Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2015/912, 13.09.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

ANIL SAVAŞ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/912)

Karar Tarihi: 13/9/2018

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; askerî okuldan ilişiğin kesilmesi işlemine karşı

açılan davada ret hükmüne ulaşılırken bariz takdir hatası yapılması, esasa

etkili iddiaların karşılanmaması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal

edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 15/1/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön incelemesinden

sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle olaylar

özetle şöyledir:

6. Başvurucu 2011-2012 eğitim öğretim yılı itibarıyla Deniz

Astsubay Meslek Yüksek Okulu bünyesinde askerî öğrenci olarak eğitime

başlamıştır.

7. İkinci sınıfın sonunda sahip olduğu disiplin puanlarının

tümünü yitirdiğinden bahisle başvurucunun Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu

ile ilişiği 27/6/2013 tarihli işlemle kesilmiştir.

8. Başvurucu, ilişik kesme işlemine karşı Askeri Yüksek İdare

Mahkemesi (AYİM) nezdinde iptal davası açmıştır.

9. AYİM İkinci Dairesi (Mahkeme) 4/6/2014 tarihli kararıyla

davayı reddetmiştir. Ret gerekçesinde öncelikle 31/1/2013 tarihli ve 6413

sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu uyarınca oda hapsi disiplin

cezasının mevzuattan çıkarıldığı hatırlatılmıştır. Disiplin hükümleri yönünden

6413 sayılı Kanun'un öngördüğü yönetmelik ihdas edilene kadar 27/7/1967 tarihli

ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu

hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği ve ceza puanları hariç olmak üzere

oda hapsi disiplin cezalarının izinsizlik cezası olarak uygulanacağı

hususlarının 6413 sayılı Kanun'un geçici 1. ve geçici 3. maddelerinde hüküm

altına alınmış olduğu ifade edilmiştir. Bu geçici maddeler ile yasa koyucunun

6413 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce askerî öğrenciler hakkında tesis

edilen disiplin puanı düşürme işlemlerinin aynen muhafaza edilmesine yönelik

irade gösterdiği yönünde belirleme yapılmıştır. Bu belirleme yapıldıktan sonra

başvurucunun disiplin puanının tükenmesine neden olan ve oda hapsi cezalarının

da içinde olduğu disiplin cezaları yıllar itibarıyla tek tek sayılmak suretiyle

hatırlatılmıştır. Başvurucuya 2012/2013 eğitim öğretim yılında verilen

cezalardan 8/3/2013 tarihinden itibaren tesis edilenlerin 6413 sayılı Kanun

gereği oda hapsi değil izinsizlik cezası şeklinde uygulandığı vurgulanmıştır.

Başvurucunun toplam olarak 1 kez Alay, 2 kez Yüksek Disiplin Kuruluna sevk

edilmek suretiyle disiplin konusunda ikaz edildiği, ayrıca velisinin de

disiplin zafiyeti nedeniyle uyarıldığı ancak buna karşın disiplin açısından

başvurucunun istenilen seviyeye ulaşamadığı hususlarına dikkat çekilmiştir.

Çıkarılma işleminin sebebi olan disiplin cezalarının tümünün yetki ve şekil

unsuru yönünden hukuka uygun olduğu belirlenmiştir. Disiplin notunun kırılması

ve notların toplanmasında maddi hata yapılmadığı, her türlü eylemin

cezalandırılması cihetine gidilmediği, bazı durumlarda ikaz ile yetinildiği

tespit edilmiştir. Sonuç itibarıyla çıkarılma işleminin tüm unsurlarıyla

mevzuata ve hukuka uygun olduğu kanaatine varılarak ret gerekçesi

oluşturulmuştur.

