Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/428 E. 2023/1238 K.

T.C. Ankara Batı ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/428 Esas - 2023/1238 T.C. Ankara Batı ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARAR TÜRK MİLLETİ ADINA ESAS NO : 2023/428 Esas KARAR NO : 2023/1238 HAKİM : KATİP : DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ : DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) DAVA TARİHİ : 26/04/2023 KARAR TARİHİ: 21/11/2023 K. YAZIM TARİHİ: 01/12/2023 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Müvekkili şirket tarafından hamili bulunduğu ... Bankası şubesine ait ... seri nolu 25.03.2023 vadeli, 174.000,00 TL'lik meblağlı, ... Bankası şubesi ... seri numaralı 18.03.2023 vadeli 20.000,00 TL meblağlı, ... Bankası şubesi ... seri numaralı 15.04.2023 vadeli 20.000,00 TL meblağlı, ... ... ... şubesi ... seri numaralı 20.04.2023 vadeli 20.000,00 TL meblağlı çeklerin kayıp olması sebebiyle Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/127 Esas Sayılı dosyasında iptali talepli dava açıldığını, müvekkilinin teminat karşılığında Mahkemeden tedbir kararı da aldığını, akabinde işbu çeklerden ... Bankası şubesine ait ... seri nolu 25.03.2023 vadeli, 174.000,00 TL'lik meblağlı çek ile ... ... Bankası şubesi ... seri numaralı 18.03.2023 vadeli 20.000,00 TL meblağlı çekle ilgili müvekkil aleyhine kötüniyetli olarak İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas ve ... Esas Sayılı dosyaları ile icra takibi başlatıldığını, hukuka aykırı yolla ele geçirilen ve vadesi gelen çeklerin bir anda ortaya çıkıp aleyhe icra takibi yapılması icra takibi başlatan tarafın kötüniyetli olduğunun açık ortaya koyduğunu, bu çeklerden ... ... Bankası şubesi ... seri numaralı 18.03.2023 vadeli 20.000,00 TL meblağlı çekin icra baskısı nedeniyle ...'ın Avukatı ... aracılığıyla ödenmek zorunda kalındığını, taraflarınca Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/127 esas sayılı dosyasına icra takibiyle ortaya çıkan çeklerle ilgili tedbir talepli başvuru yapıldığını, akabinde mahkeme tarafından 19.04.2023 tarihinde taraflarına tebliğ edilen çağrı kağıdı ile ttk madde 758 gereği çekin iadesi davası açmaları için 16.05.2023 tarihinde kadar süre verildiğini, söz konusu çeklerin icraya konu eden davalının kendisi olduğunu, dava konusu çekleri Müvekkili şirketin, lehtar ... Şirketine kargo yolu ile göndermek için zarf içerisinde ... Kargoya teslim ettiğini, fakat lehtar ... Şirketinin kendisine 02.02.2023 tarihinde ...'da ... Kargonun ... Şubesi tarafından ... gönderi numarası ile teslim edilen çeklerin bulunduğu zarfın şirket çalışanı ...'nin açtığında içerisinde çeklerin olmadığını boş olduğunu, zarfın yırtık olduğunu söylediğini, akabinde işbu dava konusu çeklerin kaybolduğu/çalındığının anlaşıldığını, taraflarınca ayrıca kaybolan/çalınan akabinde icraya konu olan çeklerden ... ... Bankası şubesine ait ... seri nolu 25.03.2023 vadeli, 174.000,00 TL'lik meblağlı keşidecisi ... olan, çekle ilgili olarak İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/265 Esas sayılı dosyası ile Menfi Tespit Davası açıldığını, işbu çeklerden ... ... Bankası şubesi ... seri numaralı 18.03.2023 vadeli 20.000,00 TL meblağlı çek ise icra baskısı nedeniyle keşideci ...'ın Avukatı ... aracılığıyla ödemek zorunda kalındığı için bu çekle ilgili olarak da taraflarınca İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/274 Esas Sayılı dosyası ile istirdat davası açıldığını, müvekkili şirketin çeklerle ilgili Beypazarı Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayette bulunarak gerekli araştırmaların yapılmasını talep ettiğini, yine müvekkili şirketin dava konusu çeklerden ... ... Bankası şubesi ... seri numaralı 18.03.2023 vadeli 20.000,00 TL meblağlı keşidecisi ... olan çekle ilgili olarak çekin ... isimli şahıs tarafından davalıya verilerek bedelinin alındığını haricen öğrendiklerini, akabinde müvekkili şirketin Beypazarı Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayette bulunduğunu ve dosya Samsun Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma numaralı dosyasında birleştiğini, müvekkili şirketin hukuki olarak bütün sorumluluklarını yerine getirmekle birlikte büyük bir haksızlıkla karşı karşıya kaldığını, bu sebeple işbu çeke ilişkin ödeme icra baskısı altında ...'