Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2024/16630, 27.05.2025

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

HÜSEYİN EL HÜSEYİN VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2024/16630)

Karar Tarihi: 27/5/2025

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

ÖZETİ

1. Başvuru, sınır dışı etme davasında bazı usul

güvencelerine aykırı davranılması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir. Bölüm tarafından Anayasa

Mahkemesi İçtüzüğü’nün 73. maddesi uyarınca başvurularda sınır dışı etme

işleminin tedbiren durdurulmasına karar verilmiştir.

3. Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olan başvurucular

hakkında farklı tarihlerde 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve

Uluslararası Koruma Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca sınır dışı etme kararı

alınmıştır

4. Başvurucular, haklarında alınan sınır dışı etme

kararlarına karşı yetkili idare mahkemelerinde iptal davası açmış; idare

mahkemelerince açılan davalar kesin olarak reddedilmiştir.

5. Tüm başvurular otuz günlük yasal başvuru süresi içinde

yapılmıştır. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME

6. Konularının aynı olması nedeniyle 2024/33847,

2024/34995, 2024/35579, 2024/36226, 2024/36525, 2024/39984,

2024/39149numaralarıbaşvuruların 2024/16630 numaralı bireysel başvuru ile

birleştirilmesine ve incelemenin bu dosya üzerinden yapılmasına karar verilmesi

gerekir.

7. Anayasa Mahkemesi tarafından adli yardım talebinin

kabul edilebilmesi için gerekli şartlar Mehmet Şerif Ay (B. No:

2012/1181, 17/9/2013, § 23) kararında, yabancıların adli yardım talepleri

konusunda benimsenen ilkeler ise Nadali Agheli Kohne Shari (B. No:

2014/12633, 9/9/2015, §§ 17, 18) kararında yer almaktadır. Anılan ilkelere göre

adli yardım için gerekli şartlar mevcutsa karşılıklılık şartı gerçekleşmese

bile yabancının adli yardım talebi kabul edilmelidir. Somut başvuruda yargılama

giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucuların adli yardım

taleplerinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

8. Başvurucu Mahmoud Hussein Ali Aljouman sınır dışı etme

kararının dayanağının olmadığını, idare mahkemesinin sadece sınır dışı etme

kararında belirtilen Malezya'nın güvenli olduğu gerekçesiyle davanın reddine

karar verdiğini, ailesi Türkiye'de iken Malezya ya da Suriye'ye dönemeyeceğini,

kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek adil yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucu, ailesi ile ilgili olarak herhangi bir

bilgi vermemiştir. Diğer başvurucular, soyut bir iddia ile haklarında

soruşturma başlatıldığını, söz konusu soruşturmalara istinaden sınır dışı

edilmelerine karar verildiğini, soruşturma sonucu beklenmeden, soruşturma

neticesinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesine veya kamu davasının

açılması ertelenmesine rağmen sınır dışı işlemin iptali istemi ile açtıkları

davanın reddedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek adil

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

9. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüşünü bildirmiştir.

Başvurucu Hüseyin El Hüseyin, Bakanlık görüşüne karşı beyanda bulunmuş; diğer

başvurucular karşı beyanda bulunmamıştır.

10. Başvurucular, sınır dışı edilmelerinin yaşamlarına ya

da maddi veya manevi bütünlüklerine yönelik ciddi bir tehlike oluşturduğunu

ileri sürmemiştir. Bu nedenle başvuru, adil yargılanma hakkı kapsamında

incelenmiştir.

11. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile

30/3/2011 tarih ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama

Usulleri Hakkında Kanun’un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireysel

başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia

edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa

İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (Sözleşme) veya Türkiye’nin taraf olduğu

Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir. Anayasa ve

Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını içeren

başvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B.

No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

12. Devletin yabancıları ülkeye kabul etmekte veya sınır

dışı etmekte takdir yetkisinin bulunduğu kuşkusuzdur. Ancak anılan işlemlerin

Anayasa'da güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklere müdahale oluşturması

hâlinde bireysel başvuruya konu edilebilmesi mümkündür (A.A. ve A.A. [GK],

B. No: 2015/3941, 1/3/2017, § 54). Öte yandan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

tarafından yabancıların ülkeye girişine, ülkede kalışına veya ülkeden

çıkarılmasına ilişkin işlemlerin Sözleşme'nin 6. maddesi kapsamında kalmadığı

kabul edilmektedir. Bir başka ifadeyle söz konusu işlemlere ilişkin davalar

medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili görülmemektedir (Aıgul Mavlıanova,

B. No: 2016/6293, 9/11/2017, § 27). Dolayısıyla sınır dışı etme işlemini konu

alan uyuşmazlıkları içeren yargılamaların Anayasa'nın 36. ve Sözleşme'nin 6.

maddesinde güvence atına alınan adil yargılama hakkının ortak koruma alanı

kapsamında kalmadığının kabulü gerekir (Aıgul Mavlıanova, § 28).

13. Başvuru konusu olayda yukarıda da belirtildiği üzere

başvurucunun adil yargılanma hakkına ilişkin iddialarının konusunun Anayasa'nın

ve Sözleşme'nin ortak koruma alanı dışında kaldığı anlaşılmıştır.

14. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul

edilebilirlik şartları yönünden incelenmeksizin konu bakımından yetkisizlik

nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvuruların BİRLEŞTİRİLMESİNE,

B. Adli yardım taleplerinin KABULÜNE,

C. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddiaların konu bakımından yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

D. Sınır dışı etme işlemlerine ilişkin verilen tedbir

kararlarının SONLANDIRILMASINA,

E. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri

Kanunu’nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi

mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucuların

yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA,

F. Kararın bir örneğinin İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi

Başkanlığına GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına

GÖNDERİLMESİNE, 27/5/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Selahaddin MENTEŞ

İrfan FİDAN

Muhterem İNCE

Raportör

:

Merve ARSLANTÜRK

Başvurucular

:

1. Hüseyin EL HÜSEYİN

Vekili

:

Av. Hüsameddin SALEM

2. Ahmed TARBİ

Vekili

:

Av. Zehra FELHAN

3. Adil ELŞEYHO

4. Ahmed ELİSA

5. Heysem ALAVAYS

6. Mahmoud HUSSEIN ALI

ALJOUMAN

7. Muna EL HÜSEYİN

8. Yahya EL HÜSEYİN

Vekili

:

Av. İsa POLAT