10. Ret kararı iki üyenin ayrışık oyuna karşılık oyçokluğu ile

alınmıştır. Ayrışık oy gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:

"... Türkiye Büyük Millet Meclisi

tarafından 6413 sayılı Kanun yapılmış, bu Kanun ile oda hapsi cezası

kaldırılmış, verilen cezalar kınama ve izinsizlik cezaları olarak öngörülmüş,

Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli askeri öğrencilere de verilecek cezalar

arasında oda hapsi cezasına yer verilmemiş, oda hapsine ilişkin hükümler yürürlükten

kaldırılmış, ancak yapılan bu değişikliğin yürürlüğe girmesi yürütme organının

iradesine bırakılmıştır. idare de, yasal değişikliğin

yürürlüğe girebilmesi için şart koşulan yönetmeliği çıkarmakta gecikmiş, sonuç

olarak; yasadan aldığı bu yetkiyi geç kullanmak suretiyle oda hapsi cezasının

puan olarak yürürlükte kalmasını sağlamıştır.

6413 sayılı Kanunun Geçici 3'üncü maddesinin

2'nci fıkrasının; "23'üncü maddenin 2'nci fıkrasında düzenlenen yönetmelik

yayımlanıncaya kadar , askeri öğrenciler hakkında ceza puanları hariç olmak

üzere." şeklindeki düzenlemesinin; yasanın yürürlüğe girmesini yönetmelik

çıkarma şartına bağlamak suretiyle yasama yetkisini yürütme organına

devretmesi, uygulamada idarenin geç yönetmelik çıkarmış olması nedeniyle yasanın

yürürlüğünü ötelemiş/engellemiş olması, düzenlemenin bu haliyle yasama

yetkisinin devri sonucunu doğurması nedeniyle "Kuvvetler Ayrılığı"

ilkesine ve dolayısıyla Anayasa'nın 7'nci maddesine aykırı olduğu, keza yasama

organının iradesini ortaya koyarak çıkardığı 6413 sayılı Kanunun bir bölümünün

yürürlük tarihinin (aynı Kanunda yayımı tarihinde yürürlüğe gireceği

belirtilmesine rağmen) belirsiz kaldığı, bu haliyle personelin hangi işlem ve

eylemleri nedeniyle haklarında hangi hukuk kurallarına göre işlem tesis

edileceğini öngörmeleri ve hareketlerini buna göre düzenlemelerinin mümkün

olamayacağı, dolayısıyla bahse konu hükmün "Hukuki Belirlilik" ve

"Hukuk Devleti" ilkelerini kapsayan Anayasanın 2'nci maddesine de

aykırı olduğu, görülmektedir.

Açıklanan nedenlerle; 6413 sayılı Türk Silahlı

Kuvvetleri Disiplin Kanununun Geçici 3'üncü maddesinin 2'nci fıkrasının;

"23'üncü maddenin 2'nci fıkrasında düzenlenen yönetmelik yayımlanıncaya

kadar, askeri öğrenciler hakkında ceza puanları hariç olmak üzere."

şeklindeki düzenlemesini Anayasanın 2 ve 7'nci maddelerine aykırı

gördüğümüzden, iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına ve davanın geri

bırakılmasına karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar veren sayın

çoğunluk görüşüne katılamadık."

11. Ret hükmüne yönelik karar düzeltme istemi Mahkemenin

3/12/2014 tarihli hükmüyle reddedilmiştir.

12. Başvurucu nihai kararı 22/12/2014 tarihinde tebellüğ

etmesinin ardından 15/1/20155 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

IV. İLGİLİ HUKUK

13. 6413 sayılı Kanun'un "Askeri öğrenciler hakkında

verilebilecek cezalar" kenar başlıklı 22. maddesi

şöyledir:

"(1) Askeri öğrencilere verilebilecek

disiplin cezaları ağırlık derecesine göre aşağıda belirtilmiştir:

a) Kınama

b) İzinsizlik

(2) Kınama cezası; öğrencinin, disiplinsizlik

teşkil eden davranışlarda bulunduğunun

somut olarak tespit edilmesi ve bunun yazı ile bildirilmesidir.

Bu ceza, disiplin amirleri tarafından ekli (1)

sayılı çizelgeye göre verilir.

