Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2019/6266, 15.01.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

MEHMET ÖZCAN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2019/6266)

Karar Tarihi: 15/1/2020

R.G. Tarih ve Sayı: 4/3/2020-31058

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, derece ve kademe hesabının daha önceki çalışma

süreleri dikkate alınmadan yapılması nedeniyle eşitlik ilkesini ihlal ettiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 15/2/2019 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu, çalışmakta olduğu Ayancık Kereste Fabrikasının

özelleştirilmesi üzerine ilgili kanun uyarınca Karayolları Genel Müdürlüğünde

işe başlatılmış fakat özlük haklarının hesabında başvurucunun daha önce anılan

Fabrikadaki kıdemi dikkate alınmamıştır.

7. Başvurucu daha önce çalıştığı süreler dikkate alınarak

intibakının yapılmaması nedeniyle dava açmıştır. Başvurucunun davası Kastamonu

İş Mahkemesi tarafından reddedilmiş ve ret kararı Yargıtay 22. Hukuk Dairesi

tarafından 24/12/2018 tarihinde onanarak kesinleşmiştir.

8. Yargıtay onama ilamı başvurucunun avukatına elektronik

tebligat (e-tebligat) usulüyle tebliğ edilmiştir. Söz konusu e-tebliğ

mazbatasında 15/1/2019 tarihinde ilgili tebligatın alıcı için ayrılmış tebligat

hesabına başarılı bir şekilde konduğu ve aynı tarihte tebligatın alıcısı tarafından

açıldığı, 20/1/2019 tarihinde ise tebligatın alıcının hesabına iletilmesini

müteakip mevzuat gereği belirlenen süre sonunda otomatik olarak okunmuş

sayıldığı bilgisi yer almaktadır.

9. Başvuru konusu yargılama dosyasına eklenen,Posta ve Telgraf Teşkilatı

(PTT) veri tabanından söz konusu tebligata dair yapılan sorgulama raporunda da

tebligatın 15/1/2019 tarihinde alıcısı tarafından açıldığı bilgisi yer

almaktadır.

10. Başvurucu bireysel başvuru formunda, başvuru konusu

yargılama sürecine ilişkin nihai karar olan Yargıtay onama ilamından 20/1/2019

tarihinde haberdar olduğunu beyan etmiştir.

11. Başvurucu 15/2/2019 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

12. 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun "Elektronik Tebligat" başlıklı 7/a

maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

"...

Elektronik yolla tebligat, muhatabın

elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış

sayılır.

...

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve

esaslar yönetmelikle belirlenir.”

13. 6/12/2018 tarihli ve 30617 sayılı Resmî Gazete'de

yayımlanarak yürürlüğe giren Elektronik Tebligat Yönetmeliği'nin 3. maddesinin

ilgili kısımları şöyledir:

" Bu Yönetmelikte geçen;

...

b) Delil kaydı: Tebligatın; tebligat çıkarmaya

yetkili makam ve merciden Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) tarafından

teslim alındığına, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığına,

okunduğuna ve usulen tebliğ edilmiş sayıldığına dair üretilen ve elektronik

sertifika ile imzalanmış kayıtları,

...

ifade eder."

14. Anılan Yönetmelik'in "Elektronik

tebligatın hazırlanması ve muhataba ulaştırılması" kenar

başlıklı 9. maddesinin ilgili kısımları şöyledir:

"...

(4) Gerek UETS içi ve gerekse sistemler arası

entegrasyon yoluyla yapılan tebligata ait delil kayıtları, elektronik tebligat

mesajının tamamının ulaştığı anda üretilir.

...

(6) Elektronik yolla tebligat, muhatabın

elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda

yapılmış sayılır."

15. Adalet Bakanlığı (Bakanlık) tarafından anılan Yönetmelik

uyarınca hazırlanan "Ulusal Elektronik

Tebligat Sistemi ile İlgili Teknik Kriterlere İlişkin Usul ve Esaslar"

düzenlemesinin "Deliller"

başlıklı 5. maddesinin ilgili kısımları şu şekildedir:

" (1) UETS süreci

işleyişi içerisinde aşağıdaki deliller oluşturulacaktır.

a. Tebligat kabul edildi

(SubmissionAcceptanceRejection:Acceptance): Gelen iletinin gerekli kontroller

sonrası muhatap hesabına teslim edilmek üzere UETS tarafından teslim

alındığının delilidir.

b. Tebligat kabul edilmedi

(SubmissionAcceptanceRejection:Rejection): Gelen tebligatın içinde virüs

olması, gönderici tarafından hazırlanan paketteki özet değerinin UETS’ye gelen

paketin özet değeri ile tutarsız olması, gönderilebilecek ileti büyüklüğünden

daha büyük değerde ileti gönderilmiş olması gibi durumlarda, UETS tarafından

gönderinin kabul edilmediğine dair üretilen delildir.

