Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/19839, 08.03.2018

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

HAZNİ DOĞAN VE YUNUS TARIN BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/19839)

Karar Tarihi: 8/3/2018

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvurular 16/12/2014 ve 22/12/2014 tarihlerinde yapılmıştır.

3. Başvurular, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan

ön incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine

ilişkin iddia dışındaki iddialar yönünden kısmi kabul edilmezlik kararı

verilerek makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddia yönünden

başvuruların kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına

karar verilmiştir.

5. 2014/19842 numaralı bireysel başvuru dosyasının aralarındaki

hukuki bağlantı nedeniyle 2014/19839 numaralı bireysel başvuru dosyası ile

birleştirilmesine, incelemenin 2014/19839 başvuru numaralı bireysel başvuru

dosyası üzerinden yürütülmesine karar verilmiştir.

6. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

(Bakanlık) gönderilmiştir. Bakanlık, görüş sunmamıştır.

III. OLAY VE OLGULAR

8. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

9. Başvurucu Hazni Doğan 21/10/2008

tarihinde, başvurucu Yunus Tarın ise 22/10/2008 tarihinde gözaltına alınmıştır.

10. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığının 18/11/2008 tarihli

iddianamesi ile başvurucu Hazni Doğan hakkında

silahlı terör örgütüne üye olma, 12/4/1991 tarihli ve 2911 sayılı Toplantı ve

Gösteri Yürüyüşleri Kanunu'na aykırılık ve silahlı terör örgütünün

propagandasını yapma suçlarından kamu davası açılmıştır. İddianamede,

başvurucunun daha önce terör örgütü PKK'nın kırsal alanına eleman temin eden

grupla ve birçok terör örgütü mensubuyla irtibat içinde olduğu, terör örgütüne

eleman temin ettiğine dair telefon görüşmeleri ile toplanan tüm delillerden

başvurucunun PKK/KONGRA-GEL terör örgütünün gençlik yapılanması olduğu

belirlenen Yurtsever Demokratik Gençlik Hareketinin içinde aktif olarak görev

aldığı, bölgesel olarak gerçekleştirilen birçok eylemi organize ettiği ve

bunların bir kısmına bizzat katıldığı iddia edilmiştir.

11. Aynı iddianamede Başvurucu Yunus Tarın hakkında ise terör

örgütü propagandası yapma ve 2911 sayılı Kanun'a aykırılık suçlarından dava

açılmıştır. Başvurucunun yasa dışı düzenlenen gösteriye katıldığı, terör örgütü

lehine slogan atan grup içinde yer aldığı iddia edilmiştir. Ayrıca iddianamede

başvurucularla birlikte toplam yedi şüphelinin cezalandırılması talep edilmiştir.

12. (Kapatılan) İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK mülga

250. madde ile görevli) 29/12/2010 tarihli kararıyla başvurucu Hazni Doğan'ın terör örgütüne üye olma suçundan 6 yıl 3 ay

hapis, 2911 sayılı Kanun'a aykırılık ve terör örgütü propagandası yapma

suçlarından ise ayrı ayrı 10 ay hapis cezalarıyla cezalandırılmasına karar

verilmiştir. Aynı kararda başvurucu Yunus Tarın'ın

ise 2911 sayılı Kanun'a aykırılık ve terör örgütü propagandası yapma

suçlarından ayrı ayrı 10 ay hapis cezasıyla cezalandırılmasına karar

verilmiştir.

13. Mahkeme kararından sonra 2/7/2012 tarihli ve 6352 sayılı

Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik

Yapılması ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların

Ertelenmesi Hakkında Kanun, 5/7/2012 tarihli Resmî Gazete'de

yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

14. 6352 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının (b)

bendinde, 31/12/2011 tarihine kadar basın ve yayın yoluyla ya da sair düşünce

ve kanaat açıklama yöntemleriyle işlenen ve temel şekli itibarıyla adli para

cezasını ya da üst sınırı beş yıldan fazla olmayan hapis cezasını gerektiren

suçlardan dolayı kovuşturma evresinde kovuşturmanın ertelenmesine karar

verileceği düzenlenmiştir.