(3) İzinsizlik cezası; öğrencinin, hafta sonu

tatilinden faydalandırılmamasıdır. Bu ceza, disiplin amirleri tarafından ekli

(1) sayılı çizelgeye göre, öğrenci disiplin kurulları tarafından ise üç hafta

sonundan az olmamak üzere altı hafta sonuna kadar (bu süre dâhil)

verilir."

14. 6413 sayılı Kanun'un geçici 23. maddesinin ikinci

fıkrasının ilk cümlesi şöyledir:

"Askeri öğrencilerin disiplinsizlik

teşkil edebilecek fiilleri ve bu fiillere verilebilecek disiplin cezalarının

türleri ve miktarı, disiplin amirlerinin kimler olacağı, öğrenci disiplin

kurullarının kurulması, kurul kararlarına itiraz ve bu kurullara ilişkin diğer

hususlar, disiplin puanları, disiplinsizliklerde düşülecek disiplin ceza

puanları ile disiplin cezalarına bağlı idari işlemler yönetmelikle tespit

edilir. "

15. 6413 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası

şöyledir:

"23 üncü maddenin

ikinci fıkrasında düzenlenen yönetmelik yayımlanıncaya kadar, askeri öğrenciler

hakkında ceza puanları hariç olmak üzere ilgili mevzuatlarında yer alan uyarı

cezaları kınama, oda hapsi cezaları ise ceza süresinin yarısı kadar izinsizlik

cezası olarak uygulanır."

16. 11/4/2012 tarihli ve 4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek

Okulları Kanunu'nun "Disiplin ve

okuldan çıkarılma" kenar başlıklı 31. maddesinin birinci

fıkrası ile ikinci fıkrasının (a) bendi şöyledir:

"Astsubay meslek yüksek okullarına alınan

her öğrenciye bir disiplin notu verilir. Disiplin notundan hangi cezalar için

ne kadar not düşüleceği yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirtilir.

Astsubay meslek yüksek okullarında öğrenim

gören öğrenciler aşağıdaki hallerde okuldan çıkarılırlar:

a) Bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak

yönetmelik gereğince verilen disiplin notunu

kaybedenler."

17. 4752 sayılı Kanun temel alınarak ihdas edilen ve 16/10/2003

tarihli ve 25261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliğinin "Disiplin

ve okuldan çıkarılma" kenar başlıklı 61. maddesinin birinci

fıkrasının (a) bendi şöyledir:

"Astsubay meslek yüksek okulu öğrencileri

aşağıdaki hâllerde, yüksek disiplin kurulu kararıyla okuldan çıkarılırlar:

a) Disiplin notunun tamamını

kaybedenler,"

V. İNCELEME VE GEREKÇE

18. Mahkemenin 13/9/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

19. Başvurucu; 6413 sayılı Kanun ile oda hapsi disiplin cezası

kaldırılmasına karşın açıkça hukuka aykırı olarak aldığı oda hapsi cezalarının

da puan düşümü yapılmasına dair hesaba dâhil edildiğini ve 6413 sayılı Kanun

yürürlüğe girmesine rağmen oda hapsi disiplin cezasının uygulandığını belirterek

hukuk devleti, hak arama özgürlüğü, etkili başvuru hakkı,

ve ayrımcılık yasağına ilişkin ilkelerin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.

B. Değerlendirme

20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddiaları dikkate alındığında

şikâyetin karar sonucuna yönelik olduğu anlaşıldığından incelemenin bu kapsamda

yapılması uygun görülmüştür.

21. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile

uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması bireysel başvuru konusu

olamaz. Ancak bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil

eden, bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

içeren yorum, uygulama ve sonuçlar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi

kapsamındadır (Ahmet Sağlam, B.

No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

22. Somut olayda iddia, savunma ve tüm dosya kapsamı incelenerek

ilgili kısımları yukarıda belirtilen (bkz. §§ 9, 10) gerekçe ile 4/6/2014

tarihinde hüküm kurulmuştur. Kanun yolu incelemesinde de kararının hukuka uygun

bulunduğu görülmüştür.

