Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/9891, 04.01.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

İSMAİL DÖNDER BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/9891)

Karar Tarihi: 4/1/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 23/6/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Başvurucu tarafından yapılan 2014/9891, 2014/9905 ve

2014/9909 numaralı başvurular, aralarında kişi yönünden irtibat bulunduğu

anlaşıldığından birleştirilmiş; incelemeye 2014/9891 numaralı bireysel başvuru

dosyası üzerinden devam edilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu 19/6/2009 tarihinde kamulaştırmasız el atma

nedeniyle tazminat davaları açmıştır. Davalar Mardin Asliye Hukuk Mahkemesinin

E.2009/525, E.2009/526 ve E.2009/527 sayılı dosyalarına kaydedilmiştir. Mardin

2. Asliye Hukuk Mahkemesinin kurulmasının ardından E.2009/526 sayılı dosyanın

yargılamasına Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde devam edilmiştir. E.2009/525

ve E.2009/527 sayılı dosyalar Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin sırasıyla

E.2011/96 ve E.2011/97 sayılı dosyalarına kaydedilerek yargılamaya devam

edilmiştir.

10. Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2009/526 sayılı dosyada,

25/4/2013 tarihinde davanın kabulüne karar vermiş, karar 22/1/2015 tarihinde Yargıtay

5. Hukuk Dairesi tarafından bozulmuştur. Bozma üzerine Mahkemece 8/3/2016

tarihinde tekrar davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalının temyizi üzerine

dosya, Yargıtaya gönderilmiş olup temyiz incelemesi

devam etmektedir.

11. Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi E.2011/96 sayılı dosyada,

15/1/2013 tarihinde davanın kabulüne karar vermiş, karar Yargıtay 5. Hukuk

Dairesinin 14/11/2013 tarihli ilamı ile bozulmuştur. Bozma üzerine Mahkemenin

E.2014/13 sayılı dosyasına kaydedilen davada yargılama devam etmektedir.

12. Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi, E.2011/97 sayılı dosyada

16/10/2014 tarihinde başvurucu vekilinin bulunduğu duruşmada davanın kabulüne

karar vermiştir. Anılan karara karşı temyiz yoluna başvurulmamıştır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

13. Mahkemenin 4/1/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

14. Başvurucu, 19/6/2009 tarihinde açtığı tazminat davalarında

makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

15. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

16. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak davanın

ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul süresw

yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği

tarih esas alınır (Güher Ergun ve diğerleri,

B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

17. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri, §§ 41-45).

18. Anılan ilkeler doğrultusunda Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında somut başvurularda Mardin 1.

Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2009/526 sayılı dosyası ile Mardin 2. Asliye Hukuk

Mahkemesinin E.2011/96 sayılı dosyasında7 yıl 6 aydır devam eden ve Mardin 2.

Asliye Hukuk Mahkemesinin E.2011/97 sayılı dosyasında 5 yıl 4 ay süren yargılama sürelerinin makul olmadığı

sonucuna varmak gerekir.

19. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

20. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

21. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

22. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

23. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında başvurucuya net 19.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

24. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 618,30 TL harç ve 1.800

TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 2.418,30 TL yargılama giderinin başvurucuya

ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucuya net 19.000 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 618,30 TL harç ve 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam

2.418,30 TL yargılama giderinin BAŞVURUCUYA ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın birer örneğinin Yargıtay 5. Hukuk Dairesi ve Mardin

2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2014/13; E.2011/97, K.2014/534) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

4/1/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Derya ATAKUL

Başvurucu

:

İsmail

DÖNDER

Vekili

:

Av. İsmail

DOĞAN