Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, B. No: 2014/13864, 14.09.2017

GİZLİLİK TALEBİ KABUL

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

M.İ. BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2014/13864)

Karar Tarihi: 14/9/2017

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

I. BAŞVURUNUN KONUSU

1. Başvuru, makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği

iddiasına ilişkindir.

II. BAŞVURU SÜRECİ

2. Başvuru 18/8/2014 tarihinde yapılmıştır.

3. Başvuru, başvuru formu ve eklerinin idari yönden yapılan ön

incelemesinden sonra Komisyona sunulmuştur.

4. Komisyonca başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm

tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

5. Bölüm Başkanı tarafından başvurunun kabul edilebilirlik ve

esas incelemesinin birlikte yapılmasına karar verilmiştir.

6. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına

gönderilmiştir.

III. OLAY VE OLGULAR

7. Başvuru formu ve eklerinde ifade edildiği şekliyle ilgili

olaylar özetle şöyledir:

8. Başvurucu, yükümlü olduğu askerlik görevini ifa etmediği

gerekçesi ile 18/6/2001 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile Türk

vatandaşlığından çıkarılmıştır.

9. Başvurucu hakkında, Almanya'da kurulan ve Türkiye aleyhine

faaliyetlerde bulunan bir birliğin yayımlamış olduğu bildirinin dağıtımından

sorumlu olduğu yönünde alınan istihbari nitelikteki

bir bilgiye dayanılarak 12/9/2002 tarihli Bakan oluru ile yurda giriş yasağı

konulmuştur.

10. Başvurucu, 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme

Hakkı Kanunu kapsamında Türkiye'ye girişini engelleyecek bir durumun olup

olmadığını öğrenmek istediğini belirtmiştir.

11. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 26/6/2007

tarihli yazısı ile başvurucunun tarafına bilgi verilmesinin uygun görülmediği

belirtilmiştir.

12. Başvurucu tarafından, belirtilen işlem aleyhine 10/9/2007

tarihinde iptal davası açılmıştır.

13. Ankara 4. İdare Mahkemesinin 18/6/2008 tarihli ve

E.2007/966, K.2008/1564 sayılı kararı ile davanın reddine hükmedilmiştir.

14. Başvurucunun temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin

23/5/2012 tarihli ve E.2008/9378, K.2012/2458 sayılı ilamı ile İlk Derece

Mahkemesi hükmünün bozulmasına karar verilmiştir.

15. Davalı idarenin karar düzeltme istemi, aynı Dairenin

21/2/2014 tarihli ve E.2012/9080, K.2014/1059 sayılı ilamı ile reddedilmiştir.

16. Bozma kararına uyularak yapılan yeniden incelemede Ankara 4.

İdare Mahkemesinin 30/6/2014 tarihli ve E.2014/1086, K.2014/1016 sayılı kararı

ile dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir.

17. Başvurucu 18/8/2014 tarihinde bireysel başvuruda

bulunmuştur.

18. Davalı idarenin temyizi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin

23/12/2014 tarihli ve E.2014/4644, K.2014/8069 sayılı ilamı ile onama kararı

verilmiştir. Bu karar 20/2/2015 tarihinde başvurucu vekiline tebliğ edilmiştir.

Karar düzeltme yoluna taraflarca başvurulmaması üzerine karar kesinleşmiştir.

IV. İNCELEME VE GEREKÇE

19. Mahkemenin 14/9/2017 tarihinde yapmış olduğu toplantıda

başvuru incelenip gereği düşünüldü:

20. Başvurucu, adil yargılanma hakkı kapsamındaki makul sürede

yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştür.

A. Gizlilik Talebi

Yönünden

21. Başvurucu, kamuya açık belgelerde kimlik bilgilerinin gizli

tutulmasını talep etmiştir.

22. Başvuruya konu olayın niteliği dikkate alınarak gizlilik

talebinin kabul edilmesi gerekir.

Serruh KALELİ bu kanaate katılmamıştır.

B. Değerlendirme

23. Anayasa’nın 148. maddesinin üçüncü fıkrası ile 30/3/2011

tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri

Hakkında Kanun'un 45. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre bireysel

başvurunun incelenebilmesi için kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddia

edilen hakkın Anayasa’da güvence altına alınmış olmasının yanı sıra Avrupa

İnsan Hakları Sözleşmesi (Sözleşme) ve Türkiye’nin taraf olduğu Sözleşme'ye ek protokoller kapsamına da girmesi gerekir.

