Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2018/17065, 16.12.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

MEHMET HANKUŞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2018/17065)

Karar Tarihi: 16/12/2020

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma

riski bulunan ülkeye sınır dışı etme kararı verilmesi ve geri gönderme

merkezindeki tutulma koşulları nedeniyle aile hayatına saygı hakkı ve kötü

muamele yasağının, idari gözetim altında tutmanın hukuki olmaması nedeniyle de

kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra başvurular Komisyonlara sunulmuştur.

3. Komisyonlarca başvuruların kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölümler tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

4. Başvurucular bireysel başvuru harç ve masraflarını

karşılama imkânlarının bulunmadığını belirterek adli yardım talebinde

bulunmuştur.

5. Bölümler tarafından başvurucular hakkındaki sınır dışı

etme işlemlerinin geçici olarak (tedbiren) durdurulmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

6. Başvuru formları ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucular hakkında farklı tarihlerde 4/4/2013

tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 54. maddesi

kapsamında ilgili valilikler tarafından sınır dışı etme kararı tesis edilmiş,

ayrıca başvurucuların bir kısmı idari gözetim altına alınarak geri gönderme

merkezlerine konulmuştur.

8. Başvurucular sınır dışı etme işlemi yönünden etkili

bir iç hukuk yolu bulunmadığını belirterek değişik tarihlerde bireysel

başvurularda bulunmuşlardır.

9. Başvurucular gönderdikleri ayrı dilekçelerle bireysel

başvurularından feragat ettiklerini ve gönüllü olarak ülkelerine dönmek

istediklerini belirtmişlerdir.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

10. Mahkemenin 16/12/2020 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Adli Yardım

Talepleri Yönünden

11. Başvurucuların başvuru giderlerini karşılayabilecek

ölçüde mal varlıklarının bulunmadığı ve taleplerinin dayanaktan yoksun olmadığı

anlaşılmış olup 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun

334. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca adli yardım taleplerinin kabulü

ile yargılama giderlerini ödemekten geçici olarak muaf tutulmalarına karar

verilmesi gerekir.

B. İhlal

İddiaları

1. Başvurucuların

İddiaları

12. Başvurucular, sınır dışı etme ve idari gözetim altına

alma kararları nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği, aile hayatına saygı ve

yaşam hakları ile kötü muamele yasağının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

2. Değerlendirme

13. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar” kenar

başlıklı 50. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

“Davadan feragat hâlinde, düşme kararı

verilir.”

14. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün “Düşme kararı”

kenar başlıklı 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının ilgili kısmı ve (2)

numaralı fıkrası şöyledir:

“(1) Bölümler ya da komisyonlarca

yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı verilebilir:

a) Başvurucunun davadan açıkça feragat

etmesi

…

(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki

fıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve

yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da

insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam edebilir.”

15. Başvurucular, Anayasa Mahkemesine yaptıkları bireysel

başvurulardan feragat ettiklerini ve gönüllü olarak ülkelerine gitmek

istediklerini belirtmiştir. Başvurulardan feragat edilmesine rağmen

başvuruların incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden bulunmamaktadır.

16. Açıklanan gerekçelerle başvuruların kabul

edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin feragat nedeniyle

düşmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinde bulunan başvurucuların

taleplerinin KABULÜNE,

B. Başvuruların feragat nedeniyle DÜŞMESİNE,

C. Sınır dışı etme işlemine ilişkin olarak verilen tedbir

kararlarının SONLANDIRILMASINA,

D. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi

mağduriyete neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucuların

yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMALARINA,

E. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi

Genel Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 16/12/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar

verildi.

Başkan

:

Kadir ÖZKAYA

Üyeler

:

Engin YILDIRIM

Celal Mümtaz AKINCI

Rıdvan GÜLEÇ

Yıldız SEFERİNOĞLU

Raportör

:

Sinan ARMAĞAN

Başvurucular

:

1. Mehmet HANKUŞ

Vekili

:

Av. Nurali ÇİTİL

2. Ali Abbası ABRAZGEH

Vekili

:

Av. Azad METE

3. Ahmad ALSALEM

Vekili

:

Av. Halil AYGÜN