Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/827 E. 2024/646 K.

T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ T. C. A N K A R A ASLİYE 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR ESAS NO : 2023/827 Esas KARAR NO : 2024/646 HAKİM : Dr. ... ... KATİP : ... ... DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) DAVA TARİHİ : 13/10/2017 KARAR TARİHİ : 07/11/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 11/11/2024 Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin 26/09/2011 tarihinde davalı ... Sarının sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı araçta "Mühye Köyü 3308 ve 805 parselde J tipi emniyet duvarı yapılması" işinde araç ile getirilen malzemenin indirilmesi sırasında davalı ...'nın kamyonu hareket ettirmesi sebebi ile müvekkilinin demirler altında kaldığını, bu olay sonucu müvekkilinin %100 oranında malul kaldığını ve bakıma muhtaç olduğunu, kaza sonrası düzenlenen kaza tutanaklarında da davalı ...'nın kazanın oluşumunda tamamen kusurlu olduğunu, dava konusu kaza nedeniyle ... 36. Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/48 esas sayılı dosyasında dava açıldığı ve davalı ...'nın taksirle yaralamaya sebebiyet vermekten mahkumiyet verildiği ve hükmün kesinleştiğini, müvekkilinin 21/12/2011 tarihinde kişisel müracaat ile Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nden aldı 2011/27036 sayılı Özürlü Sağlık Kurulu raporuna göre müvekkilinin %96 özür oranının bulunduğunu, bunun üzerine Sosyal Güvenlik Kurumuna yaptığı iş kazası müracaatında Sosyal Güvenlik Kurumunca maluliyet derecesinin %100 ve başkasının bakımında muhtaç olduğunun belirlendiğini, davalı ...Ş.'ye başvuru yapıldığını ancak sigorta şirketince maluliyet herhangi bir ödeme yapılmadığını, tüm bu sebepler ile fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydı ile müvekkilinin çalışma gücünün kaybı nedeniyle şimdilik 10.000,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, 100.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının maruz kaldığı kazanın tarihi itibariyle yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanununun 60. Maddesine göre 1 yıl içerisinde açılmayan davanın zaman aşımı nedeniyle reddinin gerektiğini, davacının ... Büyükşehir Belediyesi aleyhine ... 37. İş Mahkemesinin 2016/133 esas sayılı dosyası ile dava açtığını ve bu davada Adli Tıp Kurumu tarafından yapılan incelemede davacının maluliyet oranını %49 olduğunun rapor edildiği, dava konusu kazada müvekkilinin hiçbir kusurunun bulunmadığını, kaza yerinde yükün boşaltılması için aracın durdurulduğunu, boşaltılacak olan çitlerin tamamının aynı yere indirilmesi istenmediğinden Yakup Karataş isimli kişi tarafından arabanın 3-5 metre ileri alınması için müvekkiline talimat verildiğini, bu esnada boşaltma işini gerçekleştiren ... ile birlikte Yakup Karataş, Ömer ve bir çalışanın da aracın üzerinde olduğunu, müvekkilinin kendisine talimat verildiği esnada araç üzerinde bulunan kişilerin emniyette olduğunu düşündüğünden aracı hareket ettirdiğini, olayın meydana geliş şekli bakımındn müvekkilinin herhangi bir kusurunun bulunmadığını, tüm bu sebepler ile zaman aşımı, husumet ve mükerrerlik itirazlarının tetkiki ile davanın reddini, kazanın oluşumunda müvekkiline atfedilecek herhangi bir kusur olmadığından davanın bütünü ile reddine karar verilmesini, yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir. Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plaka sayılı araç müvekkili sigorta şirketi nezdinde 200200009916660 poliçe nolu ZMMS ile teminat altına alındığını, davacı tarafından müvekkil şirkete yapılan başvurunun usulüne uygun olmadığını, davacı tarafından istenilen eksik belgelerin müvekkili şirkete iletilmediğini, kaza ile sakatlık arasındaki illiyet bağının tespit edilmesi gerektiğini, kusur oranını tespiti için Adli Tıp Trafik İhtisas Kurumuna ve maluliyet oranını tespiti bakımından Adli Tıp 3. İhtisas Kurumuna sevk edilmesi gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminatı 6111 sayılı yasa ve trafik sigortası genel şartları gereğince teminat dışında olduğunu, tüm bu sebepler ile haksız ve mesnetsiz davanın esastan ve usulden reddini, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. ... 36. Asliye Ceza Mahkemesine, ... Japon Sigorta A.Ş., Altındağ İlçe Emniyet Müdürlüğü'ne, ... Sgk İl Müdürlüğüne, ... 27. İş Mahkemesine, Sıhhiye Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne, ... Grup İnşaat Ltd. Şti.'ne müzekkere yazıldığı görüldü. Davacı vekili tarafından sunulan 23/11/2021 tarihli ıslah dilekçesinde; maddi tazminat taleplerini 35.383,02 TL arttırarak 45.383,02 TL'ye çıkartılmıştır. Davacı vekilinin sunduğu ıslah dilekçesi davalılar usulüne uygun tebliğ edildiği görüldü. Mahkememizce Makine Mühendisi bilirkişi Bülent Aras tarafından 12/12/2019 tarihinde, Aktüer bilirkişi Ferhat Nalıncı tarafından 19/02/2020 tarihinde ve Aktüer bilirkişi Serhat Sevinç tarafından 05/07/2021 tarihinde bilirkişi raporu aldırılmıştır. Mahkememizce makine mühendisi Bülent Aras tarafından 24/12/2020 tarihinde ve aktüer bilirkişi Ferhat Nalıncı 29/12/2020 tarihinde bilirkişi ek raporu aldırılmıştır. Mahkememizden verilen 23/12/2021 tarih ve 2017/716 Esas 2021/967 sayılı kararın istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi 01/11/2023 tarih ve 2022/1378 Esas 2023/1403 Karar sayılı ilamıyla kaldırıldığı, kaldırma kararı üzerine yargılamaya yukarıda belirtilen esas sırası üzerinden devam olunduğu anlaşılmıştır. BAM ilamı sonrası bilirkişi .... .... ... 'ten 28/08/2024 tarihinde bilirkişi raporu aldırılmıştır. Dava, trafik kazası nedeni ile yaralanmadan kaynaklı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. ZMMS poliçesinin incelenmesinde; ... plakalı aracın ZMMS poliçesi ile kaza tarihini de kapsar şekilde 14/03/2011-14/03/2012 tarihleri arasında davalı ... şirketine sigortalı olduğu, kişi başına ölüm/sakatlık bedelinin 200.000,00 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır. ... 27. İş Mahkemesinin 2016/133 esas sayılı dosyası kapsamında alınan T.C. Adli Tıp Kurumu İkinci Üst Kurulu'nun 29/03/2018 tarihli raporuna göre; davacının kaza nedeniyle geçirmiş olduğu iş kazasına bağı gelişen Servikal Vertebra fraktürü sonucu üstte hafif alt ekstremitelerde orta düzeyde tetraparezi arızası 11/10/2018 tarih ve 27021 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerinden yararlanarak Grup6 kabul olanarak, E cetveline göre %61 oranında meslekte kazanma gücünden kaybetmiş sayılacağı bildirilmiştir. Yukarıda belirtilen BAM ilamı ile "...Dava, haksız fiil nedeniyle maddi ve manevi tazminata ilişkin olup, davacı tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla zararlarının tahsilini müteselsil borçlu sigorta şirketinden ve işleten/sürücüden de talep edebilir. Müteselsil borçlulardan birisi veya bir kısmı tarafından borcun tamamının veya bir kısmının ödenmesi durumunda, TBK'nın 166/1. maddesi gereğince diğer borçlular da bu oranda borçtan kurtulacağından, davalı ...’nın istinaf dilekçesindeki beyanları da nazara alındığında, yukarıda belirtilen İş Mahkemesi dosyası getirtilerek, bu dosyada hüküm altına alınan miktara davalı ...’nın %10 kusuruna isabet eden miktarın dahil olup olmadığı, dahil ise bu miktarın ödenip ödenmediği araştırılarak, eğer henüz ödeme yapılmamışsa eldeki davanın davalıları ile iş mahkemesi dosyasının davalılarının müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gözetilerek “tahsilde tekerrüre neden