Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/23 E. 2019/592 K.

T.C. ANTALYA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2019/23 Esas KARAR NO : 2019/592 DAVA : Alacak DAVA TARİHİ : 15/12/2011 KARAR TARİHİ : 03/10/2019 Mahkememizden verilen ... tarihli, ... Esas, ... sayılı kararın Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarihli ... Esas, ... Karar sayılı kararı ile bozulmuş, karar düzeltme talebi Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarihli, ... Karar sayılı ilamı ile reddedilmiş olmakla mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılan dava dosyasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili mahkememize vermiş olduğu dava dilekçesi ile müvekkili ile davalı arasında ... tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi olduğunu, bu sözleşmeye göre müvekkilinin 180 Adet daire yapacağının, bu dairelerin 80 adetini davalıya, 100 adetinin ise müvekkiline ait olacağının kararlaştırıldığını, daha sonra ek sözleşme ile ek olarak bazı işler belirlendiğini ve ana sözleşmenin eki olarak yürürlüğe sokulduğunu, müvekkilinin taahhüt ettiği işe başladığını ve daireleri %50 seviyesinde tamamlandığını, bu durumun 2 tespit raporu ile belirtildiğini, işin süresinin ... tarihinde dolması nedeniyle müvekkili ile davalının bir araya gelerek sözleşme süresini ... tarihinden başlamak üzere 18 ay sonraya ötelediklerini, ülkede yaşanan ekonomik kriz nedeniyle müvekkilinin yükümlülüğünü yerine getiremez hale geldiğini, bu nedenle inşaata devam edilemeyeceğini davalıya bildirildiğini, bunun üzerine davalının müvekkilinin yaptığı imalat bedeli ve inşaat seviyesinin tespiti için Antalya ... As. Hukuk Mahkemesinin ... diş sayılı dosyasında tespit yaptırdığını, bu tespiti ilgi tutarak noter ihtarnamesi ile kat karşılığı inşaat sözleşmesini feshettiğini müvekkiline bildirdiğini, müvekkili kooperatifin genel kurul toplantısına katılan davalı vekili ...’un müvekkile yaptığı imalat karşılığı 35 dairenin Anahtar karşılığı teslim edileceğinin taahhüt ettiğini ve müvekkilinden daire verilmesi konusunda icap niteliğinde belge aldığını, müvekkilinin de davalı temsilcisinin bu sözlü beyanına karşılık yapılacak anlaşmaya temel olmak üzere Antalya ... Asliye . Hukuk Mahk. ... diş. sayılı dosyasında tespit yaptırdığını, bu tespit raporuna göre müvekkilinin yaptığı imalat bedelinin ... TL olduğunun tespit edildiğini, ancak davalı temsilcisinin şifahen vermiş olduğu sözü yerine getirmediğini, ihtarname çekerek bu sözün yerine getirilmesinin istendiğini, ancak davalının cevabi ihtarnamede müvekkilinin herhangi bir alacağının olmadığını bildirdiklerini, bu nedenle ... As. Hukuk Mahk. yapılan tespitte belirtilen rakamın dava tarihindeki değeri olan ... TL nin dava tarihinden itibaren ticari işlere uygulanacak faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili ise cevabında; davacının inşaatı % 24 seviyesinde tamamladığını, %50 seviyesini nereden bulduğunun anlaşılamadığını, davacının ... tarihli dilekçesi ile müvekkilinin tüm zararlarını karşılamak kaydı ile sözleşmenin feshini kabul ettiğini, müvekkilinin 35 daire verileceğine dair herhangi bir beyanı ve kabulü olmadığını, inşaat seviyesi itibarı ile davacıya kalacak olan blokta dahil yapılan imalat tutarının ... TL civarında olduğunu, sözleşmenin 19. maddesinde sözleşmede belirtilen şartlar sürede yerine getirilmezse tapu verilmeyeceğinin kararlaştırıldığını, bu hükme göre davacının müvekkilinden bir talepte bulunamayacağını, sözleşmenin 20. maddesine göre de işin süresinde bitirilememesi halinde mahkeme tespitine takiben sözleşmenin tazminatsız feshedileceği hükmünün mevcut olduğunu, davacının süresinde inşaatı bitiremediğini, sözleşmenin 20 md. de dikkate alınarak davanın reddi gerektiğini, davacının ... tarihli dilekçe ile müvekkilin zararlarını karşılayacağını bildirdiğini, müvekkilinin sözleşmenin feshinden sonra yeni yüklenici bulmakta zorlandığını ve tespit raporunda belirtilen miktar kadar yeni yüklenici ile yapmış olduğu anlaşmada zarara uğradığını, uğradıkları zararın davacının yaptığı imalat ile eşdeğer olması nedeni ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı cevap dilekçesinde açmış olduğu karşı dava ile müvekkilinin menfi ve müspet zararlarının belirlenerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ... TL nin davacı karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Tarafları dilekçelerinde belirttikleri tespit dosyaları celp edilerek dosyamız arasına konulmuştur. Birleşen dosyalar: 1-Mahkememizde açılan ... esas sayılı dosya ... tarihinde bu dosya ile birleştirilmiştir. Birleştirilen dosya davacısı ... vekili dava dilekçesinde ;davalının kat karşılığı inşaat sözleşmesindeki edimlerini yerine getirmediğini, bu nedenle sözleşmenin feshedildiğini ,müvekkilinin zararlarının tazmini için açtıkları ... esas sayılı dosyada zararlarının ... olarak hesaplandığını ,ancak taleplerinin ... olması nedeniyle bu tutar üzerinden karar verildiğini ,kalan ... nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... koop. vekili ise cevap dilekçesinde ; sözleşmenin feshedilmesine rağmen ,davacı kooperatifin müvekkilinin imalat bedellerini ödemediğini , bedellerin tahsili için ... esas sayılı davayı açtıklarını ,imalat bedellerini ödenmesine karar verildiğini , davacının müvekkilihe karşı edimlerini yerine getirmediği için zararlarının oluştuğunu ,reeskont faizi talebinin yasal olmadığını ,her iki kooperatifin uğradığı zararların hesaplanarak mahsuplaştırılması gerektiğini ,haksız davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir. 2- Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ... tarihinde aralarında hukuki ve fiili irtibat bulunduğu anlaşıldığından bu dosya ile birleştirilerek dosya içine alınmıştır. Davacı ... vekili dava dilekçesinde ;taraflar arasında mülkiyeti davacıya ait ... Merkez, ... ada ..., ... ada ... ve ... ada ... parselde kayıtlı arsalar üzerinde inşaat yapılması için ... tarihli Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesinin yapıldığını, 180 daireden 80 adedinin davacıya, 100 tanesinin ise davalıya bırakılmasının kararlaştırıldığını, bilahare sözleşmenin eki olarak ek protokoller de düzenlendiğini, inşaat süresinin ilk sözleşmede ... tarihi olduğunu, bilahare ... tarihinden başlamak üzere 18 ay uzatıldığını, davalının edimlerini yerine getirmemesi ve getiremeyeceğini bildirmesi karşısında sözleşmenin davacı tarafından haklı nedenlerle feshedildiğini, fesih sonrası davalı kooperatifin yapmış olduğu imalat bedeli için Antalya ...Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esasında görülen davayı açtığını, açılan davanın müvekkilinin açtığı menfi ve müspet zararların tazmini talepli ve ... TL bedelli davayla birleştirildiğini, yaptırılan bilirkişi incelemesinde müvekkilinin zararının ... TL olarak belirlendiğini, müvekkili kooperatifçe açılan ... esas sayılı ve ... TL bedelli davanın da bu davalarla birleştiğini, mahkemece davalı kooperatifin yapmış olduğu imalat tutarının ... TL olarak belirlendiğini ve müvekkili kooperatif yönünden ise taleple bağlı kalınarak ... TL menfi ve müspet zararının bulunduğunun hüküm altına alındığını, mahkemece verilen hükmün Yargıtay'ca bozulduğunu, mahkemenin bozma kararına uyduğunu ve ... esas sayılı dava dosyası üzerinden yeniden hüküm kurulduğunu, verilen yeni kararın temyiz aşamasında bulunduğunu, müvekkilinin ... esas sayılı ... TL bedelli karşı davada fazlaya ilişkin haklarını saklı tuttuğunu, bu nedenle karara çıkan dosyada yaptırılan bilirkişi incelemesine göre, istenebilir zararı olan ... TL'dan hüküm kurulan ... TL ve ... TL bedel tenzil edildikten sonra kalan bakiye ... TL için işbu davayı açmak durumunda kaldıklarını bildirmiş ve belirtilen miktarın akdin feshi tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiştir. 3- Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ... tarihinde bu dosya ile birleştirilmiştir. Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili kooperatif ile davalı kooperatif arasında ... tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapıldığını, daha sonra sözleşmenin eki olarak ek protokoller tanzim edildiğini, inşaat süresinin ilk sözleşmeye göre ... olan süresinin 18 ay uzatıldığını, davalı kooperatifin edimlerini ifa edemeyeceğinin anlaşılması üzerine fesih ihtarnamesinin keşide edildiğini, davalının ... tarihli dilekçe ile müvekkilinin kooperatifin tüm zararlarını karşılayacağını taahhüt ettiğini ve feshi kabul ettiğini bildirmesi üzerine sözleşmenin haklı nedenlerle müvekkili tarafından feshedildiği, sözleşmenin feshi üzerine davalı tarafın yapmış olduğu imalat bedeli için Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile dava açtığını, müvekkili tarafından müspet ve menfi zararların tazmini için açılan dava ile birleştirildiğini, mahkemece verilen kararın Yargıtay incelemesi neticesinde bozulduğunu, bozma üzerine ... esas numarasına kaydının yapıldığını, müvekkili tarafından haricen yaptırılan karot muayenesi ve zemin etüdü raporları, Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ...D.iş sayılı dosyası vs raporlar ile davalı kooperatifçe yapılan imalatın projesine aykırı olduğu, inşaatın halihazır durumu itibariyle kullanılamaz durumda bulunduğu, yeniden inşaat ruhsatının verilemeyeceği, şartları mevcut ise davalı kooperatifçe masrafı karşılanmak üzere güçlendirilmesi, ruhsat alınamayacak ise yıkımına karar verilmesi gerektiği belirtilerek davalının yapmış olduğu inşaatın güçlendirme ile inşaat - iskan ruhsatı alınması mümkün ise güçlendirilmesine ve güçlendirme masraflarının davalıya tahmiline, aksi halde güçlendirme ile inşaata iskan ruhsatı alınması mümkün değil ise ekonomik değeri bulunmaması nedeniyle yıkımına, yıkım ile ilgili tüm masrafların davalıya tahmiline, dosyanın Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, bu talebini duruşmada tekrarlamıştır. Davalı vekili ise bu davaya verdiği cevap dilekçesinde ;davanın BK 126 maddesi uyarınca zamanaşımına uğradığını ,sözleşmenin feshedildiği ... tarihinden itibaren 9 yıllık bir sürenin geçtiğini ,davacının dilekçesinin ekinde sunduğu ... firmasından alınan raporların imalatın yapılıp teslim edilmesinden yaklaşık 10 yıl sonra verildiğini , davacının bu süre içinde kendisine teslim edilen imalatları ne kadar koruduğunun önemli olduğunu ,diğer müteahhitlerle devam eden davalarının buna ışık tutacağını ,davacının daha önce Antalya ...Sulh hukuk mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasındaki aynı iddialarla her nasılsa Antalya ...Asliye hukuk mahkemesinin ... sayı ile yürüyen bir dava varken iddialarını usulen bu davada ileri sürmesi gerekirken ,usule aykırı olarak tespit davası açtığını ve mahkemeyi yanlış yönlendirerek rapor aldığını , rapora itirazlarını bildirdiklerini , davacının daha önce aldığı raporlarda binaların beton dayanımının yeterli olduğu belirtildiğini ve buna dayanarak inşaatın yeni yüklenicilere verdiğini, müvekkilinin ruhsatı yenileme gibi bir yükümlülüğünün bulunmadığını , davacının ... belediyesinin imalatların projeye aykırı olduğunu belirttiğine dair iddiasının gerçeğe aykırı olduğunu ,belediyenin ruhsat yenilemesi için karot testlerinin yapılması gerektiğini bildirdiğini ,davacının kendi sorumluluğunda olan hususları müvekkilinin sırtına yıkmaya çalıştığını ,müvekkilinin binaları imal tarihindeki yasal mevzuat ve fen kaidelerine uygun şekilde yaptığını ve ... tarihinde söz konusu imalatları davacıya teslim ettiğini ,davanın haksız olduğunu reddi gerektiğini beyan etmiştir. Tarafları dilekçelerinde belirttikleri tespit dosyaları celp edilerek dosyamız arasına konulmuştur. Bilirkişi Raporları :( Bozma ve birleştirmelerden önce ) ... tarihli rapor: Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... ve ...vasıtası ile davaya konu taşınmaz başında keşif yapılmış, bilirkişiler raporlarında özetle : sözleşmenin davalı karşı davacı iş sahibi tarafından haklı nedenle bozulduğunu ve yüklenicinin feshi kabul ettiğini, inşaatın bütününe göre gerçekleşen seviyesinin %15,72 olduğunu, feshi tarihi itibarı ile davacı yüklenicinin yapmış olduğu imalat bedelinin ... TL olduğunu, Yargıtay kararları çerçevesinde davalı karşı davacı iş sahibinin sözleşmenin bozulduğu tarihteki menfi zararının ... TL olduğunu, buna göre bakiye ... TL nin davalı iş sahibinden temerrüde düştüğü tarihten itibaren faizi ile davalıdan tahsili gerektiğini, davacının sözleşmenin bozulduğu tarihteki imalar değerinin dava tarihine taşınması isteminin yerinde olmadığını, menfi zarar kavramına girmemekle birlikte kira mahrumiyeti tutarının ... TL hesaplandığını belirtmişlerdir. Taraf vekillerinin rapora itirazları üzerine bilirkişilerden ek rapor istenmiş ... tarihli ek raporda itirazların raporda gerekçeli olarak cevaplandığı belirtilerek görüş ve kanaatlerinin değişmediği bildirilmiştir. Davalı – karşı davacı vekilinin müvekkilinin imar değişikliği nedeni ile zarara uğradığını, bilirkişilerin bu hususu hesaplamadığını belirtmesi üzerine Belediye Başkanlığına yazı yazılarak imar durumu ile ilgili bilgi sorulmuş ve bilirkişilerden gelen yazı cevabı çerçevesinde yeniden davalı karşı davacı zararı yönünden hesaplama yaptırılmış, bilirkişiler ... tarihli 2. ek raporlarında özetle: davalı iş sahibinin menfi zararının ... TL olduğunu, buna göre bakiye imalat alacağının ... TL olduğunu belirtmişlerdir. Bu ek rapora da davalı vekilinin 10 dükkanın yeni uygulamada yapılamayacağı belirtildiği halde bilirkişilerin bunu nazara almadığı itirazı üzerine, ilgili belediyeden imar durumu da celp edilerek yeniden ek rapor istenmiş, bilirkişiler ... tarihli 3. ek raporlarında özetle; önceki ruhsata göre emsal harici 10 dükkanın yapılamayacak olduğunun anlaşıldığını, yapılabilecek olan konutların 8 konutlu tripleks daireler niteliğinden müstakil daireler olup, parselin önceki imar durumuna göre su basman kodunda yapılacak olan 10 adet dükkanın yapılmamasından dolayı bir değer kaybının olmayacağı, yapılacak olan dairelerin müstakil tripleks olarak yapılabilecek olmasının talebi ve değerinin artıracak olduğunu, oluşacak olan yeni değer artışının yapılamayan 10 adet dükkanın değerini karşılayacak nitelikte olduğunu beyan etmişlerdir. Bilirkişilerden imar değişikliği nedeni ile davalı karşı davacının uğradığı zarar bulunup bulunmadığının tespiti ve bu zararın açıklanması için yeniden ek rapor istenmiş bilirkişiler ... tarihli 4. ek raporlarında ... ada ... parseldeki inşaatlara başlanılmış olduğu için bu inşaatların imar değişikliğinden etkilenmemiş olduğunu, tamamı davacı müteahhit