Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/510, 09.06.2016

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

NECAT ÖZTEKİN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/510)

Karar Tarihi: 9/6/2016

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru; tutukluluğun uzun sürmesi ve tutukluluk

incelemesinde yaşanan eksiklikler nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği

hakkının, hukuka aykırı delillere dayalı ve eksik inceleme sonucunda

mahkûmiyete hükmedilmesi, tercümandan yararlanma talebinin reddedilmesi, derece

mahkemelerinin kararlarının uygun biçimde gerekçelendirilmemesi ve yargılamanın

uzun sürede sonuçlandırılması nedenleriyle makul sürede yargılanma hakkı da

dâhil olmak üzere adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına

ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 10/1/2014 tarihinde İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesi

vasıtasıyla yapılmıştır. Başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesi neticesinde başvurunun Komisyona sunulmasına engel teşkil edecek bir

eksikliğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

3. Birinci Bölüm Birinci Komisyonunca 30/11/2015 tarihinde,

başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar

verilmiştir.

4. Bölüm Başkanı tarafından 9/3/2016 tarihinde, başvurunun kabul

edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

5. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlığın 21/3/2016 tarihli yazısında Anayasa

Mahkemesinin önceki kararlarına ve bu kapsamda sunulan görüşlerine atfen

başvuru hakkında görüş sunulmayacağı bildirilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

A. Başvuruya Konu Olaylar

6. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ve Ulusal

Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) aracılığıyla erişilen bilgi ve belgeler

çerçevesinde ilgili olaylar özetle şöyledir:

7. Başvurucu, bir lokantanın bombalaması eylemine katıldığı

şüphesiyle diğer üç kişiyle birlikte 7/8/2005 tarihinde gözaltına alınmış ve

9/8/2005 tarihinde tutuklanmıştır.

8. Soruşturma kapsamında, başvurucunun ve diğer şüphelilerin

bulundukları adreslerde arama işlemleri gerçekleştirilmiştir.

9. Başvurucu ve diğer iki sanık hakkında 22/8/2005 tarihinde PKK

terör örgütü üyeliği ve örgüt adına patlayıcı madde atma suçlarından iddianame

düzenlenmiştir. Yaşının küçük olması nedeniyle diğer bir sanık hakkındaki dava,

çocuk mahkemesinde açılmıştır.

10. Dava (kapatılan) İstanbul 9. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK

250. maddesi ile görevli) E.2005/197 sayılı dosyasına kaydedilmiştir.

11. Olayda yaralanan iki kişinin hayati tehlike geçirdiğinin

anlaşılması üzerine iki dava daha açılmış, bu davalar Mahkemenin yukarıdaki

dosyası ile birleştirilmiştir.

12. Mahkeme 25/12/2012 tarihli ve E.2005/197, K.2012/341 sayılı

kararı ile sanıkların devletin egemenliği altında bulunan topraklardan bir

kısmını devlet idaresinden ayırmaya yönelik eylemlerde bulunma, tasarlayarak

adam öldürmeye teşebbüs (ikişer defa) ve patlayıcı madde bulundurma suçlarından

mahkûmiyetlerine karar vermiştir. Başvurucu sonuç olarak müebbet hapis cezası

ile toplamda 27 yıl 15 ay hapis ve 1.200 TL adli para cezasıyla

cezalandırılmıştır.

13. Yargıtay 9. Ceza Dairesi 14/11/2013 tarihli ve E.2013/10695,

K.2013/13614 sayılı ilamıyla mahkûmiyet hükmünü onamıştır. Nihai karar

12/12/2013 tarihinde tefhim edilmiştir.

14. Başvurucu 10/1/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

B. Avrupa İnsan Hakları

Mahkemesine Başvuru

15. Başvurucu ve aynı soruşturma kapsamında hakkında dava açılan

diğer bir sanık 13/4/2010 tarihinde mevcut başvuruya konu ceza yargılamasının

uzun sürdüğünü ve bu şikâyetlerine ilişkin gidebilecekleri bir yol

bulunmadığını belirterek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) başvurmuştur.

