Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2018/37648, 18.11.2020

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

BAHATTİN ÇENGEL VE HANDAN GEL GÜNEŞ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2018/37648)

Karar Tarihi: 18/11/2020

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN

KONUSU

1. Başvuru, hukuk davasında delillerin değerlendirilmesi

ve hukuk kurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar

verilmesi ve uzun yargılama nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU

SÜRECİ

2. Başvurular 19/12/2018 ve 24/2/2020 tarihlerinde

yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden

yapılan ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. 2020/9581 başvuru numaralı bireysel başvuru dosyasının

konu yönünden hukuki irtibatı nedeniyle 2018/37648 başvuru numaralı bireysel

başvuru dosyası ile birleştirilmesine, incelemenin 2018/37648 başvuru numaralı

bireysel başvuru dosyası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik

incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet

Bakanlığına (Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık görüş bildirmemiştir.

III. OLAY VE

OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle

ilgili olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucular, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk

kurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar verilmesi ve

yargılamanın uzun sürmesi nedenleriyle adil yargılanma hakkının ve diğer

anayasal haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel

başvuruda bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE

GEREKÇE

10. Mahkemenin 18/11/2020 tarihinde yapmış olduğu

toplantıda başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Makul Sürede

Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

1. Başvurucu

Handan Gel Güneş Bakımından

a. Başvurucunun

İddiaları

11. Başvurucunun 30/4/2014 tarihinde açtığı davanın

yargılaması 11/10/2018 tarihinde tamamlanmıştır. Başvurucu, uzun süren

yargılama nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri

sürmüştür.

b. Değerlendirme

12. Anayasa'nın 36. ve 141. maddeleri bağlamında medeni

hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıkların makul sürede karara bağlanması

gerektiğine dair temel ilkeler, Anayasa Mahkemesince daha önce incelenmiş ve bu

konuda karar verilmiştir (bkz. Selahattin Akyıl, B. No: 2012/1198,

7/11/2013). Başvuru konusu olayda bu ilkelerden ayrılmayı gerektiren bir husus

bulunmamaktadır.

13. Somut olayda 30/4/2014 tarihinde idare mahkemesinde

açılan dava ile başlayan yargılama sürecinin 11/10/2018 tarihinde tamamlandığı

anlaşılmıştır.

14. Başvuruya konu yargılama süreci incelendiğinde

davanın iki dereceli bir yargılama sisteminde toplam 4 yıl 5 ay sürdüğü,

yargılama süresinin bütünü dikkate alındığında başvurucunun haklarını ihlal

edecek bir gecikme olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

15. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

2. Başvurucu

Bahattin Çengel Bakımından

a. Başvurucunun

İddiaları

16. Başvurucunun 27/6/2014 tarihinde açtığı davanın

yargılaması 15/1/2020 tarihinde tamamlanmıştır. Başvurucu, uzun süren yargılama

nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

b. Değerlendirme

i. Kabul

Edilebilirlik Yönünden

17. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul

edilemezliğine karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı

anlaşılan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın

kabul edilebilir olduğuna karar verilmesi gerekir.

ii. Esas

Yönünden

18. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara

ilişkin yargılamanın süresi tespit edilirken sürenin başlangıç tarihi olarak

davanın ikame edildiği tarih; sürenin sona erdiği tarih olarak -çoğu zaman icra

aşamasını da kapsayacak şekilde- yargılamanın sona erdiği tarih, yargılaması

devam eden davalar yönünden ise Anayasa Mahkemesinin makul sürede yargılanma

hakkının ihlal edildiğine ilişkin şikâyetle ilgili kararını verdiği tarih esas

alınır (Güher Ergun ve diğerleri, B. No: 2012/13, 2/7/2013, §§ 50, 52).

19. Medeni hak ve yükümlülüklerle ilgili uyuşmazlıklara

ilişkin yargılama süresinin makul olup olmadığı değerlendirilirken yargılamanın

karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama

sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın süratle sonuçlandırılmasındaki

menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate alınır (Güher Ergun ve diğerleri,

§§ 41, 45).

20. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer

başvurularda verdiği kararlar dikkate alındığında yaklaşık 5 yıl 7 aylık

yargılama süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

21. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde

güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar

verilmesi gerekir.

B. Diğer İhlal

İddiaları

22. Başvurucular, delillerin değerlendirilmesi ve hukuk

kurallarının uygulanmasında hata yapılarak adil olmayan karar verilmesi

nedeniyle adil yargılanma hakkının ve diğer anayasal haklarının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür. Başvurucuların belirtilen şikâyetleri yönünden açık

bir ihlalin bulunmadığı değerlendirildiğinden başvurunun diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekmektedir.

C. 6216 Sayılı

Kanun'un 50. Maddesi Yönünden

23. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 50. maddesinin ilgili kısmı

şöyledir:

“(1) Esas inceleme sonunda,

başvurucunun hakkının ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal

kararı verilmesi hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için

yapılması gerekenlere hükmedilir…

(2) Tespit edilen ihlal bir mahkeme

kararından kaynaklanmışsa, ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmak için yeniden

yargılama yapmak üzere dosya ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılama

yapılmasında hukuki yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata

hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir.

Yeniden yargılama yapmakla yükümlü mahkeme, Anayasa Mahkemesinin ihlal

kararında açıkladığı ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldıracak şekilde mümkünse

dosya üzerinden karar verir.”

24. Başvurucu Bahattin Çangel, ihlalin tespiti ile 50.000

TL manevi tazminata karar verilmesi talebinde bulunmuştur.

25. Somut olayda başvurucu Bahattin Çengel'in makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiği sonucuna varılmıştır.

26. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararı

karşılığında başvurucu Bahattin Çengel'e net 10.000 TL manevi tazminat

ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmesi gerekir.

27. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 446,90 TL harç ve

3.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.446,90 TL yargılama giderinin

başvurucu Bahattin Çengel'e ödenmesine karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Başvurucu Handan Gel Güneş bakımından makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan

yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Başvurucu Bahattin Çengel bakımından makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR

OLDUĞUNA,

3. Diğer ihlal iddialarının açıkça dayanaktan yoksun

olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Başvurucu Bahattin Çengel bakımından Anayasa’nın 36.

maddesinde güvence altına alınan makul sürede yargılanma hakkının İHLAL

EDİLDİĞİNE,

C. Başvurucu Bahattin Çengel'e net 10.000 TL manevi

tazminat ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. Başvurucu Handan Gel Güneş bakımından yargılama

giderlerinin başvurucu üzerinde bırakılmasına, 446,90 TL harç ve 3.000 TL

vekâlet ücretinden oluşan toplam 3.446,90 TL yargılama giderinin başvurucu

Bahattin Çengel'e ÖDENMESİNE,

E. Ödemelerin, kararın tebliğini takiben başvurucunun

Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde

yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten

ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin bilgi için Mustafakemalpaşa

Hukuk Mahkemesine (E.2014/463, K.2015/1019) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin bilgi için Yargıtay 9. Hukuk

Dairesine (E.2017/13537, K.2020/414) GÖNDERİLMESİNE,

H. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına

GÖNDERİLMESİNE 18/11/2020 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin GÖKCAN

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Selahaddin MENTEŞ

Raportör

:

Tuğba TUNA IŞIK

Başvurucular

:

1. Bahattin ÇENGEL

2. Handan GEL GÜNEŞ

Başvurucular Vekili

:

Av. Ayşe BATUMLU KAYA