Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/5685, 05.12.2017

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

TAMER ASLANTAŞ VE DİĞERLERİ BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/5685)

Karar Tarihi: 5/12/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, 2007-2008 dönemi kazancına ilişkin ödenen gelir

vergisinin düzeltme hükümlerine göre terkin edilmemesine ilişkin işlemin iptali

ve fazla yatırılan verginin tazmini istemiyle açılan davanın reddedilmesi

nedeniyle mülkiyet hakkı ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiği iddialarına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 21/4/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Ön inceleme sürecinde başvuru, başvuru yollarının tüketildiği

tarihten itibaren otuz günlük süre içinde yapılmadığı gerekçesiyle 29/4/2014

tarihinde idari yönden reddedilmiştir. Başvurucular ise Anayasa Mahkemesinin

2013/5554 numaralı bireysel başvuruya ilişkin verdiği 6/2/2014 tarihli karar

ile başvuru yollarının tükenmiş olduğunu bu bağlamda anılan kararın kendilerine

tebliğ edilmesinden sonra yasal süre içinde bireysel başvuru yaptıklarını

belirterek idari redde itiraz etmişlerdir.

4. Komisyonca idari redde yapılan itirazın ve başvurunun kabul

edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

5. Başvurunun idari yönden reddedilmesi süreci ile ilgili

olaylar özetle şöyledir:

6. S.F. İlaç San. A.Ş. tarafından Anayasa Mahkemesine yapılan

2013/5554 numaralı bireysel başvuruda başvurucu Şirket, vergi sorumlusu sıfatı

ile işçileri adına kesinti yaparak ödediği gelir vergisi meblağının hatalı

olduğundan bahisle bu meblağın düzeltme hükümlerine göre terkin edilmesi

talebinin reddine ilişkin işlemin iptali için açtığı davanın reddedildiğini

belirterek mülkiyet hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri

sürmüş; Anayasa Mahkemesince 6/2/2014 tarihinde yapılan değerlendirme sonucu

anılan başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna

karar verilmiştir.

7.Anayasa Mahkemesinin 6/2/2014 tarihli kabul edilmezlik

kararının adı geçen Şirkete 21/3/2014 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine

adlarına vergi kesintisi yapılan Şirket çalışanları 21/4/2014 tarihinde,

incelenmekte olan 2014/5685 numaralı bireysel başvuruyu yapmışlardır.

8. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası

uyarınca süresinde yapılmadığı gerekçesiyle bu başvuru Komisyonlar Başraportörünce 29/4/2014 tarihinde idari yönden

reddedilmiş, buna ilişkin karar 15/5/2014 tarihinde başvuruculara tebliğ

edilmiştir. İdari ret kararının gerekçesi şöyledir:

"Anayasa Mahkemesine 21/4/2014 tarihinde

yaptığınız ve 2014/5685 sayılı bireysel başvuru numarası ile kayda alınan

bireysel başvurunun incelenmesinde başvuruya konu nihai kararların tarafınızca

17/6/2013 - 30/1/2014 tarihleri arasında öğrenildiği, başvuru formunda

belirtilen Anayasa Mahkemesinin 2013/5554 bireysel başvuru sayılı kararının

başvurucu açısından bireysel başvuru süresinin hesabında dikkate alınamayacağı,

bu nedenle en son tarihli tebliğin yapıldığı 30/1/2014 tarihinden itibaren en

geç 3/3/2014 tarihinde başvuru yapılması gerekirken, bu süre geçirildikten

sonra 21/4/2014 tarihinde kayda alınan başvuru formu ile yapıldığı tespit

edilmiştir.

...

Açıklanan nedenlerle başvurunuz 6216 sayılı

Kanun’un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrasında belirtilen 30 günlük süre

içinde yapılmaması nedeniyle idari yönden reddedilmiştir."

9. Başvurucular 22/5/2014 tarihinde başvurunun idari yönden

reddine ilişkin karara itiraz etmişlerdir.

IV.İLGİLİ HUKUK

10.6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü

Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idari

yargı yetkisinin sınırı" kenar başlıklı 2. maddesi şöyledir:

"1. İdari dava türleri şunlardır:

a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat

yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için

menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,

b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,

..."

11.4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Vergi mahkemesinde dava açmaya yetkili

olanlar" kenar başlıklı 377. maddesi şöyledir:

"Mükellefler ve kendilerine vergi cezası kesilenler, tarh edilen

vergilere ve kesilen cezalara karşı vergi mahkemesinde dava açabilirler.

..."

V. İNCELEME VE GEREKÇE

12. Mahkemenin 5/12/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. İdari Ret Kararına İtiraz Yönünden İnceleme

13. Başvurucular; idari ret kararına itiraz dilekçelerinde 6216

sayılı Kanun'un 47. maddesinde düzenlenen otuz günlük sürenin başvuru

yollarının tüketildiğinin öğrenilmesinden itibaren işletilmesi gerektiğini, bu

doğrultuda başvuruya konu şikâyetlerine yönelik yargılama süreci çalıştıkları

Şirketçe yürütüldüğünden başvuru yolunun tükendiğini Anayasa Mahkemesinin

2013/5554 numaralı bireysel başvuruya ilişkin kişi bakımından yetkisizlik

nedeniyle kabul edilmezlik kararının Şirkete tebliğ edilmesinden sonra

öğrendiklerini, buna göre başvurularında süre aşımı bulunmadığını ileri

sürmüşlerdir.

