Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/149 E. 2021/111 K.

T.C. ANTALYA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2018/149 Esas KARAR NO : 2021/111 DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 09/03/2017 KARAR TARİHİ : 23/02/2021 ... ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih ... E, ... K sayılı yetkisizlik kararı ile mahkememize tevzi edilen dosya 2018/149 E sırasına kaydedilerek yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı taraf arasında ... tarihinde imzalanan ön satış sözleşmesi ve yine ... tarihinde imzalanan Bölge Distribütörlüğü sözleşmesi uyarınca tohum alış verişi yapılması konusunda mutabakata varıldığını, taraflar arasında ilk yıl sözleşme kuralları çerçevesinde yürüyen ticari ilişki, ikinci yıl sözleşmenin yenilenmemesi üzerine taraflar arasında sorun doğurduğunu, davalı şirketin sözleşme koşullarına uymadığını ve müvekkiline sağlaması ve ürünlerin pazarlanmasını kolaylaştırıcı ayrıcalıkları kaldırarak davalıdan alınan tohumların sadece müvekkilince satılmasına engel olduğunu, davalı tarafın distibütörlük sözleşmesinin 8. Maddesinde belirtilen ...'in hakları adı altında düzenlenen hükümleri açıkça ihlal ettiğini, bu nedenle müvekkilinin sözleşmeyi ifa edemez duruma geldiğini, müvekkilinin bu sözleşmeye dayalı yüzlerce bin liralık yatırım yaptığını ve ticari beklentiye girdiğini, müvekkili şirketin elindeki ürünleri pazarlayamaz duruma gelince , ticari hayatının bekası içinde elinde bulunan ve davalıdan aldığı tohumları iade kararı aldığını, davalıyla yaptığı görüşmeler olumlu sonuçlanmayınca davalıya iki adet iade fatura göndererek malları iade ettiğini, davalı tarafın malları iade almaktan imtina ettiğini, iade faturaların miktarının yaklaşık ...-TL civarında olduğunu, müvekkilinin iade edeceği ...-TL'lik daha malın mevcut olduğunu, bu bedeller karşılığında müvekkilinin keşidecisi olduğu ... Bankası ... Şubesine ait ... iban nolu hesabına ait ... nolu ... vade tarihli ...-TL bedelli, ... nolu ... tarihli ...-TL bedelli, ... nolu ... vade tarihli ...-TL bedelli ve ... nolu ... vade tarihli ...-TL bedelli toplam ...-TL bedelli çekleri davalıda bulunduğunu, bu çeklerin bedelsiz kaldığını beyanla davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalının cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını, müvekkilinin edimlerinin eksiksiz yerine getirdiğini, davacının iddialarının mesnetsiz olduğunu, davacının davasına dayanak yaptığı iddiaların sözleme hükümlerine ve yasaya aykırı olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini savunmuştur. Taraflarca yapılan bölge distribütörlüğü sözleşmesi uyarınca davacı tarafından davalıya verilen ... tarihli ... TL bedelli, ... tarihli ... TL bedelli, ... tarihli ... TL bedelli, ... tarihli ... TL bedelli çekler nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığı, (yargılama sırasında çeklerin ödendiği belirtilmekle dava istirdat davasına dönüşmüştür) davalının sözleşmeye aykırı davranıp davranmadığı, davacının davalıdan denkleştirme tazminatı talep edip edemeyeceği hususunun taraflar arasında ihtilaflı olduğu belirlenmiştir. ... tarihli ara kararı uyarınca davalının ticari defterlerinin bir mali müşavir bilirkişi ve bir hukukçu-hesapçı bilirkişiden oluşacak heyetçe incelenmiş, Bilirkişi S.M. Mali Müşavir ... ve bilirkişi Avukat ...' ın 02.04.2019 tarihli bilirkişi kök raporunda özetle; davalı tarafın usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtlarına göre davacının cari hesabının 120 Alıcılar hesabında takip edildiği, davalının davacıya ... TL'lik fatura düzenlediği, davalının bunun karşılığında ... TL'lik mal ile ilgili iade faturası düzenlediği, ... TL ödeme yaptığı dava tarihi ... tarihi itibari ile davalının davacıdan 87,66 TL alacaklı olduğunun kayıtlı olduğu, davacının davalıya düzenlediği ve iade etmek istediği tohumlarla ilgili düzenlenen iade faturalarının davalı kayıtlarında yer almadığı, ödeme