Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, B. No: 2013/1337, 16.05.2013

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

NECMETTİN DOĞRU BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2013/1337)

Karar Tarihi: 16/5/2013

İKİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Emniyet Teşkilatında (B) grubu polis amiri olarak görev

yapan başvurucu, (A) grubu polis amiri olarak değerlendirilmesi yönündeki

talebinin reddine ilişkin işlem nedeniyle Anayasa’da güvence altına alınan

eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvuru, 12/2/2013 tarihinde

Konya Bölge İdare Mahkemesi vasıtasıyla yapılmıştır. Dilekçe ve eklerinin idari

yönden yapılan ön incelemesi neticesinde belirlenen eksiklikler tamamlatılmış

ve Komisyona sunulmasına engel bir eksikliğin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. İkinci Bölüm Birinci Komisyonunca, 14/5/2013

tarihinde başvurunun karara bağlanması için Bölüm tarafından ilke kararı

alınması gerekli görüldüğünden, Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün

33. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca, kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına, dosyanın Bölüme

gönderilmesine karar verilmiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

A. Olaylar

4. Başvuru dilekçesindeki

ilgili olaylar özetle şöyledir:

5. Başvurucu, Emniyet Teşkilatı

bünyesinde komiser yardımcısı olarak görev yapmakta ve (B) grubu polis amiri

statüsünde sayılmaktadır.

6. Anayasa Mahkemesinin 7/2/2008 tarih ve E.2005/38. K.2008/53 sayılı kararı ile

yüksek öğrenimini tamamlamış olmakla birlikte 4638 sayılı Kanun’un yürürlüğe

girdiği 21/4/2001 tarihinde komiser yardımcılığı kursuna devam etmekte

olanların (A) grubu polis amirliğinde değerlendirilmemesinin hukuk güvenliği

ilkesine aykırılık oluşturduğu gerekçesiyle 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı

Kanunu’nun 6/4/2001 tarih ve 4638 sayılı Kanun ile eklenen geçici 20.

maddesinde yer alan “Bu Kanunun yürürlüğe

girdiği tarihten önce, dört yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun olarak

komiser yardımcılığı kursunu bitirenler ile…” ibaresi iptal

edilmiştir.

7. Başvurucu, anılan karar

uyarınca komiser yardımcılığı kursu mezunu olduğunu ve 4 yıllık yüksek okulu da

başarıyla tamamladığını belirterek (A) grubu polis amiri olarak

değerlendirilmesi istemiyle başvuruda bulunmuş, ancak bu başvurusu Emniyet

Genel Müdürlüğünün 29/9/2010 tarihli işlemiyle

reddedilmiştir.

8. Başvurucunun bu işlemin

iptali için açtığı dava, Konya 2. İdare Mahkemesinin 7/7/2011

tarih ve E.2011/118, K.2011/1223 sayılı kararıyla, Anayasa Mahkemesinin

7/2/2008 tarih ve E.2005/38. K.2008/53 sayılı iptal kararı ile 17/3/2011 tarih

ve E.2010/106, K.2011/55 sayılı iptal kararının bakılan dava ile ilgisinin

olmadığı, davacının durumunun mevzuat hükümlerine göre değerlendirilmesi

gerektiği, işlemde bu yönüyle hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle

reddedilmiştir.

9. Başvurucunun temyizi üzerine

karar, Danıştay 12. Dairesinin 14/2/2012 tarih ve

E.2011/9379, K. 2012/1118 sayılı kararı ile onanmıştır.

10. Başvurucunun karar düzeltme

talebinin aynı Dairenin 5/11/2012 tarih ve

E.2012/9141, K.2012/7547 sayılı kararı ile reddi üzerine karar aynı tarihte

kesinleşmiştir. Bu karar başvurucuya 14/1/2013

tarihinde tebliğ edilmiştir.

B. İlgili Hukuk

11. 4/6/1937 tarih ve 3201 sayılı Emniyet

Teşkilatı Kanunu’nun “Terfi ve atama”

başlıklı 55. maddesinin onuncu ve on altıncı fıkraları şöyledir:

“Polis

amirlerinden Polis Akademisi mezunları, Polis Akademisi mezunu sayılanlar ile

Emniyet Genel Müdürlüğüne eleman yetiştirmek üzere Polis Akademisi bünyesinde

en az dört yıllık fakülte ve yüksek okullarından mezun

olanlar (A), komiser yardımcılığı kursunu başarıyla bitirmiş olanlar (B)

grubunu oluşturur.

…

(B) grubu polis amirlerinden en az dört yıllık

yüksek öğretim kurumunu bitirenlerin (A) grubuna geçmeleri aşağıdaki şartlara bağlıdır :

a) Başkomiserlik

rütbesinde (A) grubu polis amirleri için öngörülen en az bekleme süresi kadar

çalışmış olmak.

b) Başkomiser

rütbesinden Emniyet Amiri rütbesine terfide bu grup için ayrı yapılacak yazılı

sınavda ve meslek içi yöneticilik eğitiminde başarılı olmak.

c) Değerlendirme Kurulu kararıyla Emniyet

Amiri rütbesine terfi etmiş olmak.

(B) grubundan (A) grubuna geçecek olan

amirlerin sayısı, o yıl itibarıyla (A) grubundan Emniyet Amirliği rütbesine

terfi edenlerin sayısının % 10'unu geçemez.”

12. Aynı Kanun’un 6/4/2001 tarih ve

4638 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun ile eklenen geçici

20. maddesi ise şöyledir:

“Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe

girdiği tarihten önce (B) grubundan (A) grubuna geçen polis amirleri, (A)

grubunda değerlendirilir.”