c. Tebligat teslim edildi

(DeliveryNonDeliveryToRecipient:Rejection): Tebligatın alıcı için ayrılmış

tebligat alanına (hesabına)başarılı bir şekilde konulduğuna veya sadece PTT

UETS Bilişim sistemi ile hesap sahibinin bilişim sistemi arasındaki entegrasyon

ile tebligatlarını alan hesap sahiplerine başarılı bir şekilde aktarıldığına

dair oluşturulan delildir.

d. Tebligat teslim

edilmedi(DeliveryNonDeliveryToRecipient:NonDelivery): Tebligatın alıcı için

ayrılmış tebligat alanına (hesabına) konulamadığına veya sadece entegrasyon ile

tebligatlarını alan hesap sahiplerine 24 saat içinde başarılı bir şekilde

aktarılamamasına dair oluşturulan delildir.

e. Tebligat okundu

(RetrievalNonRetrievalByRecipient:Retrieval): Tebligatın, alıcısı tarafından

açıldığında oluşturulan delildir.

f. Tebligat okundu kabul

edildi(RetrievalNonRetrievalByRecipient:RetrievalTimeout): Tebligatın, alıcının

hesabına iletilmesini müteakip mevzuat gereği belirlenen süre sonunda otomatik

oluşturulan delildir."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 15/1/2020 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

17. Başvurucu; çalıştığı Fabrikanın özelleştirilmesinden sonra

başka bir kamu kurumunda işe başlatıldığını, emsallerinden farklı olarak derece

ve kademe hesabının daha önceki çalışma süreleri dikkate alınmadan yapılmasının

eşitlik ilkesini ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme

18. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Bireysel başvuru usulü" kenar

başlıklı 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun,

başvuru yollannın tüketildiği tarihten; başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin

öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir. Haklı bir

mazereti nedeniyle süresi içinde başvuramayan/ar, mazeretin kalktığı tarihten

itibaren onbeş gün içinde ve mazeretlerini belgeleyen delillerle birlikte

başvurabilirler ... "

19. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuru süresi ve mazeret" kenar

başlıklı 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

"Bireysel başvurunun,

başvuru yollannın tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin

öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir."

20. Bireysel başvurunun ön şartlarından biri de otuz günlük süre

kuralıdır. Sürenin başvurunun her aşamasında dikkate alınması gerekir (Deniz

Baykal, B. No: 2013/7521, 4/12/2013, § 32). Ayrıca otuz günlük sürenin başlangıcında

kanun hükmü gereği öğrenme tarihi esas alınmalıdır.

21. Bireysel başvurunun süre koşuluna bağlanmasıyla hukuki

belirlilik de sağlanmaktadır. Dolayısıyla dava açma ya da kanun yollarına

başvuru için belli sürelerin öngörülmesi -bu süreler dava açmayı imkânsız

kılacak ölçüde kısa olmadıkça- hukuki belirlilik ilkesinin bir gereğidir ve

mahkemeye erişim hakkına aykırılık oluşturmaz (Remzi

Durmaz, B. No: 2013/1718, 2/10/2013, § 27).

22. Bireysel başvuruların 6216 sayılı Kanun'un 47. maddesinin

(5) numaralı fıkrası ile İçtüzük'ün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası

uyarınca başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemiş ise

ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir.

Anılan düzenlemelerde başvuru yolu öngörülen durumlarda bireysel başvuru

süresinin başlangıcına ilişkin olarak başvuru

yollarının tüketildiği tarihten söz edilmekte ise de haberdar

olunmayan bir hususta başvuru yapılamayacağı dikkate alınarak bu ibarenin nihai kararın gerekçesinin öğrenildiği tarih

olarak anlaşılması gerekir (A. C. ve

diğerleri [GK], B. No: 2013/1827, 25/2/2016, § 25).

23. Bireysel başvuru süresinin işlemeye başlaması yönünden nihai kararın gerekçesinin tebliği,

öğrenme şekillerinden biridir (Mehmet Ali

Kurtuldu, B. No: 2013/5504, 28/5/2014, § 27). Ancak öğrenme,

gerekçeli kararın tebliği ile sınırlı olarak gerçekleşmez; başka şekillerde de

öğrenme söz konusu olabilir. Başvurucunun nihai kararın gerekçesini dava

dosyasını incelemek suretiyle öğrenmesi mümkündür. Bu doğrultuda dosyadan suret alınması gibi hâllerde

başvurucunun gerekçeli kararı öğrendiği kabul edilebilir. Başvurucuların nihai

kararın gerekçesini öğrendiklerini beyan

ettikleri tarih de bireysel başvuru süresinin başlangıcı olarak ele

alınabilir (İlyas Türedi, B. No:

2013/1267, 13/6/2013, §§ 21, 22).

