Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2015/1701, 08.02.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

HAYREDDİN SOYKAN VE SİNAMİ ORHAN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2015/1701)

Karar Tarihi: 8/2/2018

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, mahkûmiyetten sonra ortaya yeni olay ve deliller

çıktığından bahisle yapılan yargılamanın yenilenmesi talebinin reddedilmesi

nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 26/1/2015 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonunca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin

Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. Başvurucular, (kapatılan) İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin

(CMK 250. madde ile görevli) 16/9/2008 tarihli kararıyla İBDA/C isimli silahlı

terör örgütüne üye olma suçundan ayrı ayrı 6 yıl 3 ay hapis cezasına mahkûm

edilmiştir.

7. Mahkûmiyet kararı; sanıkların savunmalarına, aramada

başvuruculardan ele geçirilen silahlara, örgütsel yayınlara, İBDA/C terör

örgütünü destekleyen ve propagandasını içerir birtakım kitaplara ve dergilere,

başvurucuların yakalanma anındaki durumlarına dayandırılmıştır.

8. Gerekçeli karardan anlaşıldığına göre başvurucular kolluk ve

Savcılık ifadelerinde genel olarak İBDA görüşünü benimsediklerini savunarak

ayrıntılı örgütsel faaliyetlerle ilgili beyanlarda bulunmuştur.

9. Anılan karar Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşmiştir.

10. Bu arada İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi 22/7/2014

tarihinde, daha önce İstanbul Develet Güvenlik

Mahkemesinin 2/4/2001 tarihli ve 1999/19, K.2001/105 sayılı kararıyla İBDA/C

örgütünün lideri olduğu gerekçesiyle ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına

mahkûm olan S.İ.E. hakkındaki yargılamanın yenilenmesine karar vermiştir.

11. Yeniden yapılan yargılamada tanık anlatımlarına, o dönemde

görev yapan yargı mensuplarının basında çıkan beyanlarına, Türkiye Büyük Millet

Meclisi (TBMM) Araştırma Komisyonu raporuna, Anayasa Mahkemesi tarafından

verilen hak ihlali kararlarına ve diğer delillere dayanılarak 2/3/2016

tarihinde önceki hükmün ortadan kaldırılmasına ve sanığın beraatine

karar verilmiştir.

12. S.İ.E. hakkında "mahkumiyet

hükmünde kabul edilip benimsendiği şekliyle şiddet eylemlerinin

gerçekleştirilmeye başlandığı 1991 - 1992 yıllarından sonra oluşturulan cephe

hareketlerinde emir, talimat verme veya sair şekilde yönlendirmesi olduğuna,

İBDA/C silahlı örgütünü oluşturduğu ve şiddet eylemlerini gerçekleştirdiği

kabul edilen birbirinden bağımsız cephe ve hücre oluşumları ile arasında

organik bağının bulunduğuna dair mahkumiyetine elverişli ve yeterli, kesin ve

inandırıcı, somut ve objektif hiçbir kanıt mevcut olmadığı; [a]ralarında hiyerarşik bir yapılanma olmaksızın birbirinden

bağımsız hareket ederek aldıkları kararları faaliyete geçirdiği kabul edilen

İBDA/C örgütü mensuplarının gerçekleştirdikleri anayasal düzeni değiştirmeye ve

ortadan kaldırmaya yönelik şiddet eylemlerine doğrudan doğruya katıldığı tespit

edilemeyen hükümlünün, salt kitaplarından etkilenildiği ve eserlerinin örgüt

üyelerinin siyasi ve ideolojik altyapısını oluşturduğu düşüncesiyle söz konusu

eylemlerden cezai yönden sorumlu tutulması şeklindeki bir anlayış ve hukuki

yorumun kabul edilemeyeceği, önceki mahkumiyet hükmünde kabul edilip hükme

dayanak yapılan "lidersiz bir örgüt düşünülemeyeceğinden örgüt

mensuplarının Kumandan sıfatı ile lider olarak gördükleri ve bağlı oldukları [S.İ.E.nin] İBDA/C

silahlı terör örgütü lideri olduğu ve bu yüzden de örgüt mensuplarının

gerçekleştirdiği eylemlerden örgüt lideri olarak sorumlu olduğu"

şeklindeki bakış açısının modern ceza hukukunun şahsiliği ve kusur sorumluluğu

ilkeleriyle bağdaşmayan, toptancı bir anlayışı ifade eden, deyim yerinde ise

örgüte lider bulmaya dönük, dönem hukuku anlayışını ve zorlama bir bakış

açısını yansıttığı" gerekçesiyle beraat kararı verilmiştir.

13. Başvurucular 8/9/2014 tarihli dilekçeyle, üyesi oldukları

için cezalandırıldıkları örgütün lideri hakkında yargılamanın yenilenmesine

karar verildiğini ve bu durumun yeni "delil" ve "olay"

kapsamında yargılanmanın yenilenmesi sebebi oluşturduğunu belirterek yeniden

yargılanma talebinde bulunmuştur.

14. Mahkeme; yargılanmanın yenilenmesi talebinde ileri sürülen

sebeplerin yargılama sırasında ileri sürüldüğünü, Mahkemece bu sebeplerin

tartışılarak savunmaya itibar edilmediğini ve verilen kararın Yargıtay

denetimden geçerek kesinleştiğini

belirterek 20/10/2014 tarihinde yargılanmanın yenilenmesi talebinin kabule

değer olmadığına karar vermiştir.

15. Başvurucular 26/1/2015 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

16. Mahkemenin 8/2/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucuların

İddiaları

17. Başvurucular, mahkûmiyetten sonra ortaya çıkan yeni delil ve

olay kapsamında ileri sürdükleri hususun Mahkeme tarafından yeterince

araştırılmadığını ve değerlendirlmediğini, bu sebeple

adil yargılanma haklarının ihlal edildiği ileri sürmüşlerdir.

B. Değerlendirme

18. Anayasa’nın 148. maddesinin dördüncü fıkrasında, kanun

yolunda gözetilmesi gereken hususlara ilişkin şikâyetlerin bireysel başvuruda

incelenemeyeceği belirtilmiştir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler önünde dava

konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin

değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ileuyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun adil olup olmaması

bireysel başvurukonusu olamaz. Ancak bireysel başvuru

kapsamındaki hak ve özgürlüklere müdahale teşkil eden, bariz takdir hatası veya

açık bir keyfîlik içeren tespit ve sonuçlar bu

kapsamda değildir (Ahmet Sağlam,

B. No: 2013/3351, 18/9/2013, § 42).

19. Başvurucuların dayandığı en temel argümanlardan biri örgüt

lideri olduğu iddia edilen kişi hakkındaki yeniden yargılama talebinin diğer

örgüt üyelerinin durumunu da etkileyebileceğinin ilk derece mahkemesince nazara

alınmamasıdır.

20. Ceza muhakemesinde, kesinleşen hükümlere karşı yargılamanın

yenilenmesi yoluna başvuru hakkı 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza

Muhakemesi Kanunu'nun 311. maddesi gereğince sınırlı sebeplerle taraflara

tanınmıştır. Başvurucuların anılan madde gereğince yapılan yargılamalardaki hak

ihlallerini bireysel başvuru yoluyla Anayasa Mahkemesine getirmeleri mümkündür.

Ancak Anayasa’da yer alan hak ve özgürlükler ihlal edilmediği sürece ya da açık

bir keyfîlik içermedikçe derece mahkemelerinin

kararlarındaki maddi ve hukuki hatalar bireysel başvuru kapsamında ele

alınamaz. Bu kapsamda derece mahkemelerinin delilleri takdirinde bariz şekilde keyfîlik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesinin bu takdire

müdahalesi söz konusu olamaz (Ümit Tekin,

B. No: 2013/781, 26/3/2013, § 25)

21. Örgüt lideri olduğu iddia edilen kişi hakkında yeniden

yargılama sonunda verilen beraat kararının gerekçesi ile başvurucular hakkındaki

mahkûmiyet kararının gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde yargılamanın

yenilenmesi talebinin reddedilmesinde bariz takdir hatası veya açık bir keyfîlik içeren durum bulunmamaktadır. Başvurucular

tarafından ileri sürülen ihlal iddialarının yukarıda belirtilen içtihat

kapsamında kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

22. Açıklanan nedenlerle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun açıkça

dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

8/2/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Akif

YILDIRIM

Başvurucular

:

1. Hayreddin

SOYKAN

2. Sinami ORHAN