Madde 21 — Yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinin değerlendirilmesi

             Madde 21 — 2001-SD aralığında, yerli üretim dalının yurt içi satışlarının miktar bazında tüm gruplarda arttığı, buna karşılık, otomobil dış lastikleri grubu dışındaki dört grupta yurt içi satış miktarının 2003 yılında bir önceki yıla göre azaldığı görülmektedir. Diğer taraftan, 2001-SD aralığında, yurt içi fiyatlar zirai araç dış lastikleri dışındaki gruplarda önemli düşüş kaydetmiştir.

             İlgili dönemde ağır vasıta dış lastikleri grubunda birim kârlılığın azaldığı, zirai araç ve iş makineleri dış lastikleri gruplarında ise negatif kârlılığın bulunduğu anlaşılmaktadır. Özellikle zirai araç dış lastikleri ve iş makineleri dış lastikleri gruplarında, 2001-SD döneminde yurt içi satış miktarı artmış olmasına rağmen zarar devam etmiştir.

             Stoklar ise miktar bazında otomobil dış lastikleri ve hafif ticari araç dış lastikleri gruplarında 2001-SD aralığında devamlı artış göstermiş, ağır vasıta dış lastikleri ve iş makineleri dış lastikleri gruplarında 2003 yılında bir önceki yıla göre artış göstermiş ve zirai araç dış lastikleri grubunda ise 2002 ve 2003 yıllarında 2001’deki seviyesinin önemli oranda üzerinde gerçekleşmiştir.

             Yerli üretim dalının ihracat miktar endeksi 2001-SD döneminde tüm gruplarda önemli bir artış kaydetmiştir. Bu artışın, zirai araç dış lastikleri grubu dışındaki dört grupta da 2002 yılından sonra ivme kazanması yerli üretim dalının dampingli ithalatın yurt içi piyasada yol açtığı olumsuzluklardan kaçınmak üzere iç piyasadan dış piyasaya daha büyük oranda yöneldiğine işaret etmektedir.

             Dolayısı ile 2001-SD aralığında beş ürün grubunda yaşanan üretim artışının, iç piyasa satışlarından ziyade stok miktarındaki ve ihracattaki artışta etkili olduğu görülmektedir. Nitekim, incelemeye tabi tüm gruplarda yerli üretim dalının iç piyasadaki payının önemli ölçüde düşmesi bu durumu teyit eder niteliktedir.

             KKO ise, zarar inceleme dönemindeki üretim artışına rağmen zirai araç dış lastikleri ve iş makinesi dış lastikleri gruplarında düşük seviyelerde seyretmektedir. Otomobil dış lastikleri ve hafif ticari araç dış lastikleri gruplarında ise KKO’nun 2002’den 2003 yılına geçişte gerilediği belirlenmiştir.

             Bazı ilgili taraflar, yerli üretim dalının ihracat fiyatlarının düşük olmasına dikkat çekmişlerdir. Konu zarar incelemesi sırasında ele alınmış ve yerli üretim dalının genellikle yabancı ortaklı kuruluş yahut yabancı sermaye kuruluşu olması nedeniyle dış satışa ilişkin kararların ülke dışında alındığı ve böylece ihracata yönelik faaliyet giderlerinin (pazarlama, reklam, personel vb. giderleri) iç piyasaya oranla oldukça düşük olması nedeniyle dış piyasa fiyatlarının daha düşük seviyelerde gerçekleşebileceği anlaşılmıştır.

             2001-SD aralığında, sektörün toplam yatırımlarında, otomobil dış lastikleri grubu dışındaki gruplarda özellikle 2003 yılında bir önceki yıla göre nakit akışında bozulma görülmektedir.

             Diğer taraftan, yatırımların geri dönüşü ve yatırım hasılatı göstergelerinde, 2001-SD aralığında ağır vasıta grubunda devamlı bir bozulma tespit edilmiş, zirai araç dış lastikleri ve iş makineleri dış lastikleri grubunda ise 2003 yılında bir önceki yıla göre bozulma gerçekleştiği görülmüştür. Söz konusu göstergeler, zirai araç dış lastikleri ve iş makineleri dış lastikleri gruplarında zarar inceleme dönemi boyunca, kârlılıktaki olumsuzluk nedeniyle, negatif olarak gerçekleşmiş, iş makineleri dış lastikleri grubundaki bozulma, 2003 yılında bir önceki yıla göre artarak devam etmiştir.

             Tüm gruplar toplu olarak değerlendirildiğinde de durum değişmemektedir. Zira, beş grup toplamı bazında 2001-SD aralığında üretim artmakta, iç piyasa satış miktarında 2003 yılında bir önceki döneme göre azalma meydana gelmekte, buna karşılık üretimdeki artış etkisini yurt dışı satış miktarındaki ve stok miktarındaki artış olarak göstermektedir.

             Diğer taraftan, beş grup toplu olarak ele alındığında, KKO, nakit akışı, sermaye artırma yeteneği ve yatırım hasılatı göstergelerinde 2003 yılında bir önceki yıla göre gerileme olduğu belirlenmiştir. Dampingli ithalatın olumsuz etkileri kendini ağırlıklı olarak 2003 yılında göstermektedir.

             Ayrıca, 2001-2003 döneminde tüm grupların toplam ithalatı %181 oranında artarken, aynı dönemde ÇHC menşeli ithalatın artış oranı %1.023 olmuştur. Söz konusu dönemde yerli üretim dalının pazar payı düşerken, ÇHC menşeli ithalatın pazar payı ise devamlı bir yükseliş göstermiştir.

             Sonuç olarak, Türkiye’de otomotiv piyasasının canlılığı ve gelişimi ile büyüyen pazar nedeniyle yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinin tamamında bozulma meydana gelmemiştir. Bununla birlikte, 2001 yılında ülkemizde yaşanan ekonomik krizin ardından 2002 yılında yeniden canlanan piyasada ekonomik göstergelerin bir önceki yıla göre düzelme gösterdiği, ancak, 2003 yılında dampingli ithalatın artan miktarı ve fiyat kırılması ile genel olarak yerli üretim dalının iç piyasa satışlarının büyüyen piyasadaki payının azaldığı tespit edilmiştir.

             Yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinde 2003 yılında bir önceki yıla göre dikkat çekici bir bozulma yaşanması da bu durumu doğrulamaktadır.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Dampingli İthalat ile Nedenselliğe İlişkin Belirlemeler

             Dampingli ithalatın etkisi