Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2016/22735, 03.07.2019

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

HİLAL ADA VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2016/22735)

Karar Tarihi: 3/7/2019

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, ceza infaz kurumundaki tutulma koşulları nedeniyle

kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 1/11/2016 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan

ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Yapılan incelemede başvurucu Seniha Sürer tarafından yapılan

2016/22735 numaralı başvuru, başvurucu Hilal Ada tarafından yapılan 2016/22737

numaralı başvuru ve başvurucu Reyhan Coşmuşlu tarafından

yapılan 2016/22739 numaralı başvuru konu bakımından aynı nitelikte olması

nedeniyle 2016/22735 numaralı başvuru üzerinde birleştirilmiş ve incelemenin bu

dosya üzerinden yapılmasına karar verilmiştir.

5. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvurucuların tedbir kararı verilmesi yönündeki talepleri

hakkında Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü tarafından 8/11/2016 tarihinde ret

kararı verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucular farklı tarihlerde terör suçlarıyla bağlantılı

olarak tutuklanmış ve Diyarbakır E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna (Ceza İnfaz

Kurumu) yerleştirilmiştir.

9. Başvurucular 19/9/2016 tarihinde Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne (Genel Müdürlük) başvurarak

Ceza İnfaz Kurumunun fiziki şartlarının kötü ve yetersiz olduğunu belirtmiş,

tutulma koşulların düzeltilmesini talep etmişlerdir.

10. Genel Müdürlük 28/9/2016 tarihli ve 109992 sayılı, 3/10/2016

tarihli ve 111771 sayılı yazılarında başvuruculara cevaben ceza infaz kurumlarının

inşası ve faaliyetinde Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin ceza infaz

alanındaki tavsiye kararlarında belirlenen minimum standartların gözönünde bulundurulduğunu, aniden çok sayıda tutuklama

olduğunda geçici olarak bazı illerde kalabalıklaşma yaşandığını ancak bu

sorunun sevk ve nakillerle kısa zamanda giderildiğini, konuyla ilgili gerekli

incelemenin yapılacağını belirtmiştir.

11. Başvurucular, Genel Müdürlüğün anılan cevabının kendilerine

3/10/2016 ve 7/10/2016 tarihlerinde tebliğ edildiğini belirterek 1/11/2016

tarihinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

12. Mahkemenin 3/7/2019 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

13. Başvurucular, on altı kişilik kapasitesi olduğu hâlde kırk

kişi kaldıkları koğuşta yirmi yatak, bir tuvalet ve bir banyo bulunduğunu,

yerlere serilen battaniyelerin üstünde sağlıksız koşullarda yattıklarını, yatak

taleplerinin reddedildiğini, verilen sıcak suyun öz bakım ve temizlik için

yetersiz kaldığını, havalandırma imkânının ise kısıtlı olduğunu iddia

etmişlerdir. Söz konusu iddialar kapsamında başvurucular Anayasa'nın 17.

maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan kötü muamele yasağı ve bu

güvenceyle bağlantılı olarak Anayasa'nın 40. maddesinde güvence altına alınan

etkili başvuru hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

14. Anayasa Mahkemesi ceza infaz kurumlarındaki tutulma

koşullarının kötülüğünden kaynaklanan kötü muamele iddialarına ilişkin olarak

infaz hâkimliğine şikâyet yolunu tüketilmesi gereken etkili bir iç hukuk yolu

olarak gördüğünü çeşitli kararlarında belirtmiştir. (birçok

karar arasından bkz. Mehmet Baransu, B. No: 2015/8046, 19/11/2015,§§ 23-35; Mehmet Hasan Altan (2) [GK], B. No:

2016/23672, 11/1/2018, §§ 250-252).

15. Öte yandan Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Birinci

Komisyonunca eldeki başvuruya benzer şikâyetleri ihtiva eden bir başvuru

hakkında infaz hâkimliği yolu tüketilmediği gerekçesi ile verilen bir kabul

edilemezlik kararı (Mehmet Reşit Arslan,

B. No: 2013/2025, 30/9/2013) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önündeki

başka bir başvuruda (Ethem Sakin/Türkiye,

B. No: 20616/13, 28/6/2016)Türk Hükûmeti tarafından

emsal karar olarak sunulmuştur. AİHM, belirtilen Anayasa Mahkemesi kabul

edilemezlik kararına da atıfta bulunarak (aynı kararda bkz. § 24) infaz

hâkimliği yolunun tüketilmemiş olmasını başvuru yollarının tüketilmemesi olarak

görmüş ve kabul edilmezlik kararı vermiştir (aynı kararda bkz. §§ 30-37).

16. Somut olayda, başvurucuların Ceza İnfaz Kurumundaki tutulma

koşullarına ilişkin şikâyetleri açısından Anayasa Mahkemesince verilen ve

yukarıda belirtilen kararlarda varılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir

durumun olmadığı anlaşılmaktadır.

17. Açıklanan gerekçelerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemezliğine karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Kötü muamele yasağının ihlal edildiğine ilişkin iddianın başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

3/7/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör

:

Hüseyin KAYA

Başvurucu

:

1. Hilal ADA

2. Seniha

SÜRER

3. Reyhan

ÇOŞMUŞLU

Vekilleri

:

Av. Cihan

AYDIN

Av. Keziban YILMAZ