar ve ilam harcından peşin alınan ...-TL harcın mahsubu ile bakiye ...-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Taraflarca Mahkememiz veznesine depo edilen ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, 6-Zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle kamu tarafından yapılan ... TL yargılama giderinin 6325 sayılı HUAK'ın 18/A-13. maddesi gereğince davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, Dair; davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 24/09/2024 Katip ... ¸e-imza Hakim ... ¸e-imza