Anayasa ve Sözleşme’nin ortak koruma alanı dışında kalan hak ihlali iddiasını

içeren başvurular bireysel başvurunun kapsamında değildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012/1049, 26/3/2013, § 18).

24. Anayasa’nın 36. maddesinin birinci fıkrasında herkesin meşru

vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya

davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu

belirtilmiştir. Maddede geçen “adil yargılanma hakkının” kapsamı Anayasa’da

açık bir şekilde düzenlenmediğinden bu hakkın kapsam ve içeriğinin,

Sözleşme’nin “Adil yargılanma hakkı”

kenar başlıklı 6. maddesi çerçevesinde belirlenmesi gerekir (Onurhan Solmaz, § 22).

25. Sözleşme’nin adil yargılanma hakkını düzenleyen 6.

maddesinde adil yargılanmaya ilişkin hak ve ilkelerin “medeni hak ve

yükümlülükler ile ilgili uyuşmazlıkların” ve bir “suç isnadının” esasının

karara bağlanması süreçleri bakımından geçerli olduğu belirtilerek hakkın

kapsamı bu konularla sınırlandırılmıştır. Bu ifadeden hak arama hürriyetinin

ihlal edildiği gerekçesiyle bireysel başvuruda bulunabilmek için başvurucunun

ya medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili bir uyuşmazlığın tarafı olması ya da

başvurucuya yönelik bir suç isnadının esasının incelenmiş olması gerektiği

anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bahsedilen hâller dışında kalan adil yargılanma

hakkının ihlali iddiasına dayanan başvurular Anayasa ve Sözleşme kapsamı

dışında kalacağından bireysel başvuruya konu olamaz (Onurhan Solmaz, § 22).

26. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Maaouia/Fransa kararında([BD], B. No: 39652/98, 5/1/2000, §§ 33-40)

yabancıların ülkeye girişleri, ikametleri ve sınır dışı edilmeleri ile ilgili

işlem ve yargılama süreçlerinin, Sözleşme’nin 6. maddesinin (1) numaralı

fıkrası anlamında bir “medeni hak ve yükümlülük” veya bir “suç isnadının”

esasının karara bağlanması ile ilgili olmadığını kabul ederek anılan Sözleşme

hükmünün, belirtilen yargılama süreçleri bakımından uygulanabilir olmadığına

karar vermiştir (Z.M. ve I.M., B.

No: 2015/2037, 6/1/2016, § 62).

27. Yukarıda yapılan açıklamalardan anlaşıldığı üzere

yabancıların ülkeye girişlerine ilişkin kararlar hakkındaki uyuşmazlıkları konu

alan yargılama süreçleri, Sözleşme’nin 6. maddesinin koruma alanı dışında yer

almaktadır. Bu çerçevede yabancıların ülkeye girişlerine engel bir durumun

bulunup bulunmadığı ile ilgili bilginin verilmesine ilişkin uyuşmazlıkları konu

alan yargılama süreçleri de evleviyetle adil yargılanma hakkının koruma alanı

dışında kalmaktadır. Başvurucunun Türkiye'ye girişini engelleyecek bir durumun

olup olmadığını öğrenme talebiyle yaptığı başvuru hakkında başvurucuya bilgi

verilmesinin uygun görülmediğine dair işleme karşı açtığı dava sürecinde adil

yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasının konusunun Anayasa ve Sözleşme’nin

ortak koruma alanı dışında yer aldığının kabulü gerekir.

28. Açıklanan nedenlerle, başvurunun diğer kabul edilebilirlik

koşulları yönünden incelenmeksizin konu

bakımından yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar

verilmesi gerekir.

V. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Kamuya açık belgelerde başvurucunun kimliğinin gizli

tutulması talebinin KABULÜNE Serruh Kaleli'nin karşıoyu ve OYÇOKLUĞUYLA,

B. Başvurunun konu bakımından

yetkisizlik nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA OYBİRLİĞİYLE,

C. Yargılama giderlerinin başvurucu üzerinde BIRAKILMASINA

14/9/2017 tarihinde karar verildi.

Başkan

:

Burhan ÜSTÜN

Üyeler

:

Serruh KALELİ

Nuri

NECİPOĞLU

Hicabi DURSUN

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Raportör Yrd.

:

Leyla Nur

ODUNCU

Başvurucu

:

M. İ.

Vekili

:

Av. Ferdi

AMCA