Madde 14 — Prosedürler ve testler
MADDE 14- (1) Emisyon tip onayına ilişkin prosedürler, EK-V’teki test ve kontrollerle birlikte tüm idari prosedürleri ve dokümantasyon gerekliliklerini de içerir. EK-V’teki gerekliliklere uygunluğun gösterilmesi amacıyla, varsa imalatçılar onay kuruluşuna bir uygunluk beyanı sunar.
(2) Bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygunluğu göstermek amacıyla yapılacak olan testler; imalatçılar, piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşu ile onay kuruluşları tarafından EK-V’teki şekilde yapılır. Bu Yönetmeliğin gerekliliklerine uygunluğu göstermek amacıyla yapılacak olan testler, EK-V’teki şekilde Komisyon ve tanınmış üçüncü taraflarca da yapılabilir. EK-V’in Tablo 1, Tablo 3, Tablo 5, Tablo 7, Tablo 9 ve Tablo 11’indeki bir testin isteğe bağlı olarak yapılabileceğinin belirtilmiş olması durumunda, onay kuruluşu belirtilen testin yapılmasını talep edebilir. EK-V’in Tablo 1, Tablo 3, Tablo 5, Tablo 7, Tablo 9 ve Tablo 11’indeki testler imalatçılar tarafından yapılır. EK-V’in Tablo 2, Tablo 4, Tablo 6, Tablo 8, Tablo 10 ve Tablo 12’sindeki testler piyasa gözetimi ve denetimi kuruluşu, onay kuruluşları, Komisyon ve tanınmış üçüncü taraflarca yapılabilir.
(3) Aşağıda belirtilenlerin tamamı için olmak üzere; prosedürler ve test yöntemleri, idari hükümler, emisyon tip onaylarının değiştirilmesi ve kapsamının genişletilmesiyle ilgili prosedürler ve yöntemler, veri erişimi ve dokümantasyon gereklilikleri, emisyon tip onayı şablonları, imalatın uygunluğu, dolaşımda uygunluk ile piyasa gözetimi ve denetimi ile ilgili hususları düzenleyen uygulama mevzuatının/kararının Avrupa Birliği (AB)’nde yayımlanması halinde bu mevzuat/karar, Bakanlık tarafından yayımlanabilir:
a) M1 ve N1 kategorisindeki araç tipleri.
b) M2, M3, N2 ve N3 kategorisindeki araç tipleri.
c) M2, M3, N2 ve N3 kategorisindeki araç tiplerinde kullanılan motorlar.
ç) OBM ve OBD sistemleri.
d) Aşırı emisyon sürücü uyarı sistemi.
e) Düşük seviye ayıraç sürücü uyarı sistemi.
f) Kurcalamanın önlenmesi, güvenlik ve siber güvenlik sistemleri.
g) Yedek kirlilik kontrol sistem tipleri ve bunların parçaları.
ğ) Parçacık emisyonları açısından fren sistemi tipleri ve bunların yedek parçaları.
h) Lastik aşınması açısından C1, C2 ve C3 sınıfı lastikler.
ı) Diğer aksam tipleri ve bunların yedek parçaları.
i) M1 ve N1 kategorilerindeki araçlar için CO2 emisyonları, yakıt ve elektrik enerjisi tüketimi, elektrik menzili ve gücün belirlenmesi, OBFCM cihazlarına ilişkin hükümler.
j) M2, M3, N2 ve N3 kategorisindeki araçlar için CO2 emisyonları, yakıt ve elektrik enerjisi tüketimi, sıfır emisyon menzili, elektrik menzili ve gücün belirlenmesi, O3 ve O4 kategorisindeki römorkların enerji verimliliği, OBFCM cihazlarına ilişkin hükümler.
(4) Aşağıdakileri belirlemek üzere; emisyon tip onayı, dolaşımda uygunluk, imalatın uygunluğu ile piyasa gözetimi ve denetimi ile ilgili uygulama mevzuatının/kararının AB’de yayımlanması halinde bu mevzuat/karar, Bakanlık tarafından yayımlanabilir:
a) Gerçek dünya sürüşündeki olağan kullanıma uygun olarak laboratuvarda ve yolda egzoz emisyonlarını ölçme yöntemleri ve gerçek sürüş emisyonlarını doğrulamak için taşınabilir emisyon ölçüm sistemlerinin kullanımı.
b) Bir motorlu aracın CO2 emisyonlarını, yakıt ve elektrik enerjisi tüketimini, sıfır emisyon menzilini, elektrik menzilini ve gücünü belirleme yöntemleri.
c) Vites değiştirme göstergeleri için yöntemler, gereklilikler ve teknik özellikler.
ç) O3 ve O4 kategorisindeki römorkların enerji verimliliğini belirleme yöntemleri.
d) Karter emisyonlarını ölçme yöntemleri.
e) Buharlaşma emisyonlarını ölçme yöntemleri.
f) M2, M3, N2 ve N3 kategorisindeki araçlar için olan yöntemler dâhil olmak üzere fren parçacık emisyonlarını, gerçek sürüşte fren parçacık emisyonları ve rejeneratif frenlemeyi ölçme yöntemleri.
g) Lastik aşınmasını ölçme yöntemleri.