dekontlarından ve banka yazılarından davacının davalıya verdiği ... değerindeki 4 adet çekin ödenmiş olduğu, davacının talebinin istirdada dönüştüğü, davacının davalıdan toplam ... paket tohum aldığı, yukarıda detaylı açıklamalar yapıldığı üzere; taraflar arasında münhasır satış yetkili distribütörlük sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin belirli süreli düzenlendiği ve yenilenmesinin yazılı şarta bağlandığı, yenilenmemesi halinde sözleşmenin kendiliğinden sona ereceği, distribütörlük sözleşmesinde satılan malın mülkiyetinin sağlayıcıdan distribütöre geçmesi nedeniyle malın iadesi hakkının bulunmadığı ve sözleşmede bunun aksinin öngörülmediği, davacının sözleşme ile tanınan münhasır satış hakkının ihlal edilip edilmediğinin dosya kapsamında değerlendirilemediği, davalının savunmalarında ileri sürülen sözleşmeye aykırılık iddialarından teminat mektubu verilmemesinin sözleşmenin taraflarca sürdürülmesine engel olmadığı, davacının belirlenen yıllık alım kotasının altında ürün aldığı, denkleştirme tazminatına ilişkin olarak TTK.122. maddesinin tek satıcılık sözleşmelerinde de uygulama alanı bulacağı, ancak dosyanın mevcut durumu ile tazminat hesaplamasının yapılabilmesinin mümkün görünmediği, değerlendirilmiştir. TANIK ... BEYANINDA: "Ben davacı ... çalışan ... isimli şahsı tanırım, şirketlerle ilgili husumetim yoktur, ... bana davacı şirketin patronu ... beyin konuşmaları esnasında davacı şirketin davalı ile yapmış olduğu distribütörlük sözleşmesi neticesinde zarar ettiklerini duydum, zararın kaynağını ve ne şekilde gerçekleştiğini bilemiyorum, ben yanlızca zararda olduklarını duydum, tanıklık ücreti talebim yoktur." demiştir. TANIK ... BEYANINDA: "Benim davalı şirket ile bir davam vardır, işcilik alacaklarına ilişkin davadır, tanıklık yapmak istiyorum dedi. Devamla; Ben ... çalıştığım ... tarihleri arasına davacı ile davalı şirket çalışıyordu ancak distribütörlük sözleşmesinin detaylarını bilemiyorum, davacının zarar edip etmediğini de bilmiyorum, davalının kusurlu bir eylemi var mı bilemiyorum ancak bildiğim kadarıyla davalı şirket ... bölgesinde yanlızca ... ile çalışıyordu, bu konudaki bilgim kesindir. Ben davacı şirkette teknik personel olarak çalıştım, aslen ziraat mühendisiyim Çalıştığım tarihler arasında yukarıda verdiğim beyanlar geçerlidir, ben 2016 yılında davacı firma tarafından işten çıkarıldım, 3 ay süreyle işsiz kaldım, bir çok firmaya başvurdum, görüştüm, davalı firmada başvurumu kabul etti ve davalı ...'ta çalışmaya başladım, 2018 yılında davalı şirketten de çıkarıldım, davalı şirkette yine teknik personel olarak çalıştım, yine teknik personel olarak çalıştım, yani ticari olmayan yeni tohumların deneme ve uyum çalışmalarını arazide yaptım. 2017 yılında çalıştığım zamanda davalı şirketin ... bölgesinde bir satışı yoktu, çünkü ben yeni başlamıştım, deneme çalışmaları vardı, tanıklık ücreti istiyorum " demiştir. TANIK ... BEYANINDA :"Benim her iki firma ile herhangi bir husumetim yada davam yoktur, bende uzun yıllar tohum işi ile iştigal oldum, davacı ile davalının bir disbiritörlük sözleşmesi aktettiğini duydum, anlaşmaya göre davalı ... tohum verecekti, ... tohumçulukta belirtilen bölgede satış yapacaktı, davalı taraf tohumları verdikten kısa bir süre sonra başkaları tarafınan satın alındı. Sonrasında disbirtörlük sözleşmesine göre davalı başka kimselere satış yapmaması gerekirken kendileri daha düşük fiyattan piyasaya tohum satışı yaptılar, bildiğim kadarı ... ve İç Anolu bölgesi ile sınırlı idi, davalı taraf bu tohumları düşük fiyattan kendileri satınca davalının elinde tohumlar kaldı, davacı tarafın elinde tohumlar kaldığı için de tohumların verimi düştü, satış sanşı kalmadı, bu nedenle davacı zarara uğradı, tanıklık ücreti talebim yoktur." demiştir. Tanıkların beyanı alındıktan sonra dosya yeniden aynı bilirkişi heyetine tevdi edilerek; sözleşmeye konu dönemde distribütörlük sözleşmesi kapsamında olan bölgelerde, davalının 3.