Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2014/13549, 19.07.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

AHMET BİLBAY BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/13549)

Karar Tarihi: 19/7/2017

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 13/8/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

8. Başvurucu; oğlu, gelini ve dört torununun 28/5/2005 tarihinde

rahatsızlanmaları üzerine Eskişehir Devlet Hastanesi Alpu Entegre Hizmet

Birimine kaldırıldıklarını ancak bu birimde gerekli tanı ve tedavilerin

yapılmaması sonucu idarenin hizmet kusuru nedeniyle anılan yakınlarının vefat

ettiklerini ileri sürerek olay nedeniyle uğradığı zararın tazmini talebiyle

Sağlık Bakanlığına başvuruda bulunmuş, başvurucunun talebi Sağlık Bakanlığının

13/10/2005 tarihli işlemiyle reddedilmiştir.

9. Başvurucu tarafından belirtilen ret işlemi üzerine Sağlık

Bakanlığı aleyhine 2/12/2005 tarihinde maddi ve manevi tazminat istemli tam

yargı davası açılmıştır.

10. Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 28/12/2005 tarihli kararı

ile, tazminat istemiyle davalı idareye başvuru yapılıp yapılmadığı, yapılmışsa

idarece bir cevap verilip verilmediği ve cevap verilmişse bunun ne zaman tebliğ

edildiğinin dava dilekçesinde açıklanmadığı gerekçeleriyle dilekçenin reddine

karar verilmiştir.

11. Başvurucu tarafından eksiklikler tamamlanarak yeniden açılan

davada, Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin 18/7/2006 tarihli E.2006/2310,

K.2006/1366 sayılı kararı ile, dava dilekçesi ve eklerinin karşı taraf

sayısından bir fazla olması gerekirken tek örnek verildiği ve dava dilekçesinin

eklenmediği gerekçeleriyle tekrar dilekçenin reddine karar verilmiştir.

12. Başvurucu tarafından belirtilen eksiklikler tamamlanarak

30/10/2006 tarihinde yeniden açılan davada Eskişehir 1. İdare Mahkemesinin

12/3/2008 tarihli ve E.2006/2986, K.2008/375 sayılı kararı ile davanın reddine

hükmedilmiştir.

13. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin

27/4/2012 tarihli ve E.2008/7080, K.2012/1888 sayılı ilamıyla İlk Derece

Mahkemesi hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.

14. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, Danıştay Onbeşinci Dairesinin 26/4/2013 tarihli ve E.2013/3221,

K.2013/3056 sayılı kararı ile reddedilmiştir.

15. Bozma kararına uyularak yapılan yeniden incelemede Eskişehir

1. İdare Mahkemesinin 13/5/2014 tarihli ve E.2013/952, K.2014/602 sayılı kararı

ile başvurucunun maddi tazminat talebinin reddine, manevi tazminat talebinin

ise kısmen kabulüne, davanın açılış tarihi olan 2/12/2005 tarihinden itibaren

yasal faize hükmedilmesine karar verilmiştir.

16. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onbeşinci

Dairesinin 30/1/2015 tarihli ve E.2014/7136, K.2015/413 sayılı kararı ile İlk

Derece Mahkemesi kararında hükmedilen manevi tazminat için faizin başlangıç

tarihine ilişkin kısmın bozulmasına, davalı idarenin temyiz isteminin reddi,

başvurucunun temyiz isteminin kısmen reddi, anılan kararın manevi tazminat

isteminin kısmen kabulü ve kısmen reddine ilişkin kısımlarının onanmasına karar

verilmiştir.

17. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin

19/11/2015 tarihli ve E.2015/7618, K.2015/7797 sayılı kararı ile

reddedilmiştir.

18. Kısmi bozma kararı üzerine yapılan incelemede, Eskişehir 1.

İdare Mahkemesinin 15/7/2016 tarihli ve E.2015/1493, K.2016/717 sayılı kararı

ile bozma kararına uyulmasına, manevi tazminat miktarına idareye başvuru

tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmiştir.

19. Başvurucunun ve davalı idarenin temyiz talebi, Danıştay Onbeşinci Dairesinin E.2016/10508 sayılı dosyasında

derdesttir.

20. Başvurucu 13/8/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

21. Mahkemenin 19/7/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

22. Başvurucu, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini

ileri sürmüştür.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

23. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

24. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği, yargılaması devam

eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma hakkının

ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas alınır (Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013, §§ 45, 47).

25. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara ilişkin

idari yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Selahattin Akyıl, § 41).

26. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 11 yıl 7 aylık

yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

27. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

28. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı

fıkrası şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

29. Başvurucu, manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

30. Somut olayda makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

31. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları

karşılığında, yargılama sürecinde başvurucuya atfedilebilecek gecikme

dönemlerinin mevcut olması da dikkate alındığında başvurucuya net 10.080 TL

manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

32. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 1.800 TL vekâlet

ücretinden oluşan yargılama giderinin başvurucuya ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne,

B. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

C. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

D. Başvurucuya net 10.080 TL manevi tazminat ÖDENMESİNE,

tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

E. 1.800 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama giderinin BAŞVURUCUYA

ÖDENMESİNE,

F. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucunun Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Danıştay Onbeşinci

Dairesine (E.2016/10508) GÖNDERİLMESİNE,

H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

19/7/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin

YILDIRIM

Üyeler

:

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep

KÖMÜRCÜ

Celal Mümtaz

AKINCI

Recai AKYEL

Raportör Yrd.

:

Leyla Nur

ODUNCU

Başvurucu

:

Ahmet BİLBAY

Vekili

:

Av. Mehmet

KIRBOĞA