24. Diğer yandan somut olayın koşullarında başvurucunun nihai

karardan daha erken bir tarihte haberdar olması gerektiğinin değerlendirilmesi

durumunda Anayasa Mahkemesi, başvuru süresinin başlangıcı için bu tarihi de

esas alabilir (Ögeday Akın, B.

No: 2014/2345, 10/6/2015, § 38).

25. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi, henüz avukatına tebliğ

edilmemiş olmakla birlikte nihai karar olan gerekçeli Yargıtay ilamının ilk

derece mahkemesine ulaştığı, başvurucunun avukatının ise bireysel başvuru

formunda bu karardan haberdar olduklarını belirttiği tarihten daha önce ilk

derece mahkemesine söz konusu ilamın tebliğe çıkarılması için birden fazla

talepte bulunduğunun anlaşıldığı bir bireysel başvuruda başvuru süresinin

avukatın ilk yazılı talep tarihinden itibaren işlemeye başladığını kabul

etmiştir. Anılan kararda Anayasa Mahkemesi, gerekçeli nihai kararın ilk derece

mahkemesine ulaştığından başvurucunun haberdar olduğu ve bu durumda UYAP Avukat

Bilgi Sistemi'ni kullandığı görülen başvurucu vekilinin nihai karar sonucunu ve

gerekçesini kesin olarak öğrenme olanağına sahip bulunduğu konusunda şüphe

olmadığını ifade etmiştir (Suat Bircan

[GK], B. No: 2014/16800, 1/12/2016, §§ 25-27).

26. Somut olayda şikâyet konusu yargılama sürecine ilişkin nihai

karar olan Yargıtay ilamı, başvurucunun avukatına e-tebligat yoluyla tebliğ

edilmiştir. İlgili mevzuat uyarınca (bkz. §§ 12, 14) e-tebligat yolunun kullanıldığı

gönderiler, muhatabın hesabına ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda

tebliğ edilmiş sayılmaktadır (anılan hükmün vergi hukuku bağlamında mahkemeye

erişim hakkı ve eşitlik ilkesine aykırılık teşkil etmediğine dair Anayasa

Mahkemesi kararı için bkz. AYM, E. 2018/144, K.2019/72, 19/9/2019). Buna göre

somut olayda tebliğ mazbatasında "Tebligat

alıcının hesabına iletilmesini müteakip mevzuat gereği belirlenen süre sonunda

otomatik olarak okundu sayıldı." şeklindeki delil kaydının

oluşturulduğu 20/1/2019 tarihi,tebliğ tarihidir.

27. Bununla birlikte başvuru konusu olayda başvurucu vekilinin

15/1/2019 tarihinde gerekçeli nihai karar tebligatını açtığına dair delil kaydı

oluşturulmuş ve bu kayıt e-tebligat mazbatası ile PTT sorgulama raporuna da

işlenmiştir. Yukarıda yer verilen Bakanlık düzenlemesi uyarınca söz konusu

delil kaydı, tebligatın alıcısı tarafından okunduğu anlamına gelmektedir (bkz.

§ 15). İlgili Yönetmelik uyarınca elektronik mesajın tamamı iletilmeden delil

kaydı oluşturulmadığı da dikkate alındığında (bkz. § 14) somut olayda

başvurucunun e-tebligatın vekili tarafından açıldığı 15/1/2019 tarihinde

bireysel başvuruya ilişkin gerekçeli nihai karardan haberdar olduğunun ve bu

doğrultuda bireysel başvuru süresinin 15/1/2019 tarihinden itibaren işlemeye

başladığının kabul edilmesi gerekir. Nitekim ilgili usul kuralları uyarınca

sürenin münhasıran tebliğden itibaren işlemeye başlayacağının kabul edildiği

uygulamaların aksine bireysel başvuru yolunda başvuru süresi, ihlalin

öğrenilmesi esasına bağlanmıştır (bkz. § 18).

28. Sonuç olarak bireysel başvuru konusu yargılama sürecine

ilişkin nihai karardan 15/1/2019 tarihinde haberdar olduğu anlaşılan

başvurucunun otuz günlük bireysel başvurusu süresinden sonra, 15/2/2019

tarihinde gerçekleştirdiği bireysel başvurusunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun süre aşımı

nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA 15/1/2020

tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Raportör

:

Ceren Sedef EREN

Başvurucu

:

Mehmet ÖZCAN