tarafa düşecek olan ... ada ... sayılı taşınmaz için alınmış olan yapı ruhsatın uygun blok inşaatların yapımına başlanmadığı için, bu parsellerin imar değişikliğinden etkilenmiş olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmeye göre ... ada ... üzerinde 3 bloktan oluşan toplam 110 m2 alanlı 36 daire ve ortalama 28 m2 alanlı 10 dükkan yapılabilecekken 050-1 Mt su basman kotu üzerine 2 katlı 100 m2 alanlı 24 adet daire yapılabilecek olduğunun anlaşıldığını, ayrıca bu parselde yapılması gereken yüzme havuzunun da yapılmamış ve yapılamayacağının olduğunun bu durumda imar değişikliğlinden sadece müteahhit tarafa düşecek payın etkilenmiş olduğunu, arsa sahibine düşecek dairelerin etkilenmemiş olduğunu, bu sebeple arsa sahibinin zararının olmadığını, ayrıca yeni oluşan durumda parsel üzerine yapılacak olan ayrık tarzda 24 adet daire yapılacağı göz önüne alındığında günümüz itibarı ile dava konusu parselin bulunmuş olduğu bölgede tekil konutlar daha yoğun talep ve tercih edildiğinden bu durumu önceki raporda açıkladıklarını, havuzun yapılmamış olması ve diğer zararların da önceki raporda açıklanmış olduğunu belirtmişlerdir. Mahkememizce yapılan yargılama sonucu; " Mahkememizce ... tarihinde ... esas ... karar sayı ile " Bilirkişilerin uzmanlığı, raporlarının gerekçeli ve içeriğinin doyurucu bulunması nedeni ile birbirini tamamlar nitelikteki rapor ve ek raporların hükme dayanak teşkil edecek nitelikte olduğu kabul edilmiştir. Bu durumda taraflar arasında varlığı tartışmalı olmayan gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin taraflarca feshedildiği, davacı tarafından davalının 35 daire vermeyi taahhüt ettiği iddiasının ispatlanamadığı, davacının yapmış olduğu imalat tutarının ... TL olduğu buna karşılık davalı arsa sahibinin, davacı yüklenicinin kendi kusuru ile feshe sebep olması nedeniyle menfi zarar kapsamı içinde ... TL zararının doğduğu, bunun dışında 10 adet dükkan yapılmamasından dolayı dükkan yerine yapılacak ayrık dairelerin daha değer artıcı özelliği olduğundan davalı arsa sahibinin bir zararının doğmadığı, anlaşıldığından yukarıda belirtilen imalat bedelinin davalı karşı davacıdan tahsiline karar verileceği, davalı – karşı davacı arsa sahibinin ise yukarıda belirtilen zararının karşı davanın kısmi dava niteliğinde olması nedeniyle talep edilen ... TL sinin davacı - karşı davalıdan tahsiline karar verileceği sonuç ve kanaatine varılmıştır " gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkememizce verilen karar, davacı- karşı davalı ve davalı- karşı davacı vekillerince temyiz edilmiş, temyiz incelemesini yapan Yargıtay ... Hukuk Dairesi ... gün ve ... karar sayılı ilamı ile taraf vekillerinin sair itirazlarının reddine karar verildikten sonra " Tarafların sözleşmenin feshi konusunda iradeleri, davalının ... tarihli fesih ihtarına karşılık veren davacının ... tarihli cevabi yazısında, feshi kabul etmek sureti ile cevap tarihinde birleşmiştir. Bu nedenle yüklenici gerçekleşen imalatı 2002 yılı piyasa fiyatları ile isteyebilir. Oysa, hükme dayanak bilirkişi raporunda 2002 yılı Yapı maliyetleri birim fiyatlarından kar oranı düşülerek hesaplama yapma yoluna gidilmiştir. O halde, mahkemece yapılması gereken iş, uyuşmazlık konusu bulunmayan fesih tarihi itibarı ile mevcut imalatın mahalli piyasa fiyatları ile tutarı hesaplanıp, asıl davada bu miktar üzerinden hükme varılmasından ibarettir. Bilirkişinin düşüncesi ile bağlı kalınarak davanın kısmen kabulü doğru olmamıştır. Karşı davada, akdin feshi nedeni ile uğranılan menfi ve müspet zararların tahsili istenmişse de, akdi fesh eden taraf olumlu zararını isteyemez. BK.nun 108. Maddesi uyarınca ancak menfi zararlarını isteyebilir. Ne varki, davacı ... tarihli cevabi yazısında davalının uğradığı kira kayıplarını ödemeyi de kabul ettiğinden, kira bedelinin inşaatın teslimi gereken ... ila, feshin gerçekleştiği ... arası dönem için hesaplanarak zarara katılması gerekir. Menfi zararın hesabına gelince; Davalının yeniden sözleşme yapılması sonucu ilk sözleşme tarihi itibarı ile davacı yerine başkası ile sözleşme yapsaydı, ne miktar bağımsız bölüm alacağı bulunmalı, bundan yeniden sözleşme yapması sonucu verilen daire sayısı farkı nedeni ile varsa uğradığı ve imar değişikliği sonucu ... ada, ... parselde oluşan kat kaybı sonucu uğradığı zararı, yine ikinci sözleşmede katlanmak zorunda kaldığı alt yapı giderleri, imara uygun olması kaydı ile havuz yapmak durumunda kaldığından, katılacağı masraf toplamı arasındaki fark yeniden oluşturalacak uzman bilirkişi heyetine incelettirilmeli ve alınacak raporlarla saptanıp karşı davada hüküm altına alınmalıdır. Öde yandan, asıl davada oran belirtilmeksizin ticari faiz istenilmesine göre istemin yasal faiz olarak kabulü yerine reeskont faizine hükmedilmesi de HUMK.nun 74. maddesine aykırı olmuştur. Karar bu nedenlerle bozulmalıdır. " gerekçesi ile bozmuştur. Dosya Mahkememizin ... esasına kaydedilmiş, usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir. Bu arada mahkememizde açılan ... esas sayılı dosya ... tarihinde bu dosya ile birleştirilmiştir. ... tarihli Rapor :Mahkememize daha önce rapor vermiş bulunan bilirkişiler ... ve ...dan Yargıtay bozma ilamı kapsamında alacak- borç ilişkisini gösterir ek rapor istenmiş, bilirkişiler ... tarihli ek raporlarında özetle; Davacı kooperatifin yapmış olduğu imalatların 2002 yılı mahalli rayiçlere göre tutarının ... TL olduğunu, buna karşılık karşı davacının işin gecikmesi nedeni ile ... TL kira gelir kaybının bulunduğunu, yine menfi zarar olarak karşı davacının zararının ... TL olduğunu, kira kaybı ve menfi zararla birlikte toplam zararın ... TL olduğunu belirtmişlerdir. Bu rapora karşı taraf vekilleri itiraz etmişlerdir. ... tarihli rapor:Taraf vekillerinin rapora itiraz etmeleri üzerine yeni bir bilirkişi heyeti oluşturularak tarafların iddia ve savunmasını karşılar tarzda ve Yargıtay bozma ilamında belirtilen hususları da kapsayan rapor alınmasına karar verilmiştir. Resen refakate alınan bilirkişiler ... dan oluşan 3 kişilik bilirkişi heyeti ile mahallinde keşif yapılmış, bilirkişiler ... tarihli raporlarında özetle; Davacı yüklenicinin yapmış olduğu imalatlar tutarının 2002 yılı mahalli rayiçlerine göre ... TL olduğunu, davalı- karşı davacının yoksun kaldığı kira tutarının ... TL olduğunu, imar değişikliği nedeni ile ... ada, ... parseldeki kat kaybı nedeni ile uğradığı zararın ise ... TL olduğunu, bunun dışında bir zararının olmadığını belirtmişlerdir. Bu rapora da tarafların itirazı üzerine bilirkişilerden ek rapor istenmiş, bilirkişiler ... tarihli ek raporlarında taraf vekillerinin rapora itirazlarını tek tek cevaplayarak özetle; ... tarihli raporlarındaki görüşlerinde değişiklik olmadığını belirtmişlerdir. Yargılama sonucunda; "Mahkememizce ... tarihinde ... esas ,... karar sayı ile " Bilirkişilerin uzmanlığı, raporlarının gerekçeli ve içeriğinin doyurucu bulunması, önceki rapordan farklı sonuca gitme nedenlerini gerekçeleri ile açıklamış bulunmaları nedeni ile ... bilirkişi heyeti raporunun hükme dayanak teşkil edecek nitelikte olduğu kabul edilmiştir. Bu durumda, hükme dayanak teşkil edecek nitelikte olduğu kabul edilen bilirkişi heyet raporuna göre davacı- karşı davalının yapmış olduğu imalat tutarının 2002 yılı mahalli rayiç