23. Mahkeme 6413 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi ile yasa

koyucunun Kanun yürürlüğe girmeden önce askerî öğrenciler hakkında tesis edilen

disiplin puanı düşürme işlemlerinin aynen muhafaza edilmesine yönelik irade

gösterdiğini ifade etmek suretiyle oda hapsi disiplin cezalarının disiplin

puanlarının hesabında dikkate alınmasını hukuka uygun bulmasına yönelik

gerekçesini açıklamıştır (bkz. § 9). Ayrıca Mahkeme; başvurucunun ileri

sürdüğünün aksine 6413 Kanun'un yürürlüğe girmesinin ardından oda hapsi

disiplin cezası yerine izinsizlik cezası uygulandığını, disiplin puanı hesabında

da 6413 sayılı Kanun hükümleriyle getirilen değişikliğin dikkate alındığını

tespit etmiştir.

24. Mevzuatın, somut olayın ve delillerin yorumlanması yukarıda

anılan ilkeler (bkz. § 21) uyarınca uyuşmazlığı çözmekle görevli mahkemenin

takdirinde olup bireysel başvuruda değerlendirmeye konu edilemez.

25. Bu hâle göre başvurucu tarafından ileri sürülen iddialar,

delillerin değerlendirilmesi ve hukuk kurallarının yorumlanmasına ilişkin olup

kararda bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik

oluşturan bir durumun da bulunmadığı dikkate alındığında ihlal iddialarının

kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

26. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının diğer kabul

edilebilirlik koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez

olduğuna karar verilmesi gerekir..

Serdar ÖZGÜLDÜR bu görüşe katılmamıştır.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle

KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA, Serdar ÖZGÜLDÜR'ün karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

13/9/2018 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

Başvurucunun Deniz Astsubay Meslek Yüksek Okulu 2 nci sınıf derslerinin tamamını

başarıyla vermesine karşılık, mezuniyetine (astsubay çavuş nasbedilmesine)

bir hafta kala, disiplin notunun tamamını kaybettiği gerekçesiyle 23.8.2013

tarihinde askeri öğrenci statüsüne son verilerek okulla ilişiği kesilmiştir. Bu

işlemin iptali istemiyle Askeri Yüksek İdare Mahkemesi’nde açtığı davada

verilen red kararına muhalif olan iki üyenin de

açıkça işaret ettiği üzere, 6413 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu

16.2.2013 tarihinde yürürlüğe girmiş; bu kanunun çıkarılmasını öngördüğü

“Astsubay Meslek Yüksek Okulları Yönetmeliği” ise 16.10.2013 tarihinde Resmi

Gazetede yayımlanabilmiş ve bu nedenle de 16.2.2013-16.10.2013 tarihleri

arasında, askeri öğrenciler için 6413 Sayılı Kanun öncesi verilmesi öngörülen

“oda hapsi” cezasının, 6413 sayılı Kanunda öngörülen “oda hapsi cezasının

yarısı kadar izinsizlik cezası” şeklinde tatbikine devam edilmiş ve başvurunun

somutunda başvurucuya uygulandığı üzere kendisine daha fazla disiplin cezası

verilmesi ve nihayet bu suretle disiplin puanının sıfıra inmesine yol

açılmıştır. Mevcut bu fiili durum ve gerçek karşısında, davacı hakkındaki red yolundaki derece mahkemesi kararının bariz takdir zaafı

taşıdığı, bu nedenle başvurucunun gerekçeli karar hakkının ve Anayasanın 36.

maddesinin ihlâl edildiği kanaatine vardığımdan, çoğunluğu aksi yöndeki

kararına katılmıyorum.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Serruh KALELİ

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Raportör

:

Volkan

ÇAKMAK

Başvurucu

:

Anıl SAVAŞ

Vekili

:

Av. Haydar

ULUSOY

Üye

Serdar ÖZGÜLDÜR