Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2013/6150, 17.03.2016

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

YAMAN TURİZM SERVİS NAKLİYE SAN. TİC. LTD. ŞTİ. VE ALİ

MAŞACI BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/6150)

Karar Tarihi: 17/3/2016

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, 18/12/2002

tarihinde Kırıkkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tazminat davasının

makul sürede sonuçlanmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlali iddiası

ile ilgilidir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 6/8/2013 tarihinde

Kırıkkale 2. Asliye Hukuk Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve

eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona

sunulmasına engel teşkil edecek bir eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm İkinci

Komisyonunca 31/3/2014 tarihinde, kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına ve dosyanın Bölüme gönderilmesine karar verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından

16/4/2015 tarihinde, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin

birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) başvuru konusu olay ve olgular bildirilmiş, başvuru belgelerinin bir

örneği görüş için gönderilmiştir. Bakanlığın 15/5/2015 tarihli yazısında,

Anayasa Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine

atfen, başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

6. Başvuru formu ve eklerinde

ifade edildiği şekliyle ve UYAP aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucular ve diğer dört

davalı aleyhine 18/12/2002 tarihinde Kırıkkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde

trafik kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat davası açılmıştır.

8. Kırıkkale 1. Asliye Hukuk

Mahkemesi, 27/7/2010 tarihli ve E.2002/758, K.2010/163 sayılı kararı ile

davanın kısmen kabulüne hükmetmiştir.

9. Temyiz incelemesi sonucu Yargıtay

11. Hukuk Dairesi, 9/10/2012 tarihli ve E.2012/6127, K.2012/15543 sayılı ilamı

ile İlk Derece Mahkemesinin kararını onamış, karar düzeltme istemini de

31/5/2013 tarihli ve E.2013/2964, K.2013/11320 sayılı ilamı ile reddetmiştir.

10. Karar düzeltme isteminin

reddine ilişkin ilam başvuruculara 17/7/2013 tarihinde tebliğ edilmiştir.

11. Başvurucular, 6/8/2013

tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

12. Mahkemenin 17/3/2016

tarihinde yapmış olduğu toplantıda, başvurucuların 6/8/2013 tarihli ve

2013/6150 numaralı bireysel başvuruları incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

13. Başvurucular, aleyhlerine

18/12/2002 tarihinde Kırıkkale 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan maddi ve manevi

tazminat davasının makul sürede sonuçlanmadığını, bu nedenle yargılama sonunda

yüksek oranda faiz ödemek zorunda kaldıklarını da belirterek, adil yargılanma

haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler, başvurucu Yaman Turizm Servis

Nakliye San. Tic. Ltd. Şti., yargılama sonunda ödemek zorunda kaldığı faiz

bedelinden 500.000,00 TL’lik kısmının avans faizi ile birlikte tazminat olarak

kendisine ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme

1. Kabul Edilebilirlik Yönünden

14. Başvuru formu ve eklerinin incelenmesi

sonucunda açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine karar

verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan başvurunun

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Esas Yönünden

15. Başvurucular, aleyhlerine 18/12/2002 tarihinde Kırıkkale

1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tazminat davasının makul sürede

sonuçlanmadığını, bu nedenle yargılama sonunda yüksek oranda faiz ödemek zorunda

kaldıklarını da belirterek, adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri

sürmüşlerdir.

16. Medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin yargılamaların makul

sürede sonuçlanmadığı yönündeki iddialar daha önce bireysel başvuru konusu

yapılmış ve Anayasa Mahkemesince makul sürede yargılanma hakkının adil

yargılanma hakkının kapsamına dâhil olduğu kabul edilerek, bir davadaki

yargılama süresinin makul olup olmadığının tespitinde davanın karmaşıklığı,

yargılamanın kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususların dikkate alınacağı belirtilmiş (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13,

2/7/2013, §§ 34–59) ve bu kapsamda yapılan incelemeler sonucu makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine yönelik kararlar verilmiştir (bkz. Gülseren Gürdal ve diğerleri,

B.No:2013/1115, 5/12/2013; Semira Babayiğit ve diğerleri, B.No:2013/3283,

19/12/2013; Haydar İzgi,

B.No:2012/673, 19/12/2013).

17. Başvuru konusu olayda,

Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açılan tazminat davasına ilişkindir. 1086

sayılı mülga Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nda yer alan usul hükümlerine göre yürütülen ve medeni hak ve yükümlülükleri

konu alan somut yargılama faaliyetinin makul süre değerlendirmesi için başlangıcı, uyuşmazlığı karara

bağlayacak yargılama sürecinin işletilmeye başlandığı tarih olup (Güher Ergun ve diğerleri, § 50) bu tarih

somut başvuru açısından, 18/12/2002

tarihidir.