şahıslara satış yapıp yapmadığı hususunun incelenmesi ile ek rapor tanzimi istenmiş, Bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; Davacı tarafın usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtlarına göre davalının cari hesabının 320 Satıcılar hesabında takip edildiği, davalının davacıya ...’lik fatura düzenlediği, davalının bunun karşılığında ...’lik mal ile ilgili iade faturası düzenlediği ve ... ödeme yaptığı ve davacının davalıya herhangi bir borcunun kayıtlı olmadığı, davalı tarafın usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtlarına göre davacının cari hesabının 120 Alıcılar hesabında takip edildiği, davalının davacıya ... TL’lik fatura düzenlediği, davalının bunun karşılığında ... TL’lik mal ile ilgili iade faturası düzenlediği, ... TL ödeme yaptığı dava tarihi ... tarihi itibari ile davalının davacıdan 87,66 TL alacaklı olduğunun kayıtlı olduğu, davacının davalıya düzenlediği ve iade etmek istediği tohumlarla ilgili düzenlenen iade faturalarının davalı ve davacı kayıtlarında yer almadığı, davalı ile davacı arasındaki sözleşme kapsamındaki ..., ..., Niğde ve ... bölgelerine davacı tarafından davalı dışındaki başka firmalara satış yapılmadığı, belirtilmiştir, ... ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Tal sayılı dosyasından muhasebe uzmanı bilirkişi ... ve Av. ... tarafından düzenlenen 12/05/2020 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle: a) İncelenen davacı şirketin Ticari Defterlerinin usule uygun tutulmuş ve açılış kapanış tasdiklerinin yapılmış olduğu, bu haliyle HMK 222 maddesi uyarınca delil niteliği taşıdığı ve davacı lehine delil vâsıflarının bulunduğu, b) İncelenen defter ve belgelerde davalının davacı şirketten herhangi bir hak ve alacağının görülmediği, c) Davacının iddia ettiği ... tarih ve ... nolu ve ... tarih ve ... nolu iade faturalarının davacının ticari defterlerine işlenmediği sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dinlenen tanık beyanları, tarafların bilirkişi marifetiyle incelenen ticari defterleri ile dava dayanak taraflar arasında akdedilmiş ... tarihli ön satış sözleşmesi ve aynı tarihli Bölge Distribütörlüğü Sözleşmesi'nin incelenmesinden; Sözleşme konusunun davacı şirkete ... ve çevresi (...,...,... ve bu bölgenin tüm doğu vilayetleri ) sınırları içerisinde davalı tarafından temin edilen veya ıslahı yapılan tohumlara satışına ilişkin olduğu, sözleşmenin ... tarihinde sona ereceği, Temmuz-Ağustos 2016 tarihine kadar bölgedeki satışlardan memnun kalınması durumunda ve tarafların karşılıklı anlaşmaları halinde 4 yıl daha süreceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin eki niteliğindeki garanti edilen satış asgari satış tutarı tablosuna göre ...-... dönemi için belirlenen toplam ... paket ürün alım kotası bulunduğu halde davacı tarafından toplam ... paket ürün alındığı, kota miktarının çok altında kalındığı, davacı tarafından kesilen iade faturalarının tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, distribütörlük sözleşmesinde satılan malın mülkiyetinin sağlayıcıdan distribütöre geçmesi nedeniyle malın iadesi hakkının bulunmadığı, davacının satış kotasını dolduramaması nedeniyle sözleşmenin yenilenmediği, 2015-2016 yıllarında davalının sözleşmede belirtilen bölgelere satışının bulunmadığı, dolayısı ile davacı tarafından davalıya verilen ve yargılama sırasında ödenen çeklerin istirdadını gerektiren ve yine TTK 122.maddesi uyarınca denkleştirme tazminatı ödenmesini gerektirir yasal bir neden bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gerekli ... TL harçtan peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile artan ... TL harcın kararın kesinleşmesi halinde davacıya iadesine, 3-A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına, 5-Sarf edilmeyen gider avansın kararın kesinleşmesinden sonra iadesine, Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu. Anlatıldı.23/02/2021 Katip ... Hakim ... ¸e-imzalı ¸e-imzalı