fiyatlarına göre ... TL olduğu anlaşıldığından, davacı- karşı davalının davasının bu miktar üzerinden kabul edileceği anlaşılmıştır. Davalı- karşı davacının ... ila ... tarihleri arası kira geliri kaybının ... TL imar değişikliği nedeni ile uğramış olduğu menfi zararın ise ... TL olmak üzere toplam ... TL olduğu, hükme dayanak teşkil edecek nitelikte olduğu kabul edilen uzman bilirkişi heyeti raporundan anlaşıldığından, davalı- karşı davacı, karşı davasının kısmi dava olarak açarak ... TL talep ettiğinden, davalı- karşı davacının zararlarının ... TL sinin davacı- karşı davacıdan alınarak, davalı- karşı davacıya verilmesine karar verileceği anlaşılmıştır. Mahkememizin birleşen ... Esas sayılı dosyasında davacı arsa sahibi tarafından karşı davada talep edilen menfi zararın fazlasına ilişkin olarak ... TL talep edilmiş olup, davalı- karşı davacı ve birleşen dosya davacısının toplam zararının ... TL olduğu uzman bilirkişi raporu ile anlaşıldığından, karşı dava konusu yapılan ... TL düşdükten sonra kalan zarar miktarı, birleşen dosyada talep edilenden fazla olduğundan, birleşen dosya davacısı arsa sahibinin davasının kabulüne karar verileceği bu dosya yönünden faizin ise davadan önce temerrüt olmadığından, birleşen dava tarihinden başlatılacağı anlaşılmıştır. Yine, hükmün A maddesinin (a) bendindeki davacı- karşı davalı alacağının hükmün A maddesinin (b) bendindeki ve B maddesindeki davalı- karşı davacı ve birleşen dosya davacısı alacağından mahsubuna " gerekçesiyle karar verilmiştir. Mahkememizden verilen kararın Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... Karar sayılı ilamı ile "Dosyadaki yazılara ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılarak hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve bozmanın şümulü dışında kalarak kesinleşen cihetlere ait temyiz itirazlarının incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre davacı ve karşı davalı ile davalı karşı davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir. 2-Davacı-karşı davalı ile davalı-karşı davacının karşı dava ve birleşen dosyaya yönelik temyiz itirazlarına gelince; Davacı-karşı davalı yüklenici ... tarafından açılan asıl davada sözleşmenin davalı tarafından feshedildiği belirtilerek yapılan imalâtın bedeli olarak ... TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesi istenilmiş, yüklenici davalı ... cevabında sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini açıklayarak karşı davasında sözleşmenin feshi nedeniyle müspet ve menfi zarar kapsamında uğranılan zararlar için şimdilik ... TL’nin davacı yüklenici kooperatiften tahsilini istemiş, arsa sahibi kooperatifçe bozma sonrasında açılan birleşen davada ise haklı fesih nedeniyle uğranılan zararın ... TL olduğu belirlendiğinden şimdilik ... TL’nin faizi ile tahsili istenilmiştir. Bozma sonrası mahkemece asıl davada ... TL imalât bedelinin davalı arsa sahibi kooperatiften tahsiline ve karşı dava ile birleşen davanın kabulü ile arsa sahibi kooperatifin uğradığı zarar karşılığı toplam ... TL’nin yüklenici kooperatiften tahsiline karar verilmiştir. Mahkemece hükmüne uyulan Dairemizin bozma ilâmında akdin feshi nedeniyle menfi zararların talep edilebileceği, ancak davacı karşı davalının kira kayıplarını da ödemeyi taahhüt etmesi nedeniyle kira kaybı ile birlikte menfi zarara hükmedilmesi gereğine işaret edilmiş, menfi zararın hesaplama yöntemi de gösterilmiştir. Bozmadan sonra mahkemece alınan bilirkişi ek raporunda yüklenicinin yaptığı imalât bedelinin ... TL, kira kaybının ... TL, daire kaybı nedeniyle zararın 1.40 adet, yeni sözleşme nedeniyle katılmak zorunda kaldığı masraflardan payı ... TL bulunmuş, ikinci heyetten alınan raporda da imalât hakedişi ... TL, kira kaybı zararı ... TL, daire kaybı zararının olmadığı, kat kaybından ise 12 daire karşılığı uğranılan zararın ... TL olduğu açıklanmıştır. Raporlarda yüklenicinin yaptığı imalât bedeli hesaplamasında çelişki bulunmamakla beraber bozma kapsamında davalı-karşı davacının uğradığı zarar yönünden yapılan hesaplamalarda çelişki bulunmakta olup mahkemece bu husus üzerinde durulmaksızın talebe göre davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkemece yapılması gereken iş öncelikle davalı-karşı davacının talebine konu ettiği kira ve menfi zarara ilişkin olarak talep edilen miktarı açıklattırılmalı, bundan sonra her iki bilirkişi raporundaki çelişkiler Dairemizin hükmüne uyulan bozma ilâmı kapsamında giderilerek karşı dava ve birleşen davadaki davalı-karşı davacı talebi hakkında karar vermekten ibarettir. Diğer taraftan gerek asıl dava ve karşı dava, gerekse birleşen dava farklı davalar olup hepsi hakkında ayrı ayrı hüküm kurulması zorunludur. Mahkemece de bu ilkeye göre karar verilmiş ise de hüküm kısmında icra aşamasında dikkate alınabilecek mahsup konusunda karar verilerek asıl davada kabul edilen miktardan karşı dava ve birleşen davada hüküm altına alınan miktarın mahsubuna şeklinde karar verilmesi de kabule göre doğru olmamış, kararın belirtilen sebeplerle taraflar yararına bozulması uygun görülmüştür." gerekçesi ile bozulmuştur. Dosya mahkememizin ... esasına kaydedilmiş ve usul ve yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyulmuştur. Birleştirme kararları :Dosyanın yeni esasa kaydedilmesinden sonra Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ... tarihinde, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ... tarihinde bu dosya ile birleştirilmiştir. ... tarihli Rapor :Mahkememizce İstanbul Nöb. Tic. Mahk. talimat yazılarak üniversitenin borçlar hukuku kürsüsünden belirlenecek akademisyen bir bilirkişi ile 2 inşaatçı bilirkişiden olaşacak heyetten karşı davacının ... tarihli dilekçesi ile bozma gereğince kira kaybı ve menfi zarara ilişkin açıkladığı talep miktarları da gözetilerek daha önce alınan bozmaya konu raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi ve karşı davacının birleşen ... sayılı dosyadaki ve karşı davadaki talebi gözetilerek, kira kaybı ve menfi zarar olarak talep edebileceği miktarın gerekçeli olarak açıklanarak belirlenmesi yönünden rapor düzenlenmesi istenmiştir. İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından Bilirkişi İnşaat Mühendisi ...'a dosya tevdi edilerek rapor aldırılmış, bilirkişiler raporlarında özetle; somut olayda menfi zarar kalemi olarak ileri sürülmesi olanaklı iki kalem olduğunu, bunlardan birincisinin İmar mevzuatına ilişkin süreç itibariyle ortaya çıkan zarar, ikincisi kira kaybı anlamında ortaya çıkan zarar olduğunu, İmar mevzuatına ilişkin ortaya çıkan sürecin teknik anlamda irdelendiğini, salt TÜFE veya TEFE esaslı bir hesaplama yapılamayacağını, taşınmaz fiyatlarının iç ve dış iktisadi konjonktüre bağlı olarak, Tüfe ve Tefe'den büyük ölçüde bağımsız bir geğlişme gösterdiğinin ifade edilenebileceğini, imar mevzuatının değişikliğinin yarattığı daire kaybı, inşaat alanı kaybı ve dükkan işyeri kaybı anlamında dosya verilerine bakılarak bu verilerin dosya mündericatı bütününe nazaran 2001 yılından 2011 yılı sonuna dek olan süreçte değerlendirildiğinde bunun toplam seyyanen ... olarak ifade edilmesinin teknik açıdan mümkün olduğunu, kira kaybı açısından bakıldığında Feshe kadar olan süre ve 2. Mukaveleye kadar olan süre olarak ayrıştırılabilecek 2 ayrı süreçten söz edilebilineceği, dosya içeriğinden istidlal olunabileceğini, kira kaybı yönünden feshe kadar olan süre ve 2. Mukaveleye kadar olan süre olarak ayrıştıralabileneceğini, 2 ayrı süreçten söz edinebileneceğini, ancak 2011 yılı sonunda ortalama kira bedeline ... olarak hesap yapıp bunun 2000 yılı 11. Ayına ortalama TÜFE değerleri üzerinden geri taşınması hususunun dosya mantığına göre benimsenecek olur ise, bu takdirde, bu alana ilişkin toplam menfi zararın ... olduğu ifade edilebilineceğini, bu ahvalde de toplam menfi zarar davalı/ karşı davacı açısından ...'an ...-TL olarak kabili olduğunu, bilirkişi heyetince muhasip aza olmadığını, ayrıca faiz hesabının da uzmanlığı dışında olduğunu beyan etmişlerdir. Mahkememiz dosyası Antalya ile birleşen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının birer sureti İstanbul nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimatla gönderilmiş olup; Mahkememiz dosyasının ve birleşen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasının önceki rapor veren bilirkişiler ... tevdi edilerek tarafların itirazları doğrultusunda, ek rapor alınması istenilmiştir. Aynı bilirkişi heyetinden alınan 04/11/2013 havale tarihli ek raporunda özetle; Ana raporda takdim edilen hususların özünün bu raporda da muhafaza edildiğini, 6100 sayılı HMK'nın 266/11. Maddesi uyarınca bilcümle beyan etmiştir. ... tarihli Rapor :İstanbul'dan bozma üzerine alınan bilirkişi raporlarının yetersiz olduğu anlaşıldığından, özellikle daha önce verilen kararlar ve bu kararlar üzerine verilen bozma ilamlarında belirtilen hususlar nazara alınarak değerlendirme yapıp ek rapor düzenlenmesi için ... tevdi edilerek, belirtilen hususlarda rapor düzenlemelerinin istenilmiştir. Bilirkişiler mahkememize ibraz ettikleri 22/11/2013 havale tarihli raporlarında özetle; dava konusu binaların inşaat ruhsatı alınırken yürürlükte bulunan 1975 deprem yönetmeliğinde, inşa edilecek binalarda kullanılacak betonun minimum ... sınıfında olması gerektiğini, bu hususa göre ... ada ... ... bloklar ile ... ada ... ... bloklarının beton dayanımları ... sınırında olmadığından davacı-karşı davalı yüklenicinin bu blokları binaların ruhsat tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe uygun olarak inşa etmediğini dosyada bulunan bilirkişi raporuna dayanılarak anlaşıldığını, bu konuda yeni karot numunesi alınmasının daha uygun olacağını,bu haliyle ruhsat almasının mümkün olmadığını beyan etmişlerdir. Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının sonradan birleştirilerek dosyamıza gönderilmiş olması nedeniyle rapor alınan bilirkişiler ...'a tevdi edilerek ek rapor alınmasına karar verilmiştir. Bilirkişiler ... havale tarihli raporunda özetle: ... Esas sayılı dosya yönünden Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş dosyasına sunulan bilirkişi raporunda hesaplanan beton dayanım değerleri göz önüne alındığında, ... ada ...bloklar ile ... ada ... bloklarının beton dayanımları ... sınırında olmadığından davacı-karşı davalı yüklenicinin bu blokları binaların ruhsat tarihinde yürürlükte olan yönetmeliğe uygun olarak inşa etmediğini, söz konusu bilirkişi raporunun ekinde alınan değerlerle ilgili herhangi bir laboratuvarda yapılmış test sonucunun olmamasından dolayı, Çevre ve Şehircilik Müdürlüğünce onaylı beton laboratuvarından herhangi biri tarafından yeniden numune alınarak beton dayanım testlerinin yapılması durumunda kesin ve gerçekçi sonuca ulaşılacağı, binalardaki eğiklik ve çekme mesafeleri ile ilgili Harita mühendisi ... tarafından tespit edilen hususların uzmanlık alanlarında olmadığını, bu hususların değerlendirilmesi için binaların detaylı şekilde gerekli aletlerle işin uzmanları tarafından gerektiğini, dava konusu yapılar için güçlendirme projesi olmadan güçlendirme işinin bedelinin hesaplanmasının mümkün olmadığını, İnşaat mühendisleri odası proje ve fenni mesuliyet hizmet bedelleri göz önüne alınarak dava tarihi itibariyle güçlendirme projesi çizim bedelinin ..-TL olduğunu, ... Esas sayılı dosyası üzerinden taraflar arasında düzenlenen sözleşme gereği inşaatın bitmesi gereken ... tarihi ile sözleşmenin feshedildiği tarih olan ... arasında mahrum kalınan kira bedelinin ... TL olduğunu, ... ada ... parseldeki inşaatların taraflar arasında düzenlenen sözleşmeye göre zamanında yapılmadığı ve bu parseldeki imar değişikliğinden dolayı menfi zararın toplam ... olduğunu beyan etmişlerdir. Keşif ve Rapor :Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporda belirtilen hususların yerinde belirlenmesi maksadıyla ... tarihinde hukukçu ... ve yapı denetim, perfonmans uzmanı ... oluşan keşif heyeti ile birlikte keşif icra edilmiştir. Mahkememizce mahallinde resen seçilecek haritacı, mimar, inşaat mühendisi, hukukçu ve bina performansı ve dayanıklılığı hususunda uzman bilirkişiden oluşan heyetle keşif yapılması, bilirkişilerden daha önce alınan bilirkişi raporları, tarafların raporlara karşı itirazları, Yargıtay tarafından verilen 2 bozma ilamı, bozma ilamında belirtilen yöntemler, binaların performansı ile ilgili sunulan raporlar da değerlendirilerek kira kaybı, menfi zararların nelerden olduğu ve miktarı, davacının imal ettiği inşaatların ilk yapıldığı tarih ve sözleşmenin feshi tarihi itibariyle inşaat mevzuatı ve deprem yönetmeliğine uygun şekilde yapılıp yapılmadığı, bu binaların yapıldıkları tarih nazara alınarak yıkılması gerekip gerekmediği, ayrıca yıkılması gerekmiyor ise güçlendirilmeleri gerekip gerekip gerekmediği ,güçlendirilmeleri gerekiyor ise güçlendirilmeleri için gerekli giderin ne olduğu hususunda rapor alınmasına karar verilmiştir. Keşifte dinlenen Harita ve Kadastro Müh. Teknik bilirkişi ... tarafından ayrı olarak hazırlanan 14/07/2014 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle ; dava konusu ... ada ... ve ... ada ... sayılı taşınmazlardaki binalar için : ...'ta yerinde yapılan ölçülere göre kuzey cepheleri yapı yaklaşma sınırın ihlal ettiğini, bloğun subasmandan itibaren yanlış kot alınarak yapı yapıldığını, projedeki yapı yüksekliğine uyulmadığını, ... Blokta yerinde yapılan ölçümlere göre bloğun kuzey cepheleri yapı yaklaşım sınırını ihlal ettiğini, ihlal edilen alanların bina cephelerinin projedeki ölçülere uyulmadığını, ... blokta yerinde yapılan ölçülere göre bloğun yapı yaklaşma sınırında ihlalinin olmadığını, sınıra uyulduğunu, yapı yaklaşma sınırı projede 5,00 m olarak belirlendiğini, bina cephelerinin projedeki ölçülere uyulmadığını, ... blokta yapı yaklaşma sınırında ihlalin olmadığını, tabliye yüksekliği projeye göre 26,50 m olması gerekirken sol tarafta 27,71 m sağ tarafta 27,70 m geldiğini, binada yapı yüksekliğine uyulmadığını, asansör boşluğunda duvar payları düşüldükten sonra projeye göre tabanda genişlik 1,60 m gelmesi gerekirken zeminde 1,81 m en üst katta 1,87 m geldiğini, asansör boşluğunun derinliği projeye göre 1,40 olması gerekirken altta 1,43 m en üst katta 1,55 m geldiğini ve sonuç olarak asansör boşluğunun yukarı çıkıldıkça genişlediğini beyan etmiştir. Mahkeme heyetince ... tarihinde davaya konu taşınmazlar üzerinde bilirkişiler ... tarafından hazırlanan ... havale tarihli bilirkişi raporunda özetle: serbest piyasa rayiçlerine göre fesih itibari ile; yüklenici kooperatifin yapmış olduğu imalatların tutarının ...