15. Temyiz üzerine Yargıtay 9. Ceza Dairesinin 26/11/2012

tarihli kararıyla başvurucu Hazni Doğan hakkında

silahlı terör örgütüne üye olma suçundan verilen hüküm onanmış ancak her ikibaşvurucu hakkında silahlı terör örgütünün

propagandasını yapma ve 2911 sayılı Kanun'a aykırılık suçlarından verilen

hükümler ise bozulmuştur. Bozma kararında; anılan suçların işlendiği tarihler,

işlenme yöntemi ve temel şekli itibarıyla gerektirdiği ceza süresine göre6352

sayılı Kanun'un geçici1. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında kaldığı,

başvurucuların durumunun yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

16. Bozma sonrasında İstanbul 12. Ağır Ceza Mahkemesinin (CMK

mülga 250. madde ile görevli) kapatılması üzerineyargılamaya

Bakırköy 8. Ağır Ceza Mahkemesinde devam edilmiş; Mahkemenin 21/11/2014 tarihli

kararıyla, başvurucular hakkında açılan kamu davasında eylemlerin 6352 sayılı

Kanun'un geçici 1.maddesinde belirtilen düşünce ve kanaat açıklama yöntemi ile

işlendiği gerekçesiyle anılan Kanun'un geçici 1. maddesinin (b) bendi uyarınca

kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmiştir.

17. Karar, başvurucuların müdafiine

tefhim edilmiştir. İtiraz yoluna gidilmemiş ve anılan karar kesinleşmiştir.

18. Başvurucular 16/12/2014 ve 22/12/2014 tarihlerinde bireysel

başvuruda bulunmuşlardır.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 8/3/2018 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

20. Başvurucular makul sürede yargılanma hakkının ihlal

edildiğini ileri sürmüşlerdir.

A. Kabul Edilebilirlik

Yönünden

21. Açıkça dayanaktan yoksun olmadığı ve kabul edilemezliğine

karar verilmesini gerektirecek başka bir neden de bulunmadığı anlaşılan makul

sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir

olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Esas Yönünden

22. Ceza yargılaması süresinin tespitinde, kişiye suç işlediği

iddiasının yetkili makamlar tarafından bildirildiği veya isnattan ilk olarak

etkilendiği arama ve gözaltı gibi tedbirlerin uygulandığı tarih ile suç

isnadına ilişkin nihai karar tarihi (bireysel başvuruya konu devam eden

yargılamalar yönünden Anayasa Mahkemesinin inceleme tarihi) arasında geçen süre

esas alınır (B.E., B. No:

2012/625, 9/1/2014, § 34).

23. Ceza yargılamasının süresinin makul olup olmadığı

değerlendirilirken yargılamanın karmaşıklığı ve kaç dereceli olduğu, tarafların

ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun yargılamanın

süratle sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususlar dikkate

alınır (B.E., § 29).

24. Anılan ilkeler ve Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda

verdiği kararlar dikkate alındığında somut olayda yaklaşık 6 yıl 1 ay süren

yargılamanın süresinin makul olmadığı sonucuna varmak gerekir.

25. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 36. maddesinde güvence

altına alınan makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi

gerekir.

C. 6216 Sayılı Kanun'un

50. Maddesi Yönünden

26. 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesinin (1) numaralı fıkrası

şöyledir:

“Esas inceleme sonunda, başvurucunun hakkının

ihlal edildiğine ya da edilmediğine karar verilir. İhlal kararı verilmesi

hâlinde ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere

hükmedilir…”

27. Başvurucular manevi tazminat talebinde bulunmuşlardır.

28. Somut olayda, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

sonucuna varılmıştır.

29. İhlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığındabaşvuruculara ayrı ayrı net 6.750 TL manevi

tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir.

30. Dosyadaki belgelerden tespit edilen 206,10 TL harcın başvuruculara

ayrı ayrı, 1.980 TL vekâlet ücretinin müştereken ödenmesine karar verilmesi

gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin

iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan makul süre

yargılanma hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Başvuruculara ayrı ayrı net 6.750 TL manevi tazminat

ÖDENMESİNE, tazminata ilişkin diğer taleplerin REDDİNE,

D. 206,10 TL harcın BAŞVURUCULARA AYRI AYRI ve 1.980 TL vekâlet

ücretinin BAŞVURUCULARA MÜŞTEREKEN ÖDENMESİNE,

E. Ödemenin, kararın tebliğini takiben başvurucuların Maliye

Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede

gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar

geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

F. Kararın bir örneğinin bilgi için Bakırköy 8. Ağır Ceza

Mahkemesine (E.2013/114, K.2013/359) GÖNDERİLMESİNE,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE

8/3/2018 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Rıdvan GÜLEÇ

Raportör Yrd.

:

Gökçe

GÜLTEKİN YILMAZ

Başvurucular

:

1. Hazni DOĞAN

:

2. Yunus

TARIN

Vekili

:

Av. Mustafa

ERASLAN