18. Sürenin bitiş tarihi ise,

çoğu zaman icra aşamasını da kapsayacak şekilde yargılamanın sona erme tarihi

olup (Güher

Ergun ve diğerleri, § 52), somut başvuru açısından söz konusu tarih ise İlk Derece

Mahkemesi kararının Yargıtay 11. Hukuk Dairesince onanarak kesinleştiği

31/5/2013 tarihidir.

19. Başvuruya konu yargılama

sürecinin incelenmesinde, yargılamanın konusunun, trafik kazasına dayalı maddi

ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu, 18/12/2002 tarihinde açılan davada

esasa ilişkin kararın 27/7/2010 tarihinde verildiği, bu kararın temyiz edilmesi

ile Yargıtay 11. Hukuk Dairesince 9/10/2012 tarihinde onandığı, karar düzeltme

isteminin ise 31/5/2013 tarihli ilam ile reddedildiği ve böylece yargılama

sürecinin sonuçlandığı anlaşılmıştır.

20. Başvuruya konu birleştirilen alacak ve tazminat

davalarına ilişkin yargılama sürecinin incelenmesinde; yargılamanın mahiyeti

nedeniyle icrası gereken usul işlemlerinin niteliği başvuruya konu yargılamanın

karmaşık olduğunu ortaya koymakla birlikte, davaya bütün olarak bakıldığında,

somut başvuru açısından farklı bir karar verilmesini gerektirecek bir yön

bulunmadığı, başvurucunun tutum ve davranışlarıyla ve usuli

haklarını kullanırken özensiz davranmasıyla yargılamanın uzamasına önemli

ölçüde sebep olduğunun da söylenemeyeceği ve söz konusu on yılı aşkın yargılama

sürecinde makul olmayan bir gecikmenin olduğu sonucuna varılmıştır.

21. Açıklanan nedenlerle,

başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

3. 6216 Sayılı Kanun’un 50. Maddesi Yönünden

22. Başvurucular, adil

yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşler, başvuruculardan Yaman

Turizm Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti., yargılama sonunda ödemek zorunda

kaldığı faiz bedelinin 500.000,00 TL’sinin avans faizi ile birlikte kendisine

tazminat olarak ödenmesini talep etmiştir.

23. 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrasında, esas inceleme sonunda ihlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedileceği belirtilmiş, ancak yerindelik denetimi yapılamayacağı, idari

eylem ve işlem niteliğinde karar verilemeyeceği hüküm altına alınmış;

(2) numaralı fıkrasında ise Anayasa Mahkemesince bir ihlalin tespit edilmesi

halinde yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hallerde

başvurucu lehine tazminata hükmedilebileceği belirtilmiştir.

24. Başvuru konusu

olayda, başvurucuların makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, başvuruya konu olan yargılama sürecinin

kesinleşerek sona erdiği dikkate alındığında, başvurucuların da manevi tazminat

talebi bulunmaması nedeniyle ihlalin tespiti dışında sonuçlarının ortadan

kaldırılması için yapılması gereken bir husus bulunmadığı anlaşılmaktadır.

25. Başvurucu Yaman Turizm Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti.

tarafından, yargılama sonunda ödenmek zorunda kalınan faiz bedelinden

500.000,00 TL’lik kısmının avans faizi ile birlikte tazminat olarak kendisine

ödenmesi şeklinde, ileri sürülen tazminat talebi maddi zararlarının

karşılanmasına dönük olup, tespit edilen ihlal ile iddia edilen maddi zarar

arasında illiyet bağı bulunmadığı anlaşıldığından, başvurucunun maddi tazminat

talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

26. Başvurucular tarafından yapılan ve dosyadaki belgeler

uyarınca tespit edilen 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan

toplam 1.998,35 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan

gerekçelerle;

A. Başvurucuların,

1.

Makul sürede yargılanma haklarının ihlal edildiği yönündeki iddialarının KABUL

EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

2. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul sürede

yargılanma haklarının İHLAL EDİLDİĞİNE,

B. Başvurucu Yaman Turizm

Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti.’nin tazminata

ilişkin taleplerinin REDDİNE,

C. Başvurucular tarafından

yapılan 198,35 TL harç ve 1.800,00 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 1.998,35

TL yargılama giderinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

D. Ödemelerin, kararın tebliğini

takiben başvurucunun Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay

içinde yapılmasına; ödemede gecikme olması halinde, bu sürenin sona erdiği

tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz uygulanmasına,

17/3/2016

tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Engin YILDIRIM

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

M. Emin KUZ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah PERDECİOĞLU

Başvurucular

:

1. Yaman Turizm Servis Nakliye San. Tic. Ltd. Şti.

Temsilcisi

:

Kadriye YAMANOĞLU

2. Ali MAŞACI

Vekili

:

Av. Ayhan CANDAN