-TL olduğunu, inşaatına başlanılan ... ada ... parseldeki ... bloğun İmar Yönetmeliğine göre parsel sınırından minimum 5 m olması gereken çekme sınırına uymadığı, ... ada ile ... ada ... ... blokların onaylı projesine göre bina yüksekliğine uyulmadığını, binaların sağı, ile solu arasında kot farkları olduğunu, ve asansör boşlukalrının yukarıya çıkıldıkça genişlediğini, ... ada ... parseldeki ... bloklardaki değişik yönlerde eğilmelerinin olduğunun tespit edildiğini, ... ada ... parseldeki ... blokta değişik yönlerde eğilmelerin olduğunun tespit edilmiş olduğunu, ... ada ... parseldeki ... blokta değişik yönlerde eğilmelerinin olduğunun tespit edildiğini, ... ada ... parseldeki ... bloklardaki meydana gelen eğilmelerin, inşaat mühendisi ... tarafından yapılan performans testinde zemin emniyet gerilmelerinin yetersiz olduğunu, temellerin oturduğu zeminde kaymalar meydana geldiğini, bu nedenle zemin iyileştirmesi yapılması gerektiğini, İnşaatına başlanan ... ada ... parseldeki ... bloklar ile ... ada ... parseldeki ... blokların performans testinin sözleşmenin fesih edildiği tarihte tabii oldukları yönetmeliğe göre yapılan 1997 çözümlerinin zemin emniyet gerilmelerinin 1 Kg/cm2 olarak, beton sınıfının yerinde tespit edilen beton mukavemet değerleri kullanılarak ve binanın taşıyıcı sisteminin fiili durumuna göre yeniden yapılması ve çıkacak sonuca göre güçlendirme projesinin hazırlanması ve hazırlanacak yeni güçlendirme projesine göre güçlendirme maliyetinin belirlenmesinin uygun olacağını, hesaplanacak güçlendirme maliyetinin yapılan imalat tutarının % 40'ını aşan blokların yıkılmasının uygun olacağını, yıkım maliyetinin blok başına ...-TL olduğunu, yapı ruhsatının yenilenebilmesi için güçlendirme projesinin yapılması gerektiğini güçlendirme projesinin yapım maliyetinin inşaat mühendisleri odası rayiçlerine göre tüm bloklar için ...-TL olduğunu, yoksun kalınan kira kaybının yukarıda ayrıntılı şekilde hesaplandığı üzere ... olduğunu, menfi zararın sadece inşaatına başlanamayan ... ada ... parselden dolayı 12 daire kaybından oluştuğunu, imar değişikliğinden dolayı kaybedilen 12 dairenin toplam bedelinin ....-TL olduğunu, ikinci bir sözleşme ile katlanmak zorunda kalınan ekstra herhangi bir alt yapı gideri hususunda, yapılacak alanın belediye üzerinde kayıtlı olması ve mal sahibi olunmaması, mülkiyetinin sözleşme dışı 3. Şahıs olması nedenleri ile yasal olarak yüzme havuzu yapılamayacağından bir bedelinin bulunmadığını beyan etmiştir. Davalı-birleşen dosya davacısı vekili mahkememize vermiş olduğu ... tarihli dilekçesi ile dosyanın önceki bilirkişi heyetine tevdii ile güçlendirme maliyetinin, şayet yıkılması öngörülüyor ise yıkım maliyetinin hesaplanması için nihai rapor tanzim edilmesini talep etmiştir. Dosyaya sunulan güçlendirme projesi ile birlikte önceki bilirkişi heyetine (...) tevdii ile güçlendirme maliyetinin hesaplanması, yıkılması gereken blokların olup olmadığı ve hangilerinin yıkılması gerektiği, yıkılması gereken blokların yıkım maliyetleri hususunda ek rapor alınmasına karar verilmiş, dosya bilirkişilere tevdi edilmiştir. Bilirkişiler 20/05/2015 havale tarihli ek raporunda özetle; yüklenici kooperatifin yapmış olduğu imalatların tutarının ...-TL olduğunu, yapılan imalatların hem yapım tarihi ve hem de fesih tarihi itibari ile yürürlükteki yönetmeliklere uygun yapılmadıklarını, bu nedenle güvenli yapı olmadıklarını, hemen kullanımlarının mümkün olmadığını, güçlendirilmeleri gerektiğini, güçlendirme toplam maliyetinin toplamının ... olduğunu, yapılan imalat tutarının % 40'nı bütün bloklarda aşıldığını, bu nedenle güçlendirmenin ekonomik olmadığını, yıkım maliyetinin tüm bloklar için toplam ... olduğunu, ilk raporumuzdaki blok başına ifadesinin sehven yazılmış olduğunu, sözleşmenin feshinde sonra davacı karşı davalı .... ... ruhsat yenileme yükümlülüğü bulunmadığını, yaptığı imalatların yapıldığı ve sözleşmenin feshedildiğini yıl itibari ile yürürlükte olan yönetmeliklere, fen ve sanat kurallarına uygun olması gerektiğini, oysa yapılan imalatların hem yapım tarihi ve hem de fesih tarihi itibari ile yürürlükteki yönetmeliklere uygun yapılmadıkları , bu nedenle güvenli yapı olmadıklarını, hemen kullanımlarının mümkün olmadığını, binadaki ölçmelerinin mastar tutularak değil hassas ... ve ... Aleti ile yapılmış olduğunu, davalı- karşı davacı ... kooperatif vekilinin ... havale tarihli dilekçe ekindeki projelere göre ... ada ... için toplam güçlendirme maliyetinin ... olduğunu, yıkım bedelinin ... olduğunu, ... ada ... için toplam güçledirme maliyetinin ... olduğunu, yıkım bedelinin ... olduğunu, ... ada ... için toplam güçlendirme maliyetinin ... olduğunu, yıkım bedelinin ... olduğunu, ... Ada ... blok için güçlendirme maliyetinin ... olduğunu, yıkım bedelinin ... olduğunu, güçlendirme maliyetinin toplamının ... olduğunu, yoksun kalınan kira kaybının ilk raporumuzda ayrıntılı şekilde hesaplandığı üzere ... olduğunu, menfi zararın sadece inşaatına başlanamayan ... ada ... parselden dolayı 12 daire kaybından oluştuğunu, imar değişikliğinden dolayı kaybedilen 12 dairenin toplam bedelinin ... olduğunu, ikinci bir sözleşme ile katlanmak zorunda kalınan ekstra herhangi bir alt yapı gideri hususunda, yapılacak alanın belediye üzerinde kayıtlı olması ve mal sahibi olunmaması, mülkiyetinin sözleşme dışı 3. Şahıs olması nedenleri ile yasal olarak yüzme havuzu yapılamayacağını ancak diğer altyapı giderleri için ... Kooperatifi üyelerinin katlanmak zorunda olduğu bedelin ... olduğunu beyan etmiştir. Yargılama sonucu; " Dava dosyası kat karşılığı inşaat sözleşmesinin feshi nedeniyle yüklenici tarafından açılmış imalat bedellerinin tahsiline yönelik dava ile yüklenicinin aynı dava içerisinde açtığı karşı dava , bu dava ile birleştirilmiş ,kira kaybı ,menfi zarar tazmini ve binaların yıkılması gerektiğinin tespiti ile yıkım bedellerinin tahsiline dair davalardan oluşmaktadır. Yüklenicinin açtığı imalat bedellerinin tahsiline dair dava karşısında arsa sahibinin açtığı ve bu dava ile birleştirilen binaların yıkılması gerektiğine dair davanın aydınlatılması gerekmektedir. Zira arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesi gereğince yüklenicinin bedele hak kazanabilmesi için inşaatı sözleşme ve ekleri ile tasdikli proje ve inşaat ruhsatı ile kamu düzeninden olan imar mevzuatına uygun olarak tamamlayıp, arsa sahiplerine teslim etmesi gerekmektedir. 