olmayacak” şekilde hüküm kurulması, ödeme yapılmışsa davanın konusunun kalıp kalmadığı değerlendirilerek ayrıca müteselsil sorumluluk kapsamında bir kısım borçlular yönünden zarar belirlenmiş ise, TBK'nın 166.maddesi gereğince tespit edilen zararın diğer sorumlulara etkisi de tartışılarak varılacak uygun sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiştir. ...Yine; iş göremezlik nedeniyle ortaya çıkan zararın tayininde zarar görenin elde ettiği gelirinin doğru biçimde belirlenmesi, tazminatın doğru tespitinde önemli yer tutmaktadır. Zarar gören kişi, asgari ücret üzerinde bir gelir elde ettiğini iddia ediyorsa bunu ispat etmesi gerekmekte olup, yerel mahkeme de bedensel zararların tazmini davalarında zarar görenin zararını resen belirlemek durumundadır. Bu bağlamda, gerçek zararın hesaplanmasında, zarar görenin asgari ücretten fazlasına dair kazancı olduğu yönünde bir iddiası varsa kaza tarihinden hesap tarihine kadar ki gelirini gösteren belgelerin temin edilmesi suretiyle gelirlerin belirlenmesi, böyle bir iddia olmaması yahut zarar görenin herhangi bir işinin olmaması halinde kazancı asgari ücret kabul edilmesi, zarar görenin çalışma hayatının aktif çalışma dönemi ve emeklilik dönemi olan pasif devre olarak ayrılması, kaza tarihinden hesap tarihine kadar geliri bilinen (işlemiş) ve geliri bilinmeyen (işleyecek) aktif dönemin ve zarar görenin bakiye ömrü esas alınarak pasif dönemin tespit edilmesi, zarar görenin kaza tarihinden hesap tarihine kadar bilinen kazancı üzerinden, işlemiş (bilinen) aktif dönem zarar hesabının yapılması; işleyecek (bilinmeyen) aktif dönem hesabında zarar görenin hesap tarihinde bilinen son geliri nazara alınarak işleyecek aktif dönem tazminat hesabı yapılması, pasif dönem hesabında ise asgari geçim indirimi uygulanmaksızın asgari ücret üzerinden zarar hesabının yapılması gerekmekte olup, İş mahkemesi kararının kesinleşmesi ile artık davacının gelirinin asgari ücretin üzerinde olduğunun netleştiğinin kabulü ile iş mahkemesi dosyasında kabul edilen gelir miktarı (hesap bilirkişi raporu da incelenerek) belirlenerek bu miktara göre tazminat hesabı yapılması gerekirken mahkemece asgari ücret üzerinden yapılan hesap kapsamında karar verilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle; taraf vekillerinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-a-6 maddesi gereğince ayrı ayrı kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına ve İş Mahkemesi dosyası getirtilerek, bu dosyada hüküm altına alınan miktara davalı ...’nın %10 kusuruna isabet eden miktarın dahil olup olmadığı, dahil ise bu miktarın ödenip ödenmediği araştırılarak, eğer henüz ödeme yapılmamışsa eldeki davanın davalıları ile iş mahkemesi dosyası davalılarının müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları gözetilerek “tahsilde tekerrüre neden olmayacak” şekilde ayrıca, bir kısım müteselsil sorumlular hakkındaki zararın belirlenmesine yönelik olarak TBK'nın 166. maddesi değerlendirilerek hüküm kurulması gerektiği, ödeme yapılmışsa davanın konusunun kalıp kalmadığının değerlendirilmesi gerektiği, iş mahkemesi kararının kesinleşip kesinleşmediği araştırılarak kesinleşmişse bu dosyada kabul edilen davacının gelirine göre iş bu dosyada zararın hesaplanması gerektiği gözetilerek sonucuna göre yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur." şeklinde gerekçeye yer verilerek mahkememiz kararının kaldırılmasına hükmolunmuştur. Davacı tarafından davalılar ... Büyükşehir Belediyesi, ... Grup İnş. Ltd. Şti. ve ...Çelik Ltd. Şti.'ye karşı iş kazası sebebiyle açılan ... 27. İş Mahkemesinin 14.02.2019 tarih E. 2016/133, K. 2019/20 sayılı dava dosyasında yapılan yargılama sonucunda 14/02/2019 tarihinde, ''1-Büyükşehir belediyesine yönelik davanın reddine, 2-Maddi tazminata yönelik davanın kısmen kabulü ile geçici ve sürekli iş göremezlikten kaynaklanan toplam 514.198,07 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 26/09/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ile ...Çelik Konstrüksiyon İnş. Mak.Tem.San. ve Tic. Ltd.Şti.den müştereken ve müteselsilen tahsiline,fazlaya ilişkin talebin reddine, 3-Manevi tazminata yönelik davanın kısmen kabulü ile 100.000 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 26/09/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ile ...Çelik Konstrüksiyon İnş. Mak.Tem.San. ve Tic. Ltd.Şti.den müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine,'' şeklinde karar verildiği, davalı ... Grup İnşaat San. Ve Tic. Ltd Şti vekili tarafından karar istinaf edilse de mahkemece eksik harç ikmali için verilen içinde harç yatırılmadığından 17/04/2019 tarihinde istinaf edenin HMK 344 maddeleri gereğince istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına şeklinde karar verildiği, yapılan tebliğler sonucu kararın kesinleştiği ancak mahkemece kesinleşme şerhinin düzenlenmediği anlaşılmıştır. Mahkememizce dava dışı ... Grup İnş. Ltd. Şti.'ye davacıya ... 27. İş Mahkemesinin 14.02.2019 tarih E. 2016/133, K. 2019/20 sayılı ilamı kapsamında yapılan ödeme evraklarının temini için yazı yazılmış, yazı cevabına göre 26.09.2011 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu yaralanan davacı ...'na, ... 27. İş Mahkemesinin 14.02.2019 tarih E. 2016/133, K. 2019/20 sayılı ilamı ve buna bağlı olarak ilamda belirtilen alacakların tahsili amacıyla ... ...Müdürlüğünün 2019/3318 E sayılı icra dosyası ile başlatılan takip için hazırlanan protokol gereği, işbu dava dışı ... Grup San. ve Tic. Ltd. Şti.'den geçici iş göremezlik sebebiyle 1.712,80 TL, sürekli iş göremezlik sebebiyle 512.485,27 TL olmak üzere toplam 514.198,07 maddi tazminatın (asıl alacak) 19.03.2019 ve 09.04.2019 tarihlerinde ödendiği anlaşılmaktadır. Mahkememizce yukarıda belirtilen dosya içeriği, ödeme evrakları, davacının maluliyet oranı, kusur durumu, BAM ilamındaki kaldırma sebepleri doğrultusunda bilirkişi Tevfik Dinç'ten 28/08/2024 tarihli bilirkişi raporu aldırılmış olup, rapora göre;26/09/2011 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu %61 oranında malul olan ve %10 oranında kusurlu olduğu tespit edilen davacı ... için raporun mahsus bölümünde yapılan açıklamalar doğrultusunda müteselsil sorumlulardan dava dışı ... Grup San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından yapılan ödemelerin davacının zararını karşılayıp karışlamadığının tespiti bakımından öncelikle ... 27. İş Mahkemesinin 14/02/2019 tarih ve 2016/133 esas, 2019/20 karar sayılı dosyasında alınan 11/10/2018 tarihli aktüer hesap raporu verilerine göre değerlendirme yapılmış, 1.551,06 TL geçici tam iş gücü kaybı, 172.157,00 TL sürekli kısmi iş gücü kaybı olmak üzere toplam 173.708,06 TL iş gücü kaybı yönünden maddi tazminatın hesaplandığını; Dava dışı ... Grup San. Ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından ise davacıya 1.712,80 TL geçici tam iş gücü kaybı, 512.485,27 TL sürekli kısmı iş gücü kaybı olmak üzere toplam 514.198,07 TL iş gücü kaybı yönünden maddi tazminat ödendiğini, yapılan ödeme ile davacı ...'nun işgücü kaybı yönünden maddi zararın karşılandığı rapor edilmiştir. Deliller değerlendirilmiştir. Somut olay incelendiğinde, davacının meydana gelen kaza nedeniyle ... 5. İş Mahkemesinin 2012/1101 (mahkemelerin bölünmesi sonucu ... 27. İş Mahkemesinin 2016/133 esas sayılı) esas sayılı dava dosyasında davalılar ... Büyükşehir Belediyesi, ....Ltd. Şti. ile Şan-Kar...Ltd. Şti.'ye karşı dava açtığı, mahkemesince aldırılan kusur bilirkişi raporu ile mahkememizce aldırılan rapor arasında bir çelişki bulunmadığından davacının meydana gelen kazada davalının sevk ve idaresindeki araç hareket halinde iken araçta inmemesi nedeniyle yüzde 10 oranında, keza araç sürücüsü davalının da araçtaki yükü indirme sırasında bağlamaması ve araç kasasında bulunan davacıyı araçtan indirmemesi sebebiyle yüzde 10 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, ... 5. İş Mahkemesinin 2012/1101 (mahkemelerin bölünmesi sonucu ... 27. İş Mahkemesinin 2016/133 esas sayılı) esas sayılı dosya içinde bulunan 29.03.2018 tarihli Adli Tıp Kurumu İkinci Üst Kurulu'nun hazırladığı raporda, davacının kaza nedeniyle, meslekte kazanma gücünü yüzde 61 oranında kaybettiği ve bir başkasının devamlı surette bakımına muhtaç olmadığının tespit edildiği, yukarıda belirtilen kusur oranları, maluliyet durumu, davacının iş mahkemesi dosyasında kabul edilen gelir durumu, davacıya bu iş kazası sebebiyle dava dışı ....Ltd. Şti. tarafından yapılan ödeme tutarı, davacıya SGK tarafından bağlanan peşin sermaye değerli gelir ve geçici işgöremezlik ödemesi dikkate alınarak hazırlanan 28/08/2024 tarihli ve hükme esas alınan aktüer bilirkişi raporuna göre davacının 1.551,06-TL geçici ve 172.157,00-TL sürekli işgöremezlik maddi tazminat talep hakkının hesaplandığı, ancak davacıya dava dışı şirket tarafından 2019 yılında 1.712,80-TL geçici ve 512.485,27-TL sürekli işgöremezlik maddi tazminat ödemesi yapıldığı anlaşıldığından davacının maddi tazminat talebinin yerinde olmadığı zararının fazlasıyla karşılandığı anlaşılmıştır. Davacı tarafın talep olunan manevi tazminat talebi incelendiğinde, bilindiği üzere öğretide ve Yargıtay Kararlarında manevi tazminat davasının kısmi dava olarak açılamayacağı, ıslah yoluyla da talebin artırılamayacağı benimsenmektedir. Manevi tazminat bir bütündür. Duyulan acı ve üzüntünün karşılığı dava yolu ile belirlenip karşı tarafa bildirildikten sonra arttırılması veya yeni bir dava açılarak istenmesi mümkün değildir. (Bkz. Yargıtay 17.HD'nin 2016/12722 esas ve 2019/2308 karar sayılı ilamı) Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde, davacının işçi ve işveren ilişkisi içinde ... 5. İş Mahkemesinin 2012/1101 (mahkemelerin bölünmesi sonucu ... 27. İş Mahkemesinin 2016/133 esas sayılı) esas sayılı davası ile manevi tazminat talebini ileri sürdükten sonra eldeki davayı açıp yeniden davalılara karşı manevi tazminat talebini ileri sürmesinin manevi tazminatın bölünmezliği ve bir bütün olması ilkesine aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından davacının davalı ... Sarıya karşı manevi tazminat talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacı tarafın maddi ve manevi tazminat talebinin ayrı ayrı reddine, 2-a)Maddi tazminat yönünden alınması gereken 427,60 TL maktu harçtan, 375,71 TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 51,89 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, b)Manevi tazminat yönünden alınması gereken 427,60 TL maktu harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-Davacının karşıladığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-a)Maddi tazminat yönünden davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 45.382,02 TL üzerinden takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, b)Manevi tazminat yönünden davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 100.000,00 TL üzerinden takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'ya verilmesine, 5-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine, Dair, davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin yüzüne karşı, diğer davalının yokluğunda verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/11/2024 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır