Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2017/39706, 28.11.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

CEM KOYUNOĞLU VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2017/39706)

Karar Tarihi: 28/11/2019

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, bir sosyal güvenlik ödemesinin değer kaybına

uğratılarak ödenmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 12/12/2017 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucuların murisi 1967-1988 yılları arasında Emekli

Sandığına tabi memur olarak görev yapmış, bu tarihten sonra özel sektörde

Sosyal Sigortalar Kurumuna (SSK) tabi olarak çalışmış ve SSK tarafından 1/8/1991

tarihi itibarıyla emekli olmuştur.

7. Anayasa Mahkemesi 5/2/2009 tarihli ve E.2005/40, K.2009/17

sayılı kararı ile 24/5/1983 tarihli ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına

Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun'un 12. maddesinde

yer alan "Son defa T.C. Emekli

Sandığına tabi görevlerden emekliye ayrılan ve" ibaresini,

Anayasa'nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptal etmiştir. Bu

karar 5/6/2009 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış

olup 5/6/2010 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

8. Başvurucuların murisi 8/12/2011 tarihli dilekçesiyle Sosyal

Güvenlik Kurumundan (SGK), Emekli Sandığına tabi olarak çalıştığı dönemler için

emekli ikramiyesi ödenmesi talebinde bulunmuştur. SGK 11/1/2012 tarihli yazıyla

talebi reddetmiştir.

A. Ankara 8. İdare

Mahkemesindeki İlk Yargı Süreci

9. Başvurucuların murisi, SGK'nın

işleminin iptali ve emekli ikramiyesinin ödenmesi talebiyle dava açmıştır.

10. Ankara 8. İdare Mahkemesi 30/11/2012 tarihinde davanın

kabulü ile dava konusu işlemin iptaline, emekli aylığının bağlandığı tarihte

yürürlükte bulunan katsayılar dikkate alınarak hesaplanacak emekli ikramiyesi

tutarının idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle

birlikte başvurucular murisine ödenmesine karar vermiştir.

11. Taraflarca itiraz edilen karar, Ankara Bölge İdare Mahkemesi

4. Kurulu (Kurul) tarafından 21/4/2014 tarihinde onanmıştır.

B. Ankara 7. İdare

Mahkemesindeki İkinci Yargı Süreci

12. Başvurucular, murisleri lehine sonuçlanan Mahkeme kararı

üzerine SGK'dan emekli ikramiyesinin ödenmesi

talebinde bulunmuştur. SGK, emekli aylığının bağlandığı 1988 yılındaki

katsayıyı esas alarak 31,61 TL emekli ikramiyesi ile 4,14 TL yasal faizin

başvuruculara ödenmesine karar vermiştir. Başvurucular anılan işleme itiraz

etmişse de SGK 26/2/2015 tarihinde itirazı reddetmiştir.

13. Başvurucular, ikramiyenin güncel değerler üzerinden

hesaplanması gerektiği iddiasıyla işlemin iptali talebiyle dava açmıştır.

14. Ankara 7. İdare Mahkemesi 6/11/2015 tarihinde davayı

reddetmiştir. Mahkeme kararında ikramiyenin emeklilik tarihindeki katsayılar

üzerinden ödeneceğine dair Kurul kararının kesinleşmiş olduğu ve güncel

tutarlara göre ödeme yapılmasının kanuni bir dayanağının bulunmadığı

gerekçesine yer verilmiştir.

15. Temyiz edilen karar, Kurul tarafından 12/5/2016 tarihinde

onanmıştır. Karar düzeltme istemi de aynı Kurul tarafından 26/10/2017 tarihinde

reddedilmiştir.

16. Nihai karar başvuruculara 17/11/2017 tarihinde tebliğ

edilmiştir.

17. Başvurucular 12/12/2017 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 28/11/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

19. Başvurucular, murislerinin yirmi bir yıllık çalışmasının

karşılığı olarak 1988 yılındaki katsayılar üzerinden 2012 yılında hükmedilen

31,61 TL emekli ikramiyesi ve 4,14 TL faiz ödenmesi yönünde işlem tesis edilmesiyle

alacağın enflasyon karşından değer kaybına uğratıldığını belirtilerek mülkiyet

ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucular adil yargılanma hakkının da

ihlal edildiğini ileri sürmüşse de şikâyetlerinin özünün emekli aylığının

bağlandığı tarihteki katsayılar üzerinden belirlenen ikramiyenin aradan geçen

zaman içinde uğramış olduğu değer kaybının karşılanmamasına yönelik olduğudikkate alındığında ihlal iddialarının mülkiyet hakkı

kapsamında incelenmesi uygun görülmüştür.

21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı

fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük)

64. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereği bireysel başvurunun başvuru

yollarının tüketildiği, başvuru yolu öngörülmemiş ise ihlalin öğrenildiği

tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekir.

22. Başvuruya konu somut olayda başvurucuların murisi, SGK'dan Emekli Sandığına tabi olarak geçen hizmeti

karşılığında emekli ikramiyesi ödenmesi isteğinde bulunmuş ve bu isteğin

reddine karar verilmesi üzerine işlemin iptali talebiyle dava açmıştır. Ankara

8. İdare Mahkemesinin 30/11/2012 tarihli davanın kabulüne dair kararı,

21/4/2014 tarihli Kurul kararı ile onanmıştır. Kesinleşen bu karar gereğince

başvurucuların murisine 31,61 TL emekli ikramiyesi ve 4,14 TL faiz ödenmesine

ilişkin yeni bir işlem tesis etmiştir.

23. Anayasa Mahkemesi daha önce Ferda

Yeşiltepe ([GK], B. No: 2014/7621, 25/7/2017) kararında, bir sosyal

güvenlik alacağının değer kaybına uğratıldığı yönündeki şikâyeti mülkiyet hakkı

kapsamında esas bakımından incelemiştir. Ancak söz konusu başvuruda

başvurucunun, değer kaybına yönelik iddiasını derece mahkemeleri önünde dile

getirdiği ve olağan kanun yollarını da yöntemince tükettikten sonra bireysel

başvuruda bulunduğu tespit edilerek başvuru kabul edilebilir bulunmuştur.

24. Bireysel başvuruya konu olayda başvurucular, her ne kadar

emekli ikramiyesi alacağının emekli olduğu 1988 yılı katsayılarına göre

ödendiğini belirterek bu alacağının enflasyon karşısında değer kaybına

uğramasını şikâyet etmekte ise de emekli ikramiyesi ödenmesi talebi, Ankara 8.

İdare Mahkemesince kabul edilmiştir. Söz konusu mahkeme kararında ikramiyenin

emekli olunan tarihteki katsayılar üzerinden ödeneceği kararlaştırılmıştır.

Başvurucular, emekli ikramiyesinin aylık bağlama tarihindeki katsayılar

üzerinden ödenmesi yönündeki bu karara karşı yaptıkları itiraz da reddedilerek

karar kesinleşmiştir. Ancak mahkeme kararı uyarınca yapılan hesaplama sonucu

tespit edilen rakam başvurucular tarafından tatmin edici bulunmadığından ikinci

kez yargı yoluna müracaat edilmiş ve derece mahkemeleri de önceki mahkeme

kararı uyarınca işlem yapıldığından davayı reddetmiştir.

25. Bu itibarla bireysel başvuruya konu olay Ferda Yeşiltepe kararına konu yargılama

sürecinden farklı özellikler taşımaktadır. Şöyle ki ilk yargı sürecinde emekli

ikramiyesinin aylık bağlama tarihindeki katsayılar esas alınarak ödenmesine

ilişkin karar gereğince idare tarafından yapılan hesaplama sonucunda 31,61 TL

emekli ikramiyesi ve 4,14 TL faiz ödenmesine ilişkin işleme karşı ikinci kez

yargı yoluna gitmiş olup bu işlem üzerine değer kaybına yönelik iddiasını dile getirmesinin

idari ve yargısal yolları canlandırmaya yönelik olduğu kabul edilmelidir. 6216

sayılı Kanun ve İçtüzük'ün hükümleri daha önce

tamamlanmış olan bir sürece yönelik yeni bir başvuru hakkı imkânı

tanımamaktadır (benzer yöndeki değerlendirmeler için bkz. Turhan Kanaoğlu,

B. No: 2016/11436, 21/3/2019, § 25).

26. Bu durumda başvurucuların, emekli ikramiyesi alacağını

enflasyon karşısında değer kaybına uğratan Kurulun 21/4/2014 tarihli onama

kararını öğrendikleri tarihten itibaren otuz günlük başvuru süresi içinde

bireysel başvuruda bulunmaları gereklidir. Başvurucular ise bu süre geçtikten

sonra 12/12/2017 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

27. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin süre

aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ

OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

28/11/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üyeler

:

Burhan ÜSTÜN

Hicabi DURSUN

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Selahaddin

MENTEŞ

Raportör

:

Mahmut ALTIN

Başvurucular

:

1. Cem

KOYUNOĞLU

2. Cemil

KOYUNOĞLU

3. Neslihan

KOYUNOĞLU BİNGÖL

4. Nursel

ERTAN

5. Zekiye

KOYUNOĞLU

Vekili

:

Av. Gökhan

CANDOĞAN