Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2015/16797, 12.09.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

SEYFEDDİN BAHAR BAŞVURUSU (2)

(Başvuru Numarası: 2015/16797)

Karar Tarihi: 12/9/2018

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ceza infaz kurumunda hükümlü olarak bulunan başvurucuya

teslim edilmeyen kitaplar hakkındaki toplatma kararlarının ifade özgürlüğünü

ihlal ettiği iddiası hakkındadır.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 20/10/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca başvurunun kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu, başvuru tarihinde devletin egemenliği altında

bulunan topraklardan bir kısmını devlet idaresinden ayırmaya çalışmak suçundan

hükümlü olarak Sincan 2 Nolu F Tipi Kapalı Ceza İnfaz

Kurumunda (İnfaz Kurumu) bulunmaktadır.

7. PKK terör örgütü lideri Abdullah Öcalan tarafından yazılan

"Demokratik Uygarlık Çözümü I Uygarlık

Maskeli Tanrılar ve Örtük Krallar Çağı", "Demokratik Uygarlık Çözümü II Kapitalist Uygarlık

Maskesiz Tanrılar ve Çıplak Krallar Çağı", "Demokratik Uygarlık Çözümü III Özgürlük Sosyolojisi

Tekrar Özgürlük Ütopyalarıyla Yaşama Çağı", "Demokratik Uygarlık Çözümü IV Ortadoğu'da Uygarlık

Krizi Ortadoğu Kültürünü Demokratikleştirmek" isimli kitaplar,

İnfaz Kurumu Eğitim Kurulunun (Eğitim Kurulu) kararıyla başvurucuya teslim

edilmemiştir. Eğitim Kurulu kararında, söz konusu kitaplar hakkında toplatma

kararının devamına kararları bulunduğu ve 13/12/2004 tarihli ve 5275 sayılı

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un 62. maddesinin (3)

numaralı fıkrası uyarınca başvurucuya verilmelerinin mümkün olmadığı

belirtilmiştir.

8. Başvurucu Eğitim Kurulu kararına itiraz etmiştir. Ankara Batı

İnfaz Hâkimliği (İnfaz Hâkimliği) başvurucunun itirazını reddetmiştir. İnfaz

Hâkimliği söz konusu yayınlarda örgüt propagandası yapıldığını ve terör örgütü

üyelerini öven ifadelere yer verildiğini belirtmiştir. Bu nedenle İnfaz

Hâkimliği, söz konusu kitapların başvurucuya verilmesi hâlinde terör örgütüyle

olan bağının zayıflamayacağını, aksine örgütün hareketleri doğrultusunda

hareket etmeye devam edeceğini ve bu durumun suç işlenmesini engelleyici

etkenleri azaltacağını ifade etmiştir.

9. Başvurucu İnfaz Hâkimliği kararına itiraz etmiştir. Ankara

Batı 2. Ağır Ceza Mahkemesi kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle

6/10/2015 tarihinde itirazı reddetmiştir. Ret kararı başvurucuya 15/10/2015

tarihinde tebliğ edilmiştir.

10. Başvurucu 20/10/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

11. 5275 sayılı Kanun'un 62. maddesinin (1) ve (3) numaralı

fıkraları şöyledir:

"(1) Hükümlü, mahkemelerce yasaklanmamış

olması koşuluyla süreli ve süresiz yayınlardan bedelini ödeyerek yararlanma

hakkına sahiptir.

...

(3)

Kurum güvenliğini tehlikeye düşüren veya müstehcen haber, yazı, fotoğraf ve

yorumları kapsayan hiçbir yayın hükümlüye verilmez."

12. 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 25.

maddesinin (2) numaralı fıkrası şöyledir:

"Soruşturma veya

kovuşturmanın başlatılmış olması şartıyla 25.7.1951 tarihli ve 5816 sayılı

Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda, Anayasanın 174 üncü

maddesinde yer alan inkılap kanunlarında, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 146 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, 153 üncü maddesinin

birinci ve dördüncü fıkralarında, 155 inci maddesinde, 311 inci maddesinin

birinci ve ikinci fıkralarında, 312 nci maddesinin

ikinci ve dördüncü fıkralarında, 312/a maddesinde ve 12.4.1991 tarihli ve 3713

sayılı Terörle Mücadele Kanununun 7 nci maddesinin

ikinci ve beşinci fıkralarında öngörülen suçlarla ilgili olarak basılmış

eserlerin tamamına hâkim kararıyla el konulabilir."

13. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun

267. maddesi şöyledir:

"Hâkim kararları ile kanunun gösterdiği

hâllerde, mahkeme kararlarına karşı itiraz yoluna gidilebilir."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

14. Mahkemenin 12/9/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Adli Yardım Talebi

Yönünden

15. Anayasa Mahkemesinin Mehmet

Şerif Ay (B. No: 2012/1181, 17/9/2013) kararında belirtilen ilkeler

dikkate alınarak geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama

giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun açıkça

dayanaktan yoksun olmayan adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi

gerekir.

B. İfade Özgürlüğü

Yönünden

16.Başvurucu, kendisine teslim edilmeyen söz konusu kitaplarda

şiddete özendirici ya da şiddeti meşrulaştıran hiçbir içerik bulunmamasına

rağmen anılan kitapların yasaklanmış olması nedeniyle kendisine verilmemesinin

ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini iddia etmiştir.

17. Anayasa Mahkemesi Sinan İyit ([GK], B. No: 2013/1495, 30/11/2017)

kararında, hakkında toplatma kararı bulunan yayınların ya da bu yayınlardan

alıntı içeren dokümanların hükümlü ya da tutuklulara verilmemesi şeklindeki

müdahalenin demokratik bir toplumda gerekli olduğu sonucuna varmıştır. Anılan

kararda, bireylerin ifade özgürlüğüne toplatma ve el koyma kararlarıyla

müdahalede bulunulduğu hâllerde mevcut olan zorunlu toplumsal ihtiyacın,

özellikle terörle mücadelenin söz konusu olduğu durumlarda hükümlü ve

tutuklular yönünden de mevcut olduğunda şüphe bulunmadığı belirtilmiştir. Bu

doğrultuda hakkında toplatma kararı bulunan yayınlar ya da bu yayınlardan

alıntı içeren dokümanların hükümlü ve tutuklulara verilmemesi şeklindeki

müdahalenin ceza infaz kurumunun güvenliği, düzeni, disiplininin sağlanması ve

mahkûmun ıslahı amaçlarının gerçekleştirilmesi için gerekli olmadığından

bahsedilemeyeceği ifade edilmiştir (Sinan İyit (2) ,

§§ 52-53).

18. Başvuru konusu olayda Eğitim Kurulu 5275 sayılı Kanun'un 62.

maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca söz konusu kitapların başvurucuya

verilmemesine karar vermiştir.Bununla

birlikte Eğitim Kurulunun gerekçesi, söz konusu kitaplar hakkında toplatmanın

devamına kararları bulunduğu şeklindedir. Bu nedenle Eğitim Kurulunun gerekçesi

gözönüne alındığında müdahalenin dayanağının, 5275

sayılı Kanun'un 62. maddesinin (1) numaralı fıkrası olduğu anlaşılmaktadır.

19. Öte yandan başvurucunun esas şikâyeti söz konusu kitaplar

hakkındaki toplatma kararlarının haksız olduğuna ilişkindir. Bununla birlikte

başvurucu, söz konusu kitaplar hakkındaki toplatmanın devamına ilişkin

kararlara itiraz ettiğine ve şikâyeti yönünden etkili kanun yollarını

tükettiğine dair hiçbir açıklamada bulunmamıştır.

20. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa

Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının

tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun, bireysel başvuru konusu şikâyetini

öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak

iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara

sunması ve bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni

göstermiş olması gerekir(İsmail Buğra İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

21. Somut olayda başvurucunun, hukuk sisteminde mevcut idari ve

yargısal yolları tüketmeksizin bireysel başvuruda bulunduğu anlaşılmaktadır.

22. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi

mağduriyetine neden olacağından başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten

TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 12/9/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

Rıdvan GÜLEÇ

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Ceren Sedef

EREN

Başvurucu

:

Seyfeddin

BAHAR