ın avukatı ... tarafından yapıldığını, müvekkili şirketin işbu çeklerin kaybolmak suretiyle elinden çıkmasının ardından kötüniyetli şahısların eline geçmemesi adına çeklerin zayinden dolayı iptali talepli dava açtığını, bu dava devam ederken vadesi gelen çekler için müvekkili şirket aleyhine icra takibi yapıldığını, bunun kötüniyetli bir takip olduğunu, müvekkili şirketin davalıya hiçbir şekilde borcu bulunmadığını, müvekkili şirketin davalıya icra takiplerinde belirtilen tutarda hiçbir borcu olmadığını, tüm bu nedenlerle müvekkili şirket tarafından 03.02.2023 tarihinde Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yapılan başvuru sonucunda 2023/127 Esas Sayısı ile incelenen dosyada tarafımıza 19.04.2023 tarihinde tebliğ edilen çağrı kağıdı doğrultusunda iptali talep edilen Kayıp kıymetli evraklardan / Çeklerden ... ... Bankası şubesine ait ... seri nolu 25.03.2023 vadeli, 174.000,00 TL'lik meblağlı keşidecisi ... olan çek ile ... ... Bankası şubesi ... seri numaralı 18.03.2023 vadeli 20.000,00 TL meblağlı keşidecisi ... olan vadesi gelen çeklerin ortaya çıkması neticesinde müvekkili şirkete iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; davaya Konu Çekler'in iadesi bakımından ikame edilmiş bir istirdat davası olduğundan tarafların da tacir sıfatını haiz olmaları sebebi arabuluculuğa başvurulması gerektiğini, TTK'nın 5/A maddesinin açık hükmü gereğince eldeki davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, ... A.Ş. ile dava dışı ... arasında 03.02.2023 tarihli faktoring sözleşmesi imzalandığını, ... Müşterisinin, yukarıda bahse konu Faktoring Sözleşmesi uyarınca yapılan 03.02.2023 tarihli faktoring işlemleri ile, faktoring işlemine dayanak olan faturalar ve alacak bildirim formları doğrultusunda, takip dosyaları'na dayanak olan, davaya konu çekler'i müvekkili şirket'e ciro etmek sureti ile devrettiğini, ... Müşterisi ile yapılan bu faktoring işlemleri neticesinde Müvekkili Şirketin, 03.02.2023 tarihinde, ... Müşterisi'ne 186.056,84 TL finansman sağlamış olup bu tutarın ... Müşterisi'nin banka hesabına Müvekkili Şirket tarafından ödendiğini, bu sebeple davaya konu çekler bakımından müvekkili şirket'in iyi niyetli yasal hamil sıfatını haiz olduğunu, davaya konu çekler'in yasal süre içerisinde ibraz edilmesi ertesinde çeklerin üzerine şerh düşüldüğünü, ertesinde davaya konu çekler'e ilişkin olarak taraflarınca takip dosyaları ikame edildiğini, mahkemenin 2023/127 Esas numaralı dosyası üzerinden verilen tedbir kararının müvekkil şirket'in takip yapmasına engel olmadığını, faktoring işlemlerine konu üçlü ilişkinin Müvekkili Şirket ile beraber ... Müşterisi olan ve faktoring işlemlerinde fatura borçlusu olarak yer alan ... Şirketi ("... Tekstil") arasında kurulmuş olduğu ve davacının ise bu faktoring işleminin/ilişkisinin tarafı olmadığını, Müvekkili Şirketin, ... Müşterisi olan ... ile söz konusu faktoring işlemlerini gerçekleştirdiğini ve Davaya Konu Çeklerin de Müvekkili Şirket'e, ... Müşterisi tarafından faktoring işlemleri kapsamında sağlanmış olan finansmanın geri ödemesi amacı ile cirolanmak suretiyle devredildiğini, Müvekkili Şirketin faktoring mevzuatından kaynaklanan usul ve yükümlülüklere uygun şekilde faktoring işlemlerini gerçekleştirmiş olup bu nedenle işbu davadaki iddiaların Müvekkili Şirket'e karşı ileri sürülmesi mümkün olmadığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davaya Konu Çekler'den, ... seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli çek, İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas numaralı dosyası ile icra takibine konu edildiğini ve çek bedeli keşideci ... tarafından taraflarına haricen ödendiğini, borcun ilgili çekin keşidecisi sıfatındaki ... tarafından ödendiği dikkate alındığında davacının, işbu davayı açmakta hukuki yararının olmadığını, müvekkili Şirket'in davaya konu çekler bakımından iyi niyetli hamil olduğunu, müvekkilinin davaya konu Çekler'in konu edildiği faktoring işlemlerine istinaden ... Müşterisi'ne 186.056,84 TL ödeme yaptığını, bile bile davacının zararına hareket etmediğini, davacının istirdat davası açma hakkının bulunmadığını, davacının lehtarı olduğu çekleri müşterisine gönderirken kargo yolunu kullanmış olup bu durumda basiretli bir tacir gibi davranmadığını, Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinde yer alan dürüstlük kuralıyla da uyuşmadığını, taraflarına karşı bu iddianın ileri sürülmesinin mümkün olmadığını, fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere; davanın öncelikle dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine, istirdat talebinin şartlarının gerçekleşmemiş olması ve davacının hukuki yararının bulunmaması nedeniyle davanın usulden reddine, mahkemece aksi kanaatte olunması halinde ise yapılacak inceleme neticesinde davanın esastan reddine, davacı aleyhine davaya konu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER : İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/274 esas sayılı dosyası, İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/265 esas sayılı dosyası, İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas ve ... esas sayılı dosyaları, Samsun C.Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası, Beypazarı C.Başsavcılığının ... soruşturma sayılı dosyası, tarafların ticaret sicil kayıtları ile tüm dosya kapsamı. GEREKÇE : Dava, TTK’nın 792’üncü maddesi uyarınca açılan çek istirdadı istemine ilişkindir. Dava konusu çek kambiyo vasfını taşımaktadır. O hâlde, kaybedilen çeke ilişkin olarak uygulanması gereken TTK’nın 792’üncü maddesi uyarınca eldeki çek istirdadı davasının değerlendirilerek sonuca gidilmesi gerekir. 6102 sayılı TTK’nın 792’üncü maddesi ''Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklindedir. İstirdat davası olarak nitelenen bu dava özü itibariyle menkullerin iadesini sağlamak için açılan menkul davası niteliğindedir. Medeni hukukta bu dava gasp, çalınma veya ziya hâllerinde sadece kötü niyetli değil, iyi niyetli hamile karşı da açılmakta ise de, kambiyo senetleri yönünden bir sınırlama getirilmiş ve aynî haklardaki genel prensipten ayrılmak suretiyle, söz konusu davanın yalnızca kötü niyetli veya senedi iktisabında ağır kusuru bulunan kimselere karşı açılabileceği esası benimsenmiştir. Bu tür davalarda, davacının senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir (F.Öztan:Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 2000, s.294). Davacı lehtar çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açmış, davalı ise çekin yetkili hamili olduğunu savunmuştur. Davalı tarafın ancak TTK’nın 792.maddesinde öngörüldüğü üzere, çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu kanıtlandığı takdirde sorumlu olacağı kuşkusuzdur.6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Ayrıca, 6102 sayılı TTK'nın 801. maddesi gereğince, çeki ödeyecek muhatap banka için dahi ciro imzalarının geçerliliğinin araştırılması zorunluluk değilken, hamilin bu yönde bir yükümlülüğünün bulunduğu ileri sürülemez. Bu durumda davalı ciro yoluyla hamilin, dava konusu çeklerde ciro silsilesinde kopukluk olmadığını ve iyiniyetli son hamil olduğunu savunduğuna ve çekte lehtar olan davacının elinden rızası hilafına çekin çıkmış olmasının tek başına, davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermeyeceğine göre,davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiği veya iktisabında ağır kusurlu olduğu davacı tarafça ispatlanamadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereği alınması gereken 269,85 TL karar ve ilam harcının, peşin alınan 3.313,04 TL harcın mahsubu ile fazla yatırıldığı anlaşılan 3.043,19 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından sarf edilen yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine, 4-Davalının kendisini vekil ile temsil ettirdiği görülmekle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap edilen 31.040,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, 5-Kararın talep halinde taraflara tebliğine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize sunulacak, yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye ibraz edilecek bir dilekçeyle başvuru yapılmak suretiyle, Ankara Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 21/11/2023 Katip Hakim e-imzalı e-imzalı