3194 sayılı imar Kanunu uyarınca her türlü bina inşaatının yerel idarenin tasdikli projesine uygun yapılması zorunludur. Şayet inşaata kısmen veya tamamen tasdikli projesine aykırı imalat var ise bu kaçak ve yıkılması gereken inşaat niteliğinde olup, aynı Kanun'un 32. maddesi yıkılacak yerlerle ilgili olarak da, kazanılmış ekonomik değerden söz edilemez. İmar Kanunu kamu düzenine ilişkin olup mahkemenin re'sen göz önünde bulundurması gerekir. Tarafların anlaşması ile dahi İmar Kanun'unun emredici hükümlerine aykırı inşaat yapılamaz. Bu kapsamda basiretli bir tacir gibi davranmakla yükümlü olan yüklenicinin, arsa sahibinin açık beyanı olsa dahi kaçak, imara aykırı, ruhsat ve projesiz bir şekilde inşaat yapmaması gerekir. Arsa sahibinin bu tür bir rızası imalat bedeli konusunda önem taşısa da somut olayda, arsa sahibinin kaçak inşaata ses çıkarmaması hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilemez. Kaldı ki olayımızda binalar yapılıp bitirilmiş de değildir. Binaların yapıldığı tarihteki deprem yönetmeliği , tasdikli proje ve inşaat ruhsatı ile kamu düzeninden olan imar mevzuatına uygun olarak yapılıp yapılmadığı hususunda incelemeler yapılmıştır. Ayrıca davacı arsa sahibi de kendi yaptırdığı inceleme raporlarını dosyaya sunmuştur. Mahkememizce mahallinde uzman bir heyet oluşturularak karot test de dahil inceleme yaptırılmış, beton numunelerinin laboratuvar testleri alınmış ve bina denetim ve perfonmans uzmanının da bulunduğu heyetten rapor alınmıştır. Bilirkişilerin yeterli inceleme ve araştırmaya dayanan raporlarına göre binaların projeye ,deprem yönetmeliğine ve imar mevzuatına uygun olmadığı ortaya çıkmıştır. Dolaysıyla davacı yüklenicinin imal ettiği binaların yıkılması gerektiği bilirkişiler tarafından beyan edilmiştir. Bu durumda davacı yüklenicinin imal ettiği yapıların ekonomik bir değer taşıdığından bahsedilemeyeceğinden ,bu yapıların imal edilmesi nedeniyle imalat bedeli talebinin de yerinde olmadığı sonucuna varılmış ve yüklenici tarafından açılan imalat bedeli tahsiline yönelik dava reddedilmiştir. Buna mukabil arsa sahibi tarafından açılan ve bu dava dosyası ile birleştirilen dava kabul edilmiş, binaların yıkılmasına ,yıkım bedelinin (...) yükleniciden tahsiline karar verilmiştir. Davalı- karşı davacının ... ila ... tarihleri arası kira geliri kaybının ... TL imar değişikliği nedeni ile uğramış olduğu menfi zararın ise ... TL olmak üzere toplam ... TL olduğu, hükme dayanak teşkil edecek nitelikte olduğu kabul edilen uzman bilirkişi heyeti raporundan anlaşıldığından, davalı- karşı davacı, karşı davasının kısmi dava olarak açarak ... TL talep ettiğinden, davalı- karşı davacının zararlarının ... TL sinin davacı- karşı davacıdan alınarak, davalı- karşı davacıya verilmesine karar verileceği anlaşılmıştır. Mahkememizin birleşen ... Esas sayılı dosyasında davacı arsa sahibi tarafından karşı davada talep edilen menfi zararın fazlasına ilişkin olarak ... TL talep edilmiş olup, davalı- karşı davacı ve birleşen dosya davacısının toplam zararının ... TL olduğu uzman bilirkişi raporu ile anlaşıldığından, karşı dava konusu yapılan ... TL düşdükten sonra kalan zarar miktarı, birleşen dosyada talep edilenden fazla olduğundan, birleşen dosya davacısı arsa sahibinin davasının kabulüne karar verileceği bu dosya yönünden faizin ise davadan önce temerrüt olmadığından, birleşen dava tarihinden başlatılacağı anlaşılmıştır. Mahkememizin birleşen ... Esas sayılı dosyasında davacı arsa sahibi tarafından karşı dava ve ... de talep edilen menfi zararın fazlasına ilişkin olarak ... talep edilmiş olup, davalı- karşı davacı ve birleşen dosya davacısının toplam zararının ... TL olduğu, uzman bilirkişi raporu ile anlaşıldığından, karşı dava ve birleştirilen konusu yapılan toplam ... düşdükten sonra kalan zarar miktarı, ... TL nin tahsiline karar verilmiş, birleşen dosya davacısı arsa sahibinin davasının kabulüne karar verileceği bu dosya yönünden faizin ise davadan önce temerrüt olmadığından, birleşen dava tarihinden başlatılacağı anlaşılmıştır." gerekçesi ile verilen karar, Asıl davada davacı-karşı ve birleşen davalarda davalı vekilince temyiz edilmiş Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarihli ... Esas, ... Karar sayılı karar ilamı ile ; "Asıl davada; Davacı vekili, müvekkili yüklenci ile davalı arsa sahibi arasındaki ... tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi ve ek sözleşmeler ile imal edilecek 180 ade daireden 80 adetini davalıya, 100 adetinin ise müvekkiline ait olacağının kararlaştırıldığını, müvekkilinin inşaatı %50 seviyesinde tamamladığını, işin süresinin ... tarihinde dolması nedeniyle müvekkili ile davalının bir araya gelerek sözleşme süresini ... tarihinden başlamak üzere 18 ay sonraya uzattıklarını, ülkede yaşanan ekonomik kriz nedeniyle müvekkilinin yükümlülüğünü yerine getiremez hale geldiğini, bu nedenle inşaata devam edilemeyeceğini davalıya bildirildiğini, müvekkilinin yaptığı imalat bedelinin ... TL olduğunun tespit edildiğini ileri sürerek, bu rakamın dava tarihindeki değeri olan ... TL nin dava tarihinden itibaren ticari işlere uygulanacak faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, sözleşmenin 20. maddesine göre sözleşmenin tazminatsız olarak fesh edildiğini savunarak, davanın reddini istemiş, karşı davasında ise; müvekkilinin menfi ve müspet zararlarının belirlenerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ... TL nin davacı karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Birleşen ... E. sayılı davada; Davacı vekili, davalının arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesindeki edimlerini yerine getirmediğini, bu nedenle sözleşmenin feshedildiğini ,müvekkilinin zararlarının tazmini için açtıkları ... E. sayılı dosyada zararlarının ... TL olarak hesaplandığını, bu dosyada fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak ... TL istendiğini ileri sürerek bakiye ... TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, her iki kooperatifin uğradığı zararların hesaplanarak mahsuplaştırılması definde bulunmuş, davanın reddini istemiştir. Birleşen ... E. sayılı davada; Davacı vekili, müvekkilinin ... E. sayılı ... TL bedelli davada fazlaya ilişkin haklarını saklı tuttuğunu ileri sürerek, istenebilir zararı olan ... TL'dan bakiye ... TL miktarın akdin feshi tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, davanın reddini istemiştir. Birleşen ... e sayılı davada; Davacı vekili, Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ...D.iş sayılı dosyası vs raporlar ile davalı kooperatifçe yapılan imalatın projesine aykırı olduğu, inşaatın halihazır durumu itibariyle kullanılamaz durumda bulunduğu, yeniden inşaat ruhsatının verilemeyeceği, şartları mevcut ise davalı kooperatifçe masrafı karşılanmak üzere güçlendirilmesi, ruhsat alınamayacak ise yıkımına karar verilmesinin bildirildiğini ileri sürerek; davalının yapmış olduğu inşaatın güçlendirme ile inşaat - iskan ruhsatı alınması mümkün ise güçlendirilmesine ve güçlendirme masraflarının davalıya tahmiline, aksi halde güçlendirme ile inşaata iskan ruhsatı alınması mümkün değil ise ekonomik değeri bulunmaması nedeniyle yıkımına, yıkım ile ilgili tüm masrafların davalıya tahmiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, davanın reddini istemiştir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamından; asıl davanın reddi ile karşı davanın kabulüne, ... TL'nin davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacıya verilmesine, birleşen ... E. sayılı davabın kabulü ile binların yıkılmasına ve yıkım bedeli olan ...-TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birleşen ... E. sayılı dava yönünden davacının davasının kabulüne ... TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birleşen ... E. sayılı dava yönünden -davacının davasının kabülüne ... TL'nin dava tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Kararı, asıl davada davacı-karşı ve birleşen davalarda davalı .... ... vekili temyiz etmiştir. 1- Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı doğrultusunda inceleme yapılıp hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, bozmanın kapsamı dışında kesinleşmiş olan yönlere ilişkin temyiz itirazları incelenemeyeceğine göre, asıl davada davacı – karşı davalı ve birleşen dosyalar davalısı .... ... vekilinin asıl dava ve birleşen ... E. sayılı davadaki tüm, Karşı dava ve birleşen ... E. ile birleşen ... E. sayılı dava dosyaları yönünden ise, aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2- Karşı dava ve birleşen ... E. ve ... E. sayılı dava dosyaları yönünden diğer temyiz itirazlarına gelince; taraflar arasındaki arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili olarak fesih edilmiş olmasına rağmen müspet zarar mahiyetinde kira tazminatı talep edilemez. Ancak, davalının ... tarihli cevabi yazısı ile müspet zarar mahiyetindeki kira zararını da ödemeyi kabul ettiği gözetilerek mahkemece tazminata karar verilmiş ise de, karşı dava ve birleşen dosyalarda her bir dosya için ne miktar kira tazminatına karar verildiğinin hüküm yerinde belirtilmemesi hatalı olmuştur. Öte yandan; sözleşmenin geriye etkili fesh edilmiş olması ve yapıların yıkımı ile yıkım bedeline hükmedilmiş olmasına göre; mahkemece, imar tadilatı nedeniyle davacının elde etmekten mahrum kaldığı bağımsız bölüm bedellerini isteyemeyeceği gözetilerek bu talebin tazminat hesabında dikkate alınması da doğru olmamış, hükmün bozulması gerekmiştir. " gerekçesi ile bozulmuştur. Mahkememizce Yargıtay bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir. ... tarihli ara kararı ile;Asıl dosyada karşı davacı-birleşen dosyada davacı (Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas) ... A.Ş vekiline her bir dava dilekçesinde talep ettiği alacak kalemleri yönünden (menfi ve müspet zarar olarak ileri sürülen) ayrı ayrı miktarlarının belirlenerek dava dilekçelerini açıklaması ve buna ilişkin yazılı beyanlarını ibraz etmesi için duruşma gününden itibaren 2 haftalık kesin süre verilmesine karar verilmiştir. Ara karar uyarınca verilen ... türihli dilekçe ile; ... tarihli dilekçe ile "Kira bedeli olarak ... TL, menfi zarar olarak ise ... TL talep ettiklerini, Bu miktarın karşı dava ve birleşen ... nolu davalar açısından davalar açısından dağılımının; Asıl davaya karşılık olarak açılan ... nolu davada istenilmiş bulunan ... TL tazminatın tamamının kira kaybına ilişkin olduğunu, ... E sayılı olarak açılan davada ... TL zararın tamamının da kira bedeli olduğunu, ... tarihli delekçelerinde belirttikleri gibi toplam kira bedeli taleperinin ... TL olduğunu, bunun ... TL sinin asıl davaya karşılık olarak açılan davada, ... TL sinin de ... E sayala davada talep edildiğini, ... tarihli dilekçe ile talep ettikleri ... TL menfi zararın diğer dava dosyasına ait olduğunu" belirtmişlerdir. Dosyanın tetkikinden, son Yargıtay bozma ilamına göre; Mahkememizce asıl davanın reddine, birleşen Antalya ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyasında açılan davanın kabulüne dair verilen kararların, bozma ilamı dışında kalarak kesinleştiği görülmüştür. Yargıtay bozma ilamına göre Mahkemeci araştırılacak başka bir husus bulunmadığından, dosyaya alınan bilirkişi raporlarından hareketle yoksun kalınan kira kaybı alacağının ... TL, başlanmayan 12 daire için menfi zararın ... TL olarak belirlendiği tespit edilmiştir. Uyulmasına karar verilen bozma ilamına göre kira tazminatı alacağı her ne kadar müspet zarar mahiyetinde olup sözleşmenin geriye etkili feshi nedeniyle istenemez bir tazminat ise de, davalının ... tarihli dilekçesi ile müspet zarar niteliğindeki kira zararını da ödemeyi kabul etmesi göz önüne alınarak ve bozma ilamından sonra dosyaya sunulan belirleme dilekçesi esas alınarak, davacının ... TL kira tazminatı alacağının asıl davaya karşı açtığı karşı davanın tamamen, birleşen Mahkememizin ... E sayılı dosyasında kısmen kabulü ile, davacının bakiye kira alacağı kısmı ve mahrum kalınan bağımsız bölüm bedelleri için ( ... E ve ... E sayılı dosyalardaki talepleri) açtığı davaların ise reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-a)Asıl davanın REDDİNE ilişkin hüküm Yargıtay bozma ilamı kapsamı dışında kalarak kesinleştiğinden, asıl dava hakkında YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA YER OLMADIĞINA, b)Asıl davada, arsa sahibi ... tarafından açılan KARŞI DAVANIN KABULÜ ile; ... TL kira tazminatı alacağının, davacı-karşı davalı ....'nden alınarak karşı davacıya verilmesine, faiz talep edilmediğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 2-Birleşen Antalya ... ATM'nin ... E sayılı dosyasında; davanın kabulüne dair verilen karar Yargıtay bozma ilamı kapsamı dışında kalarak kesinleştiğinden, bu dava hakkında YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA YER OLMADIĞINA, 3-Birleşen Mahkememizin ... E sayılı dosyasında davacı arsa sahibi ... tarafından açılan alacak davasının KISMEN KABULÜ İLE; ... TL kira tazminatı alacağının dava tarihinden itibaren işleyen yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, 4-Birleşen Antalya ...ATM'nin ... E sayılı dosyasında, davacı arsa sahibi ... tarafından açılan alacak davasının REDDİNE, Esas dava yönünden; Karşı dava için alınması gerekli ... TL harcın peşin alınan ... TL harçtan mahsubu ile bakiye ... TL'nin davacı karşı davalıdan alınarak tahsiline, bu miktar için bozmadan önce harç tahsil müzekkeresi yazıldığından yeniden yazılmasına yer olmadığına, Davacı-karşı davalı tarafından yatırılan ... TL peşin harcın davacı-karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacıya verilmesine, Davacı-karşı davalı tarafından yapılan ... TL yargılama giderinin davalı-karşı davacıdan alınarak davacıya verilmesine, A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacı-karşı davalıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine, Birleşen ... E sayılı dava yönünden; Alınması gerekli ... TL harcın peşin alınan ... TL ile bozmadan önce davalı tarafından yatırılan ... TL olmak üzere toplam ... TL 'den mahsubu ile ... TL'nin talep halinde davalıya iadesine, bozmadan önce yazılan harç tahsil müzekkeresine konu ... TL harç tahsil edilmiş ise iadesine, bu yönde Maliye'ye müzekkere yazılmasına, Davacının yatırdığı ... TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, A.A.Ü.T.uyarınca hesap edilen ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, A.A.Ü.T.uyarınca hesap edilen ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Birleşen ... E sayılı dava yönünden; Alınması gerekli ... TL harcın peşin alınan ... TL'den mahsubu ile artan ... TL harcın istemi halinde davacıya iadesine, bozmadan önce ... TL harcın tahsili için yazılan harç tahsil müzekkeresinin bu harç yönünden iptaline, tahsil edilmiş ise talep halinde iadesi yönünde Maliye'ye müzekkere yazılmasına, Bu dosya için yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, A.A.Ü.T.uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Sarf edilmeyen gider avansının HMK 333.maddesi uyarınca davacıya iadesine Dair, Davacı-karşı davalı ve birleşen dosya davalısı ... vekili ile davalı -karşı davacı ve birleşen dosya davacısı ... AŞ vekilinin yüzüne karşı, bu kooperatifin diğer vekili Av. ...'ın yokluğunda kararın tebliği tarihinden itibaren 15 gün içerisinde TEMYİZ yasa yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. 03/10/2019 Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... ¸e-imzalı ¸e-imzalı ¸e-imzalı ¸e-imzalı