ğ) Batarya dayanıklılığına ilişkin asgari performans gerekliliklerine uyumu değerlendirme yöntemleri.
h) OBFCM cihazlarının, OBD ve OBM sistemlerinin ve bu tür cihaz ve sistemlerin sensörlerinin performansının yanı sıra bu tür cihaz ve sistemler tarafından kaydedilen verilerin araç dışı iletişimini sağlamak için uyumluluk eşikleri de dahil olmak üzere yöntemler, gereksinimler ve testler.
ı) Sürücü uyarı sistemlerinin özellikleri ve performansı, yönlendirme yöntemleri ve bunların çalışmasını değerlendirme yöntemleri.
i) Orijinal ve yedek kirlilik kontrol sistemlerinin işleyişini, etkinliğini, yenilenmesini ve dayanıklılığını değerlendirme yöntemleri.
j) Zafiyet analizi ve kurcalama koruması yöntemi dâhil olmak üzere 4 üncü maddenin beşinci fıkrasına uyumu sağlama ve değerlendirme yöntemleri.
k) 5 inci maddedeki adlandırmalar kapsamında onaylanan araç tiplerinin işleyişini değerlendirme yöntemleri.
l) 8 inci maddedeki küçük ve ultra küçük ölçekli imalatçılar tarafından imal edilen araçlar için geçerli olan emisyon tip onaylarına ilişkin gerekliliklere uyumu değerlendirme yöntemleri ve bu araçlar için test prosedürleri.
m) 9 uncu maddenin birinci ve ikinci fıkralarına uygunluk kontrolleri ve çok aşamalı araçlar için test prosedürleri.
n) Test ekipmanına yönelik performans gereklilikleri.
o) Testlerde kullanılan referans yakıtların özellikleri.
ö) Yanıltıcı cihazların ve yanıltma stratejilerinin bulunmadığını tespit etme yöntemleri.
p) EVP için format, veri ve verilerin araç dışına iletilmesi yöntemleri, araç tipi hakkında çevresel verilerin araç içinde gösterilmesi yöntemleri ve münferit aracın çevresel performansı.
r) Emisyon tip onayı, imalatın uygunluğu, dolaşımda uygunluk ile piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin idari ve belge gereklilikleri.
s) Uygun olan yerde raporlama yükümlülükleri.
(5) Üçüncü ve dördüncü fıkralardaki uygulama mevzuatı/kararı, AB’de yayımlanması halinde bu mevzuat/karar, Bakanlık tarafından yayımlanabilir.
(6) Üçüncü ve dördüncü fıkralardaki uygulama mevzuatı/kararı; üçüncü fıkranın (a) ila (j) bentleri arasında belirtilen bir veya daha fazla unsuru, dördüncü fıkranın (a) ila (s) bentleri arasında belirtilen bir veya daha fazla unsurla birlikte kapsar.
(7) Üçüncü ve dördüncü fıkralarda belirtilen ve M1 ve N1 kategorileriyle ilgili olan uygulama mevzuatı/kararı hususunda, kirletici egzoz emisyonlarını ve buharlaşma emisyonlarını ölçme yöntemleri, söz konusu uygulama mevzuatının/kararının kabul edildiği anda 28/12/2021 tarihli ve 31703 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hafif Yolcu ve Ticari Araçlardan Çıkan Emisyonlar (Euro 5 ve Euro 6) Bakımından ve Araç Tamir ve Bakım Bilgilerine Erişim Konusunda Motorlu Araçların Tip Onayı ile İlgili Uygulama Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: SGM-2021/29)’de yer alan yöntemleri yansıtır.
(8) Üçüncü fıkranın (a) bendindeki M1 ve N1 kategorilerindeki araçlar için aşağıda belirtilen uygulama mevzuatının/kararının AB’de yayımlanması halinde bu mevzuat/karar, Bakanlık tarafından yayımlanabilir:
a) Dördüncü fıkranın (a), (d), (e), (ı), (n), (o), (ö), (p), (r) ve (s) bentlerinde belirtilen kirletici emisyonlar.
b) Dördüncü fıkranın (b), (c) ve (h) bentlerinde belirtilen CO2 emisyonlarını, yakıt ve elektrik enerjisi tüketimini, sıfır emisyon menzilini, elektrik menzilini, araç gücünü ve OBFCM cihazlarının performansını belirleme yöntemleri.
c) Dördüncü fıkranın (h) ve (ı) bentlerinde belirtilen OBM ve OBD sistemleri.
(9) Üçüncü fıkranın (b) ve (c) bentlerindeki M2, M3, N2 ve N3 kategorilerindeki araçlar ve bunların motorları ile O3 ve O4 kategorisindeki römorklar için aşağıda belirtilen uygulama mevzuatının/kararının AB’de yayımlanması halinde bu mevzuat/karar, Bakanlık tarafından yayımlanabilir:
a) Dördüncü fıkranın (a), (d), (ı), (n), (o), (ö), (p), (r) ve (s) bentlerinde belirtilen kirletici emisyonlar.
b) Dördüncü fıkranın (b), (ç) ve (h) bentlerinde belirtilen CO2 emisyonlarını, yakıt ve elektrik enerjisi tüketimini, sıfır emisyon menzilini, elektrik menzilini, araç gücünü ve OBFCM cihazlarının performansını belirleme yöntemleri.
c) Dördüncü fıkranın (h) ve (ı) bentlerinde belirtilen OBM ve OBD sistemleri.
Mevzuata uyum sağlanması