14. Başvurucuların itirazının değerlendirilmesi neticesinde

başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren otuz günlük süre içinde

başvuru yapılmadığı gerekçesiyle başvurunun idari yönden reddine karar verilmiş

ise de idari ret kararına dayanak olan başvuru yollarının tüketildiğine yönelik

esas alınan tarihlerin (bkz. § 10) 2013/5554 numaralı bireysel başvurunun

başvurucusu olan Şirketin açtığı davada verilen nihai kararın söz konusu

Şirkete tebliğ tarihi olduğu anlaşıldığından başvurucuların Komisyonlar Başraportörlüğünün 15/5/2014 tarihli idari ret kararına

karşı yaptıkları itirazın kabulüne karar verilmesi gerekir.

B. Başvurucu Erol Çiçek Yönünden İnceleme

15. İçtüzük'ün 80. maddesinin (1)

numaralı fıkrasının (ç) bendine göre başvurunun incelenmesinin sürdürülmesini

haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine varılması hâlinde başvurunun

düşmesine karar verilebilir. Bununla birlikte İçtüzük'ün

80. maddesinin (2) numaralı fıkrası gereği Anayasa'nın uygulanması ve

yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da

insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurunun incelenmesine

devam edilebileceği öngörülmüştür.

16. Başvuru tarihinden sonra ölen başvurucuların mirasçılarının

makul bir süre içinde başvuruyu devam ettirme yönünde iradeleriniAnayasa

Mahkemesine bildirmemeleri hâlinde anılan İçtüzük hükümleri uyarınca başvurunun

incelenmesinin sürdürülmesini haklı kılan bir sebebin olmadığı kanaatine

varılabilir (Abdurrahman Miişoğlu

ve diğerleri, B. No: 2014/7674, 23/3/2017, §§ 18-21). Somut olayda

başvurucu Erol Çiçek başvuru tarihinden sonra 18/10/2014 tarihinde ölmüş ancak

mirasçıları makul bir süre içinde başvuruya devam etme yönünde iradelerini

bildirmemişlerdir. Başvurucu yönünden başvurunun incelenmesine devam etmeyi

gerekli kılan ve İçtüzük'ün 80. maddesinin (2)

numaralı fıkrasında öngörülen nedenlerden biri de bulunmamaktadır.

17. Açıklanan nedenlerle başvurucu Erol Çiçek yönünden

başvurunun düşmesine karar

verilmesi gerekir.

C. Diğer Başvurucular Yönünden İnceleme

18. Başvurucular 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi

Kanunu'nun 103. maddesi uyarınca çalıştıkları Şirket tarafından 2007 ve 2008

yıllarına ait gelirlerinden %35 oranında tevkifat

yapılarak hesaplanan tutarların vergi idaresine ödendiğini ancak anılan Kanun

maddesinde yer alan "... fazlası %35

oranında..." ibaresinin Anayasa Mahkemesinin norm denetimi

sonucu verdiği 15/10/2009 tarihli E.2006/95, K.2009/144 sayılı karar ile iptal

edildiğini belirtmişlerdir. Başvurucuların çalıştıkları Şirket tarafından iptal

kararını gerekçe göstererek yapılan düzeltme-şikayet

başvurusunun kabul edilmemesi üzerine İstanbul 4. Vergi Mahkemesinde dava

açılmış ancak reddedilmiştir. Başvurucular Anayasa Mahkemesinin iptal kararına

karşın fazla ödedikleri vergiyi geri alamadıklarını belirterek mülkiyet

hakkının ve eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.

19. Bireysel başvuru yolunun ikincil niteliği gereği Anayasa

Mahkemesine başvuruda bulunabilmek için öncelikle olağan kanun yollarının

tüketilmesi zorunludur. Başvurucunun bireysel başvuru konusu şikâyetini

öncelikle ve süresinde yetkili idari ve yargısal mercilere usulüne uygun olarak

iletmesi, bu konuda sahip olduğu bilgi ve delilleri zamanında bu makamlara sunması,

bu süreçte dava ve başvurusunu takip etmek için gerekli özeni göstermiş olması gerekir(İsmail Buğra

İşlek, B. No: 2013/1177, 26/3/2013, § 17).

20. Somut olayda kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedilen

2013/5554 numaralı bireysel başvuruda (Bkz. § 6), başvurucu şirketin güncel ve

kişisel bir hakkının doğrudan etkilenmediğine işaret edildiği görülmektedir.

Olayda elde ettikleri gelirden tevkifat usulü ile

gelir vergisi kesilen başvurucuların çalıştıkları şirketin beyanı üzerine

tahakkuk eden vergi tutarının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla vergi

mahkemesinde dava açma imkanları bulunmasına rağmen bu yolu tüketmeden,

şirketin yaptığı bireysel başvurunun kişi bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul

edilemez bulunması üzerine bireysel başvuruda bulundukları anlaşılmaktadır.

21. Öte yandan aynı yönde şikâyetin değerlendirildiği Selçuk Emiroğlu (B. No:2013/5660,

20/3/2014) başvurusunda, norm denetimi sonucu verilen iptal kararının ücret

gelirinden olması gerekenden fazla gelir vergisi tevkifatı

yapıldığı iddiası yönünden mülkiyet hakkı bağlamında meşru beklenti

oluşturmayacağı sonucuna ulaşıldığı da başvurucular tarafından gözetilmelidir (Selçuk Emiroğlu, §§ 1-35).

22. Açıklanan nedenle başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin başvuru

yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

VI. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Komisyonlar Başraportörünün

idari ret kararına yapılan itirazın KABULÜNE,

2. Erol Çiçek yönünden başvurunun DÜŞMESİNE,

3..Başvurunun diğer başvurucular yönünden başvuru yollarının

tüketilmemiş olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA

5/12/2017 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Hicabi DURSUN

Kadir ÖZKAYA

Rıdvan GÜLEÇ

Yusuf Şevki

HAKYEMEZ

Raportör Yrd.

:

İsmail Emrah

PERDECİOĞLU

Başvurucular

:

1. Tamer

ASLANTAŞ

2. Murat

ÇELİK

3. Mahmut Ecvet IŞIK

4. Ercan

ÇAVUŞ

5. Serkan

GÜNEŞ

6. Orhan

UÇAR

7. Ceyda

KONYA

8. Murat

KARA

9. Muhammet

AKKUŞ

10. Hülya

BULDU

11. Kadriye

YILDIZ

12. Suat

SÖYLEMEZ

13. Orkun

PEHLİVAN

14. Faruk

VURAL

15. Sadrettin EMRE

16. Mücahit

KİREMİTÇİ

17. Mehmet

Levent TEMEL

18. Mehmet

Ali ATA

19. Ediz

AKSOY

20. Muhammet

Ali KIZILDAĞ

21. Kemal

TÜREL

22. Nurhayat AKTAŞ

23. Özgür

KAYA

24. Ümit

ALACAK

25. Saadet

KOZOK

26. Meliha

TOKSÖZ

27. İsmet

GÖNÜLTAŞ

28. Ümit

BOZHÜYÜK

29. Demet

KÖREZLİOĞLU

30. Kaya

PELİT

31. Erol

KİRESEPİ

32. Aptullah ANBARCI

33. Mustafa

Mithat CİN

34. Engin

BÜYÜKARMAN

35. Günay

KOZ

36. Arzu

DEMİRER

37. Şeref

YELGEÇEN

38. Erdal

ENGİN

39. Lale

KARAUĞUZ

40. Aydınöz

KUTLU

41. Gerçek

TUNA

42. Gülden

BÜYÜKKÖKSAL

43. Canan

AKİŞ

44. Murat

KIRKKESELİ

45. Mustafa

KAHRAMAN

46. Nigar SAKALLI

47. Aydın

NALLAR

48. Mehmet

GÜLER

49. Ahmet

Nadir PINAR

50. Şerare

ATILGAN

51. Sevgi

FINDIKOĞLU

52. Latife

Zeynep TURNAGİL

53. Ayşe Nur

GÜRLEK

54. Metin

ARSLAN

55. Salih

YALÇINKAYA

56. Bekir

Sami ÇAKIROGLU

57. Özcan

CANKURTARAN

58. Aptullah GENÇCAN

59. Selçuk

KARTUM

60. Şenay

GÖNÜLLÜ

61. Yaşar

Sait PEHLİVAN

62. Aslı

KUMBARACI

63. Şadan DOLMA

64. Ferhat

YILDIRIM

65. Tarkan

KÜÇÜK

66. Alaattin

AKARSU

67. Neşe

Buket AKSU

68. Süleyman

Semih MEDENİ

69. Hüseyin

GÜZDER

70. Hakan

ÖZDEMİR

71. İbrahim

ÇAVUŞ

72. Ender

Levent ÜNVER

73. Ferudun KANDEMİR

74. Erhan

ERGEÇ

75. Nuray

DURANLI

76. Sadullah

PAŞAOĞLU

77. Mustafa

Feridun AKMAN

78. Hüseyin

CİCERALİ

79. Mehmet

YORGANCI

80. Vedat

HURŞİT

81. Gürbüz

ERCENK

82. Altuğ

YAVUZ

83. Erol

ÇİÇEK

84.

Alparslan ALTIN

85. İhsan

ESEN

86. Feyzan

ATMACA

87. Hakan

OKYAY

88. Vedat

ÇAYIR

89. Yeşim

ÖZSU

90. Derya

AVCI

91. Hatice

Aylin ÇOŞKUN

92. Sema

SATIL

93. Bayram

KATIRCI

94. Çetin

Can ÇİFTÇİ

95. Zemçi NALÇAKAN

96. Bayram

KANİK

97. Burcu ER

PAŞAOĞLU

Vekili

:

Av. Figen

ERTEKİN