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

13. Mahkemenin 16/5/2013 tarihinde

yapmış olduğu toplantıda, başvurucunun 12/2/2013 tarih ve 2013/1337 numaralı

bireysel başvurusu incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

14. Başvurucu, 3201 sayılı Kanun’a göre

yalnızca Polis Akademisi mezunu olan veya sayılan kişilerin (A) grubu amir

olarak kabul edildiğini, kendisinin ifa etmekte olduğu komiser yardımcılığı

görevinin ise (B) grubu amirlik olarak değerlendirildiğini, bu durumun aynı

görev ve yetkiye sahip amirler arasında terfi ve özlük hakları bakımından

eşitsizlik yarattığını belirterek Anayasa’da güvence altına alınan 2. maddedeki

ilkeler ile eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüş ve yeniden

yargılama yapılması talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

15. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:

“Herkes, Anayasada güvence altına alınmış temel hak ve

özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin

kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine

başvurabilir.”

16. 30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa

Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un “Bireysel başvuru hakkı” kenar başlıklı

45. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

“Herkes, Anayasada

güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden, Avrupa İnsan Hakları

Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf olduğu protokoller kapsamındaki

herhangi birinin kamu gücü tarafından, ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa

Mahkemesine başvurabilir.”

17. Anılan Anayasa ve Kanun hükümlerine göre, Anayasa

Mahkemesine yapılan bir bireysel başvurunun esasının incelenebilmesi için, kamu

gücü tarafından müdahale edildiği iddia edilen hakkın Anayasa’da güvence altına

alınmış olmasının yanı sıra Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve

Türkiye’nin taraf olduğu ek protokollerinin kapsamına da girmesi gerekir. Bir

başka ifadeyle, Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan bir

hak ihlali iddiasını içeren başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar

verilmesi mümkün değildir (B. No: 2012/1049, § 18, 26/3/2013).

18. Başvurucu, Anayasa’nın 10. maddesinde düzenlenen kanun

önünde eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüştür. Anayasa’nın “Kanun önünde eşitlik” kenar başlıklı 10.

maddesinin birinci ve beşinci fıkraları şöyledir:

“Herkes, dil, ırk, renk,

cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle

ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

…

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde

kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”

19. Sözleşme’nin “Ayırımcılık

yasağı” kenar başlıklı 14. maddesi şöyledir:

“Bu Sözleşme’de

tanınan hak ve özgürlüklerden yararlanma, cinsiyet, ırk, renk, dil, din, siyasal

veya diğer kanaatler, ulusal veya toplumsal köken, ulusal bir azınlığa aidiyet,

servet, doğum başta olmak üzere herhangi başka bir duruma dayalı hiçbir

ayrımcılık gözetilmeksizin sağlanmalıdır.”

20. Başvurucunun, Anayasa’nın 10. maddesinde düzenlenen

eşitlik ilkesi ve Sözleşme’nin 14. maddesinde düzenlenen ayrımcılık yasağının

ihlal edildiğine yönelik iddialarının, bahsi geçen maddelerdeki ifadeler

dikkate alındığında, soyut olarak değerlendirilmesi mümkün olmayıp, mutlaka

Anayasa ve Sözleşme kapsamında yer alan diğer temel hak ve özgürlüklerle

bağlantılı olarak ele alınması gerekir. Bir başka ifadeyle ayrımcılık yasağının

ihlal edilip edilmediğinin tartışılabilmesi için, ihlal iddiasının, kişinin

hangi temel hak ve özgürlüğü konusunda ayrımcılığa maruz kaldığı sorularına

cevap verebilmesi gerekmektedir (B. No: 2012/1049, § 33, 26/3/2013).

21. Başvuru konusu olayda, (B) grubu

polis amiri olan başvurucu tarafından, aynı görev ve yetkiye sahip oldukları

(A) grubu polis amirleri ile aralarında özlük hakları ve kariyer yönünden

farklılık yaratıldığı ve dolayısıyla ayrımcılık yasağının ihlal edildiği ileri

sürülmekte ise de söz konusu ayrımcılığın hangi temel hak ve özgürlüğün

kullanımına yönelik olarak gerçekleştiği belirtilmemiştir. Başvuru dilekçesinin içeriğinden

de, başvuru konusu olayın Anayasa ve Sözleşme kapsamındaki hak ve

hürriyetlerden her hangi biri ile bağlantısının kurulmadığı sonucuna

ulaşılmıştır.

22. Sonuç itibariyle, başvurucunun Anayasa’nın 10. maddesine

dayanan ihlal iddiasının konusu, Anayasa’da güvence altına alınmış ve Sözleşme

kapsamında olan temel hak ve özgürlüklerin koruma alanı dışında kalmaktadır.

23. Açıklanan nedenlerle başvuru dilekçesinde ileri sürülen iddiaların,

konusu bakımından Anayasa’da güvence altına alınmış temel hak ve

özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve buna ek Türkiye’nin taraf

olduğu protokoller kapsamındaki her hangi biri ile bağdaşır nitelikte olmadığı

anlaşıldığından başvurunun, diğer kabul edilebilirlik koşulları yönünden

incelenmeksizin “konu bakımından yetkisizlik” nedeniyle kabul edilemez olduğuna

karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Başvurunun, “konu

bakımından yetkisizlik” nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde

bırakılmasına, 16/5/2013 tarihinde OY BİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Alparslan ALTAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Recep KÖMÜRCÜ

Engin YILDIRIM

Raportör

:

Elif KARAKAŞ

Başvurucu

:

Necmettin DOĞRU