16. AİHM 17/3/2015 tarihli ve B. No: 26300/10 sayılı kararıyla

7/8/2005 ile 14/11/2013 tarihleri arasında devam eden yargılama nedeniyle

başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ve başvurucuya

3.500 avro ödenmesine karar vermiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

17. Mahkemenin 9/6/2016 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

A. Başvurucunun İddiaları

18. Başvurucu; matbu gerekçelerle ve duruşma yapılmaksızın

tutukluluğun devamına karar verildiğini, Cumhuriyet savcısının tutukluluğa

ilişkin görüşünün tebliğ edilmediğini, uzun süre tutuklu kaldığını, kolluğun

bilgi alma tutanağı adı altında ifade aldığını, hukuka aykırı gerçekleştirilen

arama sonucu elde edilen delillerin hükme esas alındığını, ev aramasında

gereken kişilerin hazır bulundurulmadığını, yasal ve yeterli delil olmadan ve

eksik incelemeye dayanılarak mahkûmiyetine karar verildiğini, müşteki ve tanıkların

dinlenmediğini, tercümandan yararlanma hakkının kullandırılmaması nedeniyle son

söz hakkından faydalanamadığını, tercüman hakkına ilişkin sonradan yapılan yasa

değişikliğinin dikkate alınmadığını, İlk Derece Mahkemesi kararının uygun

biçimde gerekçelendirilmediğini, tutukluluğa ve ara kararlara karşı yaptıkları

itirazların gerekçesiz biçimde reddedildiğini, Yargıtay aşamasında dile

getirdikleri hususların dikkate alınmadığını, yargılamanın uzun sürdüğünü

belirterek özgürlük ve güvenlik hakkının ve silahların eşitliği ilkesinin,

gerekçeli karar ve makul sürede yargılanma haklarını içerecek biçimde adil

yargılanma hakkının, eşitlik ilkesinin ve etkili başvuru hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüştür.

19. Başvurucu, bu nedenlerle yargılamanın yenilenmesi ile maddi

ve manevi tazminata hükmedilmesi talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme

20. Anayasa Mahkemesi, olayların başvurucu tarafından yapılan

hukuki nitelendirmesi ile bağlı olmayıp olay ve olguların hukuki tavsifini

kendisi takdir eder (Tahir Canan,

B. No: 2012/969, 18/9/2013, § 16). Başvurucunun iddialarının bir bütün olarak

kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile makul sürede yargılanma hakkı da dâhil

olmak üzere adil yargılanma hakkı kapsamında incelenmesi gerektiği

değerlendirilmiştir.

21. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin

Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Başvuru hakkının kötüye kullanılması"

kenar başlıklı 51. maddesi şöyledir:

"(1) Bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığı tespit edilen başvurucular

aleyhine, yargılama giderlerinin dışında, ayrıca ikibin

Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para cezasına hükmedilebilir."

22. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) "Başvuru hakkının kötüye kullanılması"

kenar başlıklı 83. maddesi şöyledir:

"(1) Başvurucunun istismar edici, yanıltıcı ve benzeri nitelikteki

davranışlarıyla bireysel başvuru hakkını açıkça kötüye kullandığının tespit

edilmesi hâlinde başvuru reddedilir ve yargılama giderleri dışında, ilgilinin ikibin Türk Lirasından fazla olmamak üzere disiplin para

cezasıyla cezalandırılmasına karar verilir."

23. İçtüzük'ün "Bireysel başvuru formu ve ekleri"

kenar başlıklı 59. maddesinin (5) numaralı fıkrası şöyledir:

"Başvurucuların,

adreslerinde veya başvuruyla ilgili koşullarda herhangi bir değişiklik meydana

geldiğinde bunu Mahkemeye bildirmeleri zorunludur."

