Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/2152, 16.06.2016

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

AYHAN PEHLİVANOĞLU BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/2152)

Karar Tarihi: 16/6/2016

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; tutukluluk ve tutukluluğun devamına ilişkin kararlar

ile tahliye taleplerinin gerekçesiz olarak reddedilmesi, tutukluluğa itiraz

incelemesinde duruşma yapılmaması ve savcılık görüşünün tebliğ edilmemesi

nedenleriyle kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 14/2/2014 tarihinde İstanbul Anadolu 8. Ağır Ceza

Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil

edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca 28/1/2015 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 20/2/2015 tarihinde, başvurunun

kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar

verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 24/3/2015 tarihli yazısında Anayasa

Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen

başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

7. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığınca suç işlemek amacıyla

kurulan örgüte üye olma ve uyuşturucu ticareti yapma suçlarından başvurucu ve

başka şüpheliler hakkında yapılan soruşturma kapsamında başvurucunun 15/1/2010

tarihinde tutuklanmasına karar verilmiştir.

8. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 28/4/2010 tarihli

iddianamesiyle başvurucu ve onbir şüpheli hakkında

suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olma ve uyuşturucu veya uyarıcı madde

ticareti yapma veya sağlama suçlarından kamu davası açılmıştır.

9. Söz konusu davanın İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin

E.2010/97 sırasına kaydı yapılmış, 10/5/2010 tarihinde tensip incelemesi

yapılmış ve yapılan inceleme sonucunda diğer şüphelilerle birlikte başvurucunun

"... suçu işlediklerine dair hakklarında kuvvetli suç şüphesini gösteren bulguların

varlığı, sanıkların kaçma şüphesi, delillerin yok edilmesi, gizlenmesi veya

değiştirilmesi şüphesinin varlığı, CMK nın

100/3.fıkradasayılan suçun işlendiğine dair şüphe sebeplerinin varlığı dikkate

alınarak, CMK 101/2. fıkrası gereğince" tutukluluk hâlinin

devamına karar verilmiştir.

10.İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesince 30/1/2014 tarihinde

yapılan duruşmada, başvurucununsuç işlemek amacıyla

kurulmuş olan örgüte üye olmak suçundan 10 ay hapis ve uyuşturucu madde nakli

ve ticareti suçundan 22 yıl 6 ay hapis ve 22.500 TL adli para cezasıyla

cezalandırılmasına ve "verilen ceza miktarı" gözönünde

bulundurularak tutukluluğun devamına karar verilmiştir.

11. Başvurucunun anılan tutuklama kararına yasal süresinde

itirazı üzerine itirazı inceleyen İstanbul 10. Ağır Ceza Mahkemesinin 11/2/2014

tarihli ve 2014/165 Değişik İş sayılı kararıyla dosya üzerinden itirazın

reddine kesin olmak üzere karar verilmiştir.

12.Başvurucu 14/2/2014 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

13. Başvurucunun temyizi üzerine İlk Derece Mahkemesinin mahkûmiyet

kararı Yargıtay 10. Ceza Dairesinin 14/1/2016 tarihli kararıyla bozulmuştur.

14. Bozma sonrası dava İstanbul Anadolu 6. Ağır Ceza

Mahkemesinin 2016/97 sırasına kaydedilmiş, Mahkemece 7/3/2016 tarihinde yapılan

tensip incelemesinde "...üzerine atılı

suçun niteliği, tutuklu kaldıkları süre ve Yargıtay 10. Ceza Dairesi

Başkanlığı'nın bozma ilamını içeriği de dikkate alınarak"

başvurucunun tutukluluğunun devamına karar verilmiştir.

15.Söz konusu dava İlk Derece Mahkemesi önünde derdesttir.

16. Başvurucu vekili 20/5/2016 tarihinde Mahkemeye hitaben

verdiği dilekçede, müvekkilinin tahliye olması nedeniyle başvurunun

incelenmesine gerek kalmadığını ve bu nedenle yaptığı bireysel başvurusundan

feragat ettiğini beyan etmiştir.

B. İlgili Hukuk

17. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Esas hakkındaki inceleme" kenar

başlıklı 49. maddesinin (7) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvuruların

incelenmesinde, bu Kanun ve İçtüzükte hüküm bulunmayan hâllerde ilgili usul

kanunlarının bireysel başvurunun niteliğine uygun hükümleri uygulanır."

18.6216 sayılı Kanun'un "Kararlar"

kenar başlıklı 50. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

"Davadan feragat

hâlinde, düşme kararı verilir."

19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 80. maddesinin

ilgili bölümü şöyledir:

"(1) Bölümler ya da Komisyonlarca

yargılamanın her aşamasında aşağıdaki hâllerde düşme kararı verilebilir:

a) Başvurucunun açıkça feragat etmesi.

...

ç) Bölümler ya da Komisyonlarca saptanan herhangi bir başka gerekçeden

ötürü, başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir neden

görülmemesi.

(2) Bölümler ya da Komisyonlar; yukarıdaki

fıkrada belirtilen nitelikteki bir başvuruyu, Anayasanın uygulanması ve

yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da

insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde incelemeye devam

edebilir."

20. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu'nun 307. maddesinin (1) numaralı fıkrası ile 312. maddesinin (1)

numaralı fıkrası.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

21. Mahkemenin 16/6/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

22. Başvurucu, uzun süredir yasal ve yeterli olmayan

gerekçelerle tutuklu bulunduğunu, formül gerekçelerle tutukluluğa itirazının

reddedildiğini, tutukluluğa itiraz incelemesinin duruşmasız yapıldığını,

Savcılık makamının mütalaasının tebliğ edilmediğini, kendisi ile aynı durumda

olan şüphelilerin tahliye edildiğini belirterek Anayasa'da güvence altına

alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüş ve

tazminat talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

23. Başvurucunun genel ve soyut ifadeler içeren gerekçelere

dayanılarak tutukluluğunun devam ettiği ve tutukluluğun makul süreyi aştığı,

tutukluluğa itiraz incelemesinde alınan Savcılık görüşünün kendisine tebliğ

edilmediği ve bu incelemenin duruşmalı yapılmadığı yönündeki şikâyetlerinin

kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

24. Başvurucu, bireysel başvurunun inceleme aşamasında 20/5/2016

tarihinde Mahkemeye hitaben verdiği dilekçe ile bireysel başvurusundan feragat

etmiştir.

25. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile

İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a)

bendi gereği başvurudan feragat edilmesi hâlinde düşme kararı verilmesi

gerektiği öngörülmüştür (İrfan Akkaya,

B. No: 2012/69, 12/2/2013, § 16).

26. Ancak İçtüzük'ün 80. maddesinin

(2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel

hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının

gerekli kıldığı hâllerde ve feragat hâllerinde de başvurunun incelenmesine

devam edilebilir (İrfan Akkaya, §

17).

27. Feragat, kelime olarak "vazgeçme" anlamına gelir.

6216 sayılı Kanun'un 49. maddesinin (7) numaralı fıkrasına göre bu konuda

uygulanması gereken 6100 sayılı Kanun'un 307. maddesinde "Feragat, davacının, talep sonucundan kısmen veya

tamamen vazgeçmesidir." şeklinde tanımlanmıştır. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi

gereğince başvurucunun talep sonucundan vazgeçmesi hâlinde Anayasa Mahkemesi

tarafından başvurunun İçtüzük'ün 80. maddesinin (2)

numaralı fıkrasındaki istisnalar arasında bulunup bulunmadığının

değerlendirilmesi gerekir.

28. Başvuru konusu olayda başvurucu; uzunca bir süredir tutuklu

yargılandığını, kendisi ile ilgisi olmayan nedenlerle yargılamanın uzadığını,

tutukluluğa itiraz incelemesinin duruşmasız yapıldığını ve Savcılık makamının

mütalaasının tebliğ edilmediğini ilerisürerek kişi

özgürlüğü ve güvenliği hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucunun

18/5/2016 tarihli dilekçesiyle bu taleplerinden vazgeçmesi, 6216 sayılı

Kanun'un 50. maddesinin (5) numaralı fıkrası ve İçtüzük'ün

80. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi kapsamında bir feragat olup, İçtüzük'ün 80. maddesinin (2) numaralı fıkrasındaki

istisnalar kapsamında olmadığı anlaşılan başvuru hakkında düşme karar verilmesi

gerekir.

29. Öte yandan başvurucu, bireysel başvuruda bulunurken başvuru

harcını yatırmıştır. Başvuru harcının feragat hâlindebaşvurucuya

iadesi ya da Hazineye gelir kaydı olarak yazılacağına dair 6216 sayılı Kanunda

ve İçtüzük'te özel olarak bir düzenlenme

bulunmamakta, ancak 6216 sayılı Kanun'un 49. maddesinin (7) numaralı

fıkrasındaki atıf gereği, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 312.

maddesindeki "Feragat veya kabul

beyanında bulunan taraf, davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama

giderlerini ödemeye mahkûm edilir. Feragat ve kabul, talep sonucunun sadece bir

kısmına ilişkin ise yargılama giderlerine mahkûmiyet, ona göre belirlenir."

hükmünden, feragat beyanında bulunan tarafın yargılama giderlerinden sorumlu

olacağı anlaşılmaktadır.

30. Bununla birlikte bireysel başvuru harcı, başvuru sürecinin

başlatılması için alınmaktadır. Anılan sürecin, esas hakkında inceleme ile

sonuçlanması zorunlu olmayıp ön inceleme veya kabul edilebilirlik incelemesi

neticesinde de sona ermesi mümkündür. Dolayısıyla fazla veya yersiz olarak

tahsilat yapılması hâlleri hariç başvurudan feragat durumunda bireysel başvuru

harcının iadesi mümkün değildir (İrfan

Akkaya, § 18).

31.Açıklanan nedenlerle başvurucunun başvurudan feragat ettiği

anlaşıldığından başvurunun düşmesine karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun DÜŞMESİNE,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,

16/6/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Recep

KÖMÜRCÜ

Alparslan

ALTAN

Celal Mümtaz

AKINCI

Muammer

TOPAL

Raportör

:

Hüseyin

TURAN

Başvurucu

:

Ayhan

PEHLİVANOĞLU

Vekili

:

Av. Murat

DİLAN