Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2015/17658, 05.07.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

KATAYOUN BAHRAMI POURAN VE DİĞERLERİ

BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/17658)

Karar Tarihi: 5/7/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, öldürülme veya kötü muameleye maruz kalma riski

bulunan ülkeye sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele

yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 17/11/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvurucular, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

(İçtüzük) 73. maddesi uyarınca sınır dışı işleminin yürütmesinin tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

4. İkinci Bölüm Üçüncü Komisyonunca tedbir talebinin Bölüm

tarafından karara bağlanması gerekli görüldüğünden İçtüzük'ün

73. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm tarafından 19/11/2015 tarihinde tedbir talebinin

kabulüne ve sınır dışı işleminin durdurulmasına karar verilmiştir.

6. Başvurucular tarafından 9/11/2016 tarihinde başvurudan

feragat edilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucular Mohammad Esmailzadeh ve Katoyoun Bahrami Pouran evlidir. Sorena Esmailzadeh ise

başvurucuların 2010 doğumlu müşterek çocuklarıdır. Başvurucular İran İslam

Cumhuriyeti vatandaşıdır.

9. Birinci başvurucu, ülkesinde üniversite öğrencisi olup aynı

zamanda on yılı aşkın bir süredir gazetecilik yapmaktadır.

10. Birinci başvurucu; ülkesinde rejim karşıtı gazetelerin yasak

olduğunu, bu nedenle İnternet üzerinden insan hakları ihlallerine ilişkin

yazılar yazdığını belirtmiştir. Anılan yazıları nedeniyle 16 gün hücrede, 1 ay

cezaevinde tutulduğunu; hakkında 10 ay 91 gün hapis ve 5 yıl eğitim yasağı

cezalarına hükmedildiğini ifade etmiş ve İran mahkemesinin kararını başvuru

formuna eklemiştir.

11. Birinci başvurucu, cezaevinden çıktıktan sonra yazılarına

devam ettiği için evlerine yapılan operasyonda eşi olan ikinci başvurucuya

şiddet uygulandığını belirtmiştir.

12. Başvurucular, evlerine bir kez daha operasyon düzenlenmesi

üzerine ülkelerini terk ederek Türkiye'ye sığınmış ve Adana Valiliği Göç

İdaresi Müdürlüğüne başvurarak 19/2/2014 tarihinde uluslararası koruma

talebinde bulunmuşlardır. Başvurucuların talepleri değerlendirmeye alınmış;

ikamet ili Adana olarak belirlenmiştir.

13. Öte yandan başvurucular, Birleşmiş Milletler Mülteciler

Yüksek Komiserliğine de (BMMYK) başvurmuşlardır.

14. Başvurucuların talepleri BMMYK tarafından 22/1/2014

tarihinde kabul edilmiş ve Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD)

yerleştirilmelerine karar verilmiştir.

15. Başvurucular, Göç İdaresine bildirmeden ikamet illerini terk

etmiş ve bu nedenle 2/6/2015 tarihinde başvurucuların sınır dışı edilmelerine

karar verilmiştir.

16. Başvurucular sağlık sorunları nedeniyle Mersin iline gitmek

zorunda kaldıklarını belirterek anılan karara karşı Adana 1. İdare Mahkemesinde

iptal davası açmışlardır. Mahkeme 22/10/2015 tarihli ve E.2015/1463,

K.2015/2036 sayılı kararıyla davanın reddine karar vermiştir.

17. Bu karar 26/10/2015 tarihinde başvuruculara tebliğ edilmiş

olup süresi içinde 17/11/2015 tarihinde bireysel başvuruda bulunulmuştur.

18. Başvurucular 9/11/2016 tarihinde Anayasa Mahkemesine

başvuruda bulunarak ABD'ye gitmek üzere Türkiye'den ayrılacaklarını belirtmiş

ve başvurularından feragat etmişlerdir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 5/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

20. Başvurucular, sınır dışı edilmeleri hâlinde ülkeleri İran'da

yaşamları ile maddi ve manevi bütünlüklerinin tehlikeye düşebileceğini

belirterek yaşam hakkı, kötü muamele yasağı ile kişi hürriyeti ve güvenliği

hakkının ihlal edileceğini ileri sürmüş; adli yardım ve sınır dışı işleminin

durdurulması taleplerinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

1. Adli Yardım Talebi

21. Anayasa Mahkemesinin Mehmet

Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler

dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde güçleştirmeksizin yargılama giderlerini

ödeme gücünden yoksun oldukları anlaşılan başvurucuların açıkça dayanaktan

yoksun olmayan adli yardım taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

2. Sınır Dışı İşlemi

22.30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un “Kararlar” kenar başlıklı 50. maddesinin (5) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Davadan

feragat hâlinde, düşme kararı verilir.”

23. İçtüzük'ün “Düşme kararı” kenar başlıklı 80.

maddesinin (1) ve (2) numaralı fıkraları şöyledir:

“(1) Bölümler ya da

komisyonlarca yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hallerde düşme kararı

verilebilir:

a) Başvurucunun davadan açıkça feragat etmesi

…

(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki

fıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve

yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da

insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam

edebilir."

24. Başvurucular 19/11/2016 tarihinde, Anayasa Mahkemesine

yaptıkları bireysel başvurudan BMMYK tarafından yerleştirilmelerine karar

verilen ABD'ye gitmek amacıyla feragat etmişlerdir. Somut olayda başvurudan

feragat edilmesine rağmen başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan

bir neden de bulunmamaktadır.

25. Açıklanan nedenlerle başvurucuların başvurudan feragat

ettikleri anlaşıldığından başvurunun kabul edilebilirlik şartları yönünden

incelenmeksizin feragat nedeniyle

düşmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle,

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun feragat

nedeniyle DÜŞMESİNE,

C. 19/11/2015 tarihli kararla uygulanan tedbirin

SONLANDIRILMASINA,

D. Yargılama giderlerinin tahsilinin başvurucularınnun

mağduriyetine neden olacağı anlaşıldığından 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca

başvurucuların yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMALARINA,

E. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel

Müdürlüğüne GÖNDERİLMESİNE 5/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

Raportör

:

Mahmut

Serhat MAHMUTOĞLU

Başvurucular

:

Katayoun BAHRAMI POURAN (İran İslam

Cumhuriyeti)

Mohammad ESMAEILZADEH (İran İslam

Cumhuriyeti)

Sorena ESMAEILZADEH (İran İslam

Cumhuriyeti)

Vekilleri

:

Av. Ali Nezhet BOZLU