24. Genel hukuk teorisinde bir kamu düzeni kuralı olarak ele

alınan ve genel olarak bir hakkın açıkça öngörüldüğü amaç dışında ve

başkalarını zarara sokacak şekilde kullanılmasının hukuk düzenince himaye

edilmeyeceğini ifade eden hakkın kötüye kullanılmasının bireysel başvuru

alanında özel olarak ele alındığı görülmektedir. Bu bağlamda bireysel başvuru

usulünün amacına açıkça aykırı olan ve Anayasa Mahkemesinin başvuruyu gereği

gibi değerlendirmesini engelleyen davranışların, başvuru hakkının kötüye

kullanılması olarak değerlendirilmesi mümkündür (S.Ö., B. No: 2013/7087, 18/9/2014, § 28; Mehmet Güven Ulusoy [GK], B. No:

2013/1013, 2/7/2015, § 31).

25. Bu kapsamda Anayasa Mahkemesini yanıltmak amacıyla gerçek

olmayan maddi vakıalara dayanılması veya bu nitelikte bilgi ve belge sunulması,

başvurunun değerlendirilmesi noktasında esaslı olan bir unsur hakkında bilgi

verilmemesi, başvurunun değerlendirilmesi sürecinde vuku bulan ve söz konusu

değerlendirmeyi etkileyecek nitelikte yeni ve önemli gelişmeler hakkında

Anayasa Mahkemesinin bilgilendirilmemesi suretiyle başvuru hakkında doğru bir

kanaat oluşturulmasının engellenmesi, medeni ve meşru eleştiri sınırları saklı

kalmak kaydıyla bireysel başvuru amacıyla bağdaşmayacak surette hakaret, tehdit

veya tahrik edici bir üslup kullanılması ile söz konusu başvuru yolu kapsamında

ihlalin tespiti ile ihlal ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin amaçla

bağdaşmayacak surette içeriksiz bir başvuruda bulunulması durumunda başvuru

hakkının kötüye kullanıldığı kabul edilebilecektir (S.Ö., § 29; Mehmet Güven

Ulusoy, § 32).

26. Somut olayda Anayasa Mahkemesinin incelemesini tamamlamadan

önce AİHM, başvurucunun makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ve

başvurucuya tazminat ödenmesine karar vermiştir (bkz. § 16). Başvurucu bununla

birlikte İçtüzük'ün 59. maddesinin (5) numaralı

fıkrasında belirtilen yükümlülüğe açıkça aykırı olarak ihlal kararına dair

herhangi bir bildirimde bulunmamıştır.

27. Bu itibarla başvuru sonrasında gerçekleşen ve başvurunun

değerlendirilmesini etkileyecek nitelikteki bir konuda bilgi verilmeyerek

Anayasa Mahkemesini yanıltıcı, öte yandan mükerrer tazminat ödemesine yol

açabilecek bir davranışın ortaya konduğu anlaşılmaktadır (Abdurrehman Uray, B. No: 2013/6140, 5/11/2014, § 38; S.Ö., § 32).

28. Açıklanan nedenlerle başvurunun başvuru hakkının kötüye kullanımı nedeniyle reddine ve6216

sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca başvurucu aleyhine takdiren

500 TL disiplin para cezasına hükmedilmesi karar verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Başvurunun başvuru

hakkının kötüye kullanılması nedeniyle REDDİNE,

B. 6216 sayılı Kanun'un 51. maddesi uyarınca başvurucunun 500 TL

disiplin para cezası ile CEZALANDIRILMASINA,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA,

D. İlgisi nedeniyle kararın bir örneğinin İstanbul Barosuna

GÖNDERİLMESİNE

9/6/2016 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör

:

Okan

TAŞDELEN

Başvurucu

:

Necat

ÖZTEKİN

Vekili

:

Av